Khoa học công nghệ, nền tảng phát triển trong kỷ nguyên mới
Trong kỷ nguyên phát triển mới, khi các lợi thế truyền thống về lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên dần thu hẹp, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV xác định chuyển đổi số là một cuộc cách mạng toàn diện, tạo nền tảng để Việt Nam phát triển nhanh và bền vững, hướng tới mục tiêu kinh tế số chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong GDP, đồng thời hình thành các doanh nghiệp và tập đoàn công nghệ số “Make in Vietnam” có khả năng dẫn dắt và vươn ra thị trường khu vực, quốc tế.
Trong tiến trình đó, khu vực kinh tế tư nhân được đặt ở vị trí trung tâm. Không chỉ là một bộ phận cấu thành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế tư nhân được Đảng khẳng định là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân, có vai trò trực tiếp chuyển hóa tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành tăng trưởng thực tế.
Chính vì vậy, Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đã hình thành một “cặp nghị quyết” có tính bổ trợ chiến lược, mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp tư nhân trong kỷ nguyên số.
Các điểm nghẽn cần tháo gỡ từ thực tiễn doanh nghiệp
Từ góc nhìn doanh nghiệp nhỏ và vừa, bà Nguyễn Thị Thành Thực - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ phần mềm Auto Agri cho rằng, bảo hộ sở hữu trí tuệ đang là một trong những điểm nghẽn lớn nhất đối với đổi mới sáng tạo ở Việt Nam.
Theo bà, nhiều doanh nghiệp rất quan tâm đến sáng tạo, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, song lại gặp khó khăn khi đăng ký bảo hộ do thủ tục phức tạp, cơ sở dữ liệu chưa đủ minh bạch và thời gian xử lý kéo dài. Không ít sáng kiến buộc phải đăng ký bảo hộ ở nước ngoài để bảo đảm an toàn pháp lý.
“Nếu không bảo vệ được sáng tạo, thì đổi mới sáng tạo sẽ khó trở thành động lực phát triển bền vững, thậm chí dẫn đến nguy cơ chảy máu chất xám”, bà Thành Thực nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, bà cũng chỉ ra một thực tế đáng lưu ý: nhiều quy định pháp luật đã có hiệu lực nhưng khâu triển khai, đặc biệt ở cấp cơ sở, còn lúng túng. Trong lĩnh vực nông nghiệp, việc ứng dụng công nghệ số cho truy xuất nguồn gốc đã được luật hóa nhiều năm, song đến nay vẫn chưa được thực thi đồng bộ, do đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện chưa được trang bị đầy đủ kiến thức. Điều này khiến doanh nghiệp và người dân gặp khó khăn trong tuân thủ pháp luật.
Theo bà Thành Thực, để Nghị quyết 57 và 68 thực sự đi vào cuộc sống, cần đổi mới mạnh mẽ cách thức thực thi chính sách, nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, đồng thời phát huy trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp lớn trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và các sáng kiến khởi nghiệp.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu đặc biệt quan tâm là thiếu hụt nguồn nhân lực khoa học công nghệ. Ông Vũ Chí Thành - Hiệu trưởng Trường cao đẳng FPT Polytechnic cho biết, theo dự báo, đến năm 2030 Việt Nam cần khoảng 2 triệu nhân lực công nghệ thông tin, trong khi hiện nay mới có khoảng 500.000 người.
Sự thiếu hụt này không chỉ ảnh hưởng đến phát triển các ngành công nghệ mũi nhọn, mà còn là rào cản lớn đối với quá trình chuyển đổi số của khu vực doanh nghiệp tư nhân, nơi chiếm hơn 90% số doanh nghiệp và đóng góp khoảng 50% GDP.
Theo ông Vũ Chí Thành, giáo dục và đào tạo cần được xem là một trụ cột chiến lược của đổi mới sáng tạo quốc gia. Việc gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, đưa các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa vào chương trình giảng dạy từ sớm sẽ giúp hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế.
Để nghị quyết thực sự trở thành động lực phát triển
Ở lĩnh vực viễn thông và hạ tầng số, bà Nguyễn Hiền Phương - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần di động Vietnamobile đánh giá, Nghị quyết 57 và 68 đã tạo ra xung lực chính sách quan trọng cho doanh nghiệp viễn thông tư nhân.
Theo bà, các nghị quyết mở rộng khả năng tham gia của doanh nghiệp vào các chương trình phát triển hạ tầng số, khai thác dữ liệu theo định hướng quản trị dữ liệu quốc gia, qua đó thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi mô hình kinh doanh từ viễn thông truyền thống sang công nghệ số. Đặc biệt, Nghị quyết 68 khẳng định nguyên tắc cạnh tranh bình đẳng, không phân biệt đối xử, tạo nền tảng để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn vào hạ tầng số và công nghệ mới.
Bà Nguyễn Hiền Phương cho rằng, 2026 sẽ là năm bản lề để ngành viễn thông, công nghệ Việt Nam phát triển theo chiều sâu, không chỉ cung cấp kết nối mà còn trở thành nền tảng cho kinh tế số, xã hội số và các dịch vụ số thiết yếu cho người dân.
Từ những phân tích trên cho thấy, Nghị quyết 57-NQ/TW và 68-NQ/TW đã xác lập khung chính sách đúng đắn cho phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế tư nhân. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở khâu tổ chức thực hiện, nhất là việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, tài chính, sở hữu trí tuệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Trong tinh thần hướng tới Đại hội XIV của Đảng, việc hoàn thiện thể chế, kết nối hiệu quả giữa chính sách và thị trường, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tư nhân đầu tư dài hạn cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ là chìa khóa quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế, đưa Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên phát triển mới dựa trên tri thức và công nghệ.
![[Video] Sẵn sàng cho ngày khai mạc Đại hội XIV của Đảng](https://cdn.nhandan.vn/images/8f0e69cb696c03bfdf91ec30c3d24bbdbb6895617ccf374f430fe8a296c23a637a98d18e34779cba1c37e2a24a3d0a26b7ae13cda333b1a658a4aa09dbd85477/2-2-5945.png.webp)
