Đó có thể là màu khói bụi chiến tranh phủ kín bầu trời Gaza, là màu tro bụi, sương mù của ô nhiễm môi trường ở những đô thị nghẹt thở, hay là màu nước lũ, mưa bão trắng trời trong những thảm họa thiên nhiên vừa quét qua Indonesia. Và ở giữa tất cả những “đám mây” đó, trẻ em vẫn là nhóm chịu nhiều ảnh hưởng nặng nề nhất. Chào đón năm mới 2026 , nhiều nỗ lực của cả cộng đồng đang cố gắng đem màu của khởi đầu mới, bình yên hơn đến với các em.
Mây khói chiến tranh
Tại Gaza, chiến sự kéo dài suốt năm 2025 đã khiến hàng trăm nghìn trẻ em sống trong trạng thái “không có tuổi thơ đúng nghĩa”. Những báo cáo mới nhất của Liên hợp quốc và Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc-UNICEF mô tả một thực tế u ám: Hàng loạt trường học bị phá hủy, bệnh viện quá tải, nhiều khu dân cư chỉ còn là đống đổ nát phủ một lớp bụi trắng xám. Trẻ em không chỉ đối mặt với nguy cơ đói ăn, thiếu nước sạch, mà còn mang trong mình những sang chấn tâm lý kéo dài.
Dòng lũ trắng xóa
Không chỉ chiến tranh, thiên tai cũng tiếp tục thử thách tuổi thơ ở nhiều nơi. Tháng cuối năm 2025, Indonesia hứng chịu hàng loạt thảm họa: lũ quét, sạt lở đất… Những cơn mưa trắng trời, dòng nước đục cuốn phăng nhà cửa, trường học, khiến hàng chục nghìn trẻ em phải sơ tán. Ở nhiều khu trại tạm, bạt trắng giăng kín, như một “biển mây” bất đắc dĩ.
Bầu trời “sương đục”
Còn những mảnh trời khác, không tiếng súng nhưng cũng đầy hiểm họa, bởi nguy cơ ô nhiễm môi trường. Từ Nam Á, Đông Nam Á đến châu Phi, hàng triệu trẻ em lớn lên dưới bầu trời phủ mây mù bụi mịn. Những báo cáo của UNICEF liên tục cảnh báo: Ô nhiễm không khí làm gia tăng bệnh hô hấp, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí não của trẻ nhỏ. Sắc trắng ở đây là lớp sương mù dày đặc mỗi sáng, là khói từ nhà máy, từ rác thải bị đốt lộ thiên.
Vùng trời ảm đạm
Báo cáo thường niên của UNICEF năm nay mang tên: “Tình hình Trẻ em Thế giới 2025: Chấm dứt Nghèo đói trẻ em - Trách nhiệm chung của chúng ta”, phân tích dữ liệu từ hơn 130 quốc gia thu nhập thấp và trung bình, đánh giá tình trạng nghèo đa chiều của trẻ em dựa trên sáu lĩnh vực: giáo dục, y tế, nhà ở, dinh dưỡng, vệ sinh và nước sạch. Báo cáo cho thấy 118 triệu trẻ không được đáp ứng từ ba nhu cầu cơ bản trở lên và 17 triệu trẻ thiếu thốn từ bốn nhu cầu cơ bản trở lên.
Từ năm 2013 đến 2023, tỷ lệ trẻ thiếu ít nhất một nhu cầu thiết yếu tại các quốc gia thu nhập thấp và trung bình đã giảm từ 51% xuống 41%, nhờ việc đặt quyền trẻ em ở vị trí trung tâm khi lên kế hoạch và chính sách kinh tế. Tuy nhiên, đà tiến bộ đang chậm lại do xung đột, biến đổi khí hậu, khủng hoảng môi trường, gia tăng nợ quốc gia và bất bình đẳng công nghệ. Việc cắt giảm viện trợ phát triển (ODA) trên quy mô lớn cũng khiến tình trạng thiếu hụt trở nên nghiêm trọng hơn.
Điều còn lại là trách nhiệm của người lớn
Giữa bức tranh nhiều gam xám, vẫn có một sắc trắng nổi bật: Sắc trắng của hy vọng, chữa lành và bình yên. Đó là những chiếc áo blouse của bác sĩ tình nguyện trong các trại tị nạn. Là trang giấy trắng
nơi trẻ em Gaza vẽ lại ngôi nhà mơ ước. Là mái lều dựng lên sau bão lũ ở Indonesia, không chỉ để trú ẩn mà còn để bắt đầu lại.
UNICEF kêu gọi hỗ trợ khẩn cấp để bảo đảm trẻ em ở các khu vực xung đột và thiên tai có đủ lương thực, vaccine và cơ hội học tập. Chương trình Bảo vệ trẻ em (Save the Children) tập trung vào hỗ trợ tâm lý dài hạn, coi sức khỏe tinh thần là ưu tiên không kém cứu trợ vật chất. Các tổ chức khác như Plan International, World Vision nhấn mạnh đến bảo vệ trẻ em gái - nhóm dễ bị tổn thương nhất trong khủng hoảng.
Bên cạnh các nhu cầu thiết yếu, nhân dịp năm mới, từng món quà cũng được gửi gắm để an ủi những thiên thần nhỏ. Các buổi lễ đón năm mới trong trại tị nạn, những lớp học đầu tiên mở lại sau thảm họa, những chiến dịch toàn cầu kêu gọi “một khởi đầu mới cho mọi đứa trẻ”. Những điều ấy không xóa đi được mất mát, nhưng có thể giúp trẻ em duy trì niềm tin vào tương lai.
Để năm mới, khi những đám mây tan đi, điều còn lại phải là cam kết bền bỉ của cộng đồng quốc tế, của các tổ chức nhân đạo và của mỗi con người. Để sắc trắng của năm 2026 sẽ là màu của bình yên...■
Đây không phải là lúc rút lui. Đây là lúc tiếp tục bảo vệ những thành quả đã đạt được cho trẻ em. Chính phủ và doanh nghiệp cần tăng đầu tư vào các dịch vụ thiết yếu để giúp trẻ khỏe mạnh, được bảo vệ và có dinh dưỡng đầy đủ - đặc biệt ở những nơi dễ bị tổn thương và chịu khủng hoảng. Đầu tư cho trẻ em là đầu tư cho một thế giới khỏe mạnh và hòa bình hơn. Là đầu tư cho tất cả mọi người”.
Bà Catherine Russell, Giám đốc Điều hành UNICEF
