Luật Địa chất và Khoáng sản - Định hướng chiến lược cho ngành khai khoáng

Ngày 16/9, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Tọa đàm với chủ đề “Luật Địa chất và Khoáng sản - Nền tảng phát huy hiệu quả nguồn lực địa chất khoáng sản và công nghiệp khai khoáng”.

Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức Tọa đàm.
Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức Tọa đàm.

Tại Tọa đàm, nhận định về vai trò của Luật Địa chất và Khoáng sản trong định hướng chiến lược cho ngành khai khoáng, bà Phạm Thị Thanh, Phó Trưởng phòng Pháp chế và kiểm soát hoạt động địa chất khoáng sản (Cục Địa chất và Khoáng sản) cho rằng, Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025) là văn bản pháp lý cao nhất, định hình toàn bộ khuôn khổ pháp lý cho các hoạt động địa chất và khoáng sản.

Luật thể hiện rõ quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về tài nguyên địa chất, khoáng sản cũng như đề ra các biện pháp để quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả, tiết kiệm. Điều này tạo nền tảng vững chắc để ngành có định hướng, có tầm nhìn chiến lược.

Đồng thời, Luật có sự đổi mới mang tính đột phá, nổi bật là tầm nhìn chiến lược và quy hoạch đồng bộ. Việc phân loại khoáng sản cũng rõ ràng và cụ thể. Cơ chế phân cấp, phân quyền được mở rộng cho địa phương. Những quy định về bảo đảm minh bạch, trách nhiệm giải trình… cũng có bước tiến lớn.

Tuy nhiên, để triển khai Luật, thách thức lớn nhất chính là chuyển hóa các chủ trương, chính sách và quy định của Luật thành hành động cụ thể, đồng bộ và hiệu quả trên thực tế.

Các cơ quan chuyên môn và các địa phương cần nâng cao năng lực thực thi và phối hợp, chia sẻ dữ liệu thông tin về địa chất, khoáng sản. Ngoài ra, cần phải vượt qua thách thức về đầu tư và công nghệ, giải quyết hài hòa lợi ích của các bên liên quan.

Để Luật nhanh chóng đi vào cuộc sống và phục vụ phát triển bền vững, bà Phạm Thị Thanh đề xuất 5 giải pháp, đó là: tập trung hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực quản lý Nhà nước, nhanh chóng cụ thể hóa các quy định của Luật bằng các văn bản hướng dẫn chi tiết; đẩy mạnh công tác quy hoạch, phải bảo đảm tính chiến lược và phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, gắn với bảo vệ môi trường; thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật; minh bạch, trách nhiệm trong giải trình; bảo vệ môi trường và phục hồi sau khai thác.

Theo ông Phạm Văn Sơn, Giám đốc Trung tâm Ứng phó sự cố môi trường Việt Nam (SOS), Tổng Thư ký Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam (VACNE), Luật Địa chất và Khoáng sản đóng vai trò quan trọng trong ngành công nghiệp khai khoáng hiện nay. Luật đặt ra yêu cầu gắn việc khai thác với trách nhiệm bảo vệ môi trường.

Như vậy, doanh nghiệp phải lấy hiệu quả kinh tế-xã hội và bảo vệ môi trường làm tiêu chuẩn cơ bản để quyết định đầu tư. Tuy nhiên, từ mức độ phức tạp của ngành khai khoáng như phát sinh ô nhiễm, phòng ngừa, ứng phó sự cố… thì cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần có thêm những văn bản hướng dẫn thi hành một số điều của Luật.

Điều đó cần sự phối hợp của các bên liên quan cũng như các chuyên gia trong việc thẩm định, triển khai kế hoạch sau thẩm định.

Trên cơ sở đó, ông Phạm Văn Sơn đề xuất cơ chế 3 bên trong phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Vấn đề ứng dụng khoa học công nghệ cần được chú trọng đầu tư, cải tiến cả trong việc khai thác và xử lý các vấn đề về môi trường. Doanh nghiệp tham gia các hoạt động khai khoáng cần nâng cao ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng và môi trường…

Tại Tọa đàm, các đại biểu thống nhất cao một số giải pháp để Luật Địa chất và Khoáng sản nhanh chóng đi vào cuộc sống, trở thành công cụ quản lý hiệu quả và động lực cho phát triển xanh. Đó là đổi mới tư duy quản lý và quy hoạch, đáp ứng yêu cầu bền vững, hài hòa giữa kinh tế-xã hội, quốc phòng-an ninh và môi trường; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong thăm dò, khai thác, phòng ngừa, xử lý sự cố; Nâng cao năng lực và tăng cường giám sát cho đội ngũ cán bộ chuyên trách từ trung ương đến địa phương...

Tiến sĩ Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh thêm: trong số các giải pháp, cần thiết đẩy mạnh công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng. Việc minh bạch trong cấp phép, khai thác và trách nhiệm giải trình cần được công khai, song song với việc nhanh chóng hoàn thiện và xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu và bảo đảm hài hòa lợi ích nhà nước-doanh nghiệp-cộng đồng.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: MINH DUY)

Thời tiết dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9: Nhiều nơi trên cả nước ngày nắng, xen kẽ những đợt mưa dông gián đoạn

Dự báo, dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, thời tiết nhiều nơi trên cả nước nhìn chung nắng ráo, có lúc có mưa vài nơi. Cụ thể, Bắc Bộ và Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có mưa dông gián đoạn, trong khi Trung Bộ nắng nóng gay gắt, có nơi trên 38 độ C; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông về chiều tối.

Công nhân chở rác tới trạm trung chuyển trước khi đưa đến khu vực xử lý. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Đầu tư hạ tầng đồng bộ để phân loại rác tại nguồn hiệu quả

Muốn phân loại rác tại nguồn hiệu quả, hạ tầng thu gom, vận chuyển, xử lý phải được đầu tư đồng bộ; đồng thời, cơ chế kinh tế rõ ràng để tạo động lực cho các chủ thể tham gia. Đây là những vấn đề được đặt ra tại hội thảo “Phân loại rác tại nguồn: Đồng bộ hạ tầng-Thực thi hiệu quả”, diễn ra ngày 28/8 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Ninh thu giữ chim hoang dã. (Ảnh: ĐH)

Thu giữ 200 con chim hoang dã

Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Ninh chủ trì phối hợp Công an phường Kinh Bắc vừa tiến hành kiểm tra tại hộ gia đình ông Đỗ Văn Nam, tại tổ dân phố Yên Chung, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh và tiến hành thu giữ 200 cá thể chim hoang dã bị nuôi nhốt trái phép.

Diễn tập ứng phó tình huống giả định sự cố bức xạ, hạt nhân đối với tình huống nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ. (Ảnh: Công Vinh)

Đà Nẵng diễn tập ứng phó sự cố nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ

Sáng 27/8, tại Nhà máy nước Cầu Đỏ (thành phố Đà Nẵng), Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân thành phố Đà Nẵng tổ chức diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố năm 2026 tình huống giả định “Ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân đối với tình huống nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ”.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập giúp hộ gia đình tại bản Bó Sập khắc phục hậu quả sạt lở đất. (Ảnh: QUÀNG HÙNG)

Bộ đội Biên phòng Sơn La giúp dân khắc phục sạt lở do mưa lớn

Mưa lớn kéo dài tại các xã biên giới tỉnh Sơn La đã gây sạt lở đất tại một số khu vực, ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt người dân. Trước tình hình đó, Bộ đội Biên phòng Sơn La đã huy động cán bộ, chiến sĩ phối hợp chính quyền và lực lượng tại chỗ hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả, chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an toàn.