Lễ hội Đường sách Tết: Điểm hẹn văn hóa, tri thức vào dịp đầu xuân

Một hành trình ấn tượng

Theo nhà báo Dương Thành Truyền, Đại sứ văn hóa đọc Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều năm qua, cùng với Đường hoa Nguyễn Huệ, Hội hoa xuân ở Công viên Tao Đàn, Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh tại đường Nguyễn Văn Bình, Phố Ông Đồ tại Nhà văn hóa Thanh Niên, Lễ hội Đường sách Tết tại trục đường trung tâm Thành phố đã góp thêm một không gian, một điểm đến trong ký ức cộng đồng, góp thêm sức sống văn hóa trong đời sống tinh thần của một siêu đô thị cần thiết định hình bản sắc.

Năm nay, lại có thêm Lễ hội Đường sách Tết tại phường Bình Dương, phường Vũng Tàu, càng làm cho thông điệp của sách, của văn hóa đọc lan rộng, lan xa.

Thời gian đầu, Đường sách Tết dần định hình bản sắc với mô hình kết hợp hội sách, giao lưu tác giả, triển lãm chuyên đề và không gian thiếu nhi. Các chủ đề như “Muôn màu của sách” (2019) hay “Điều kỳ diệu từ sách” (2020) mở rộng trải nghiệm đọc, kết hợp sách với cà-phê, công nghệ và các tiểu cảnh văn hóa. Không gian này nhanh chóng vượt khỏi vai trò mua bán sách đơn thuần để trở thành diễn đàn gặp mặt giữa tác giả và bạn đọc, nơi giới thiệu tư liệu quý, trưng bày các mô hình lịch sử và biểu tượng đô thị của Thành phố.

Giai đoạn 2021-2022 ghi dấu thử thách lớn khi đại dịch Covid-19 tác động mạnh đến các hoạt động cộng đồng. Dù vậy, Lễ hội vẫn được tổ chức trong điều kiện kiểm soát y tế nghiêm ngặt. Năm 2021, với chủ đề “Tri thức kết nối tương lai”, không gian lễ hội được thu hẹp, kiểm soát lối vào nhưng vẫn duy trì các hoạt động như sách nói, thư viện thông minh, trưng bày tư liệu kỷ niệm 92 năm Ngày thành lập Đảng. Năm 2022, chủ đề “Xuân yêu thương-Ấm tình nhân ái” cũng mang hơn 50.000 tựa sách đến công chúng trong bối cảnh bình thường mới, đánh dấu sự hồi phục của hoạt động văn hóa đọc.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, bước ngoặt quan trọng diễn ra vào năm 2023 khi Lễ hội lần đầu tổ chức trên đường Lê Lợi - tuyến phố trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh. Với diện tích 8.600m² và 38 gian hàng, quy mô tăng gấp 4 lần so với năm trước. Chủ đề “Thành phố Hồ Chí Minh-Xuân an vui, Xuân thịnh vượng” gắn không gian sách với nhịp phát triển đô thị hiện đại.

Các hoạt động như triển lãm sách nói, thư viện thông minh, trưng bày sách đóng thủ công mạ vàng 24K cho thấy xu hướng kết hợp truyền thống và công nghệ trong tổ chức lễ hội.

Năm 2024, Lễ hội Đường sách Tết Giáp Thìn được tổ chức với chủ đề “Xuân yêu thương-Tết sum vầy” đạt quy mô 11.200m², mang hơn 65.000 đầu sách đến người dân và du khách.

Năm 2025 đánh dấu cột mốc 15 năm với chủ đề “Non sông gấm hoa, vui xuân thái hòa”. Lần đầu tiên xuất hiện Không gian Sách quốc gia giới thiệu các tác phẩm đạt Giải thưởng Sách quốc gia qua các thời kỳ. Linh vật “Nàng Tỵ công nghệ”, triển lãm hành trình 15 năm và chuỗi giao lưu với nhiều tác giả, nhà nghiên cứu đã thu hút khoảng 1 triệu lượt người tham quan. Doanh thu đạt 10,4 tỷ đồng, mức cao kỷ lục trong lịch sử lễ hội.

Điểm nhấn “lì xì sách”

Năm 2024, lần đầu tiên hoạt động “lì xì sách” được triển khai, trao hơn 16.000 bản sách trong những ngày đầu năm mới, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ về thông điệp khai xuân bằng tri thức.

Nhà báo Võ Huỳnh Tấn Tài, Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, Đại sứ văn hóa đọc Thành phố Hồ Chí Minh nhớ lại: Năm 2023 là năm có nhiều kỷ niệm đối với các đại sứ văn hóa đọc. Mỗi đại sứ đều chủ động xây dựng kế hoạch riêng, như phát hành sách cá nhân, giao lưu với các bạn trẻ, đồng hành cùng các nhà xuất bản để lan tỏa ấn phẩm.

“Riêng với bản thân, tôi cảm thấy rất may mắn khi được đóng góp một phần nhỏ trong hoạt động “lì xì sách Tết”. Tôi đề xuất với Ban tổ chức việc thay thế một phần quà Tết truyền thống bằng sách. Sau đó, Ban tổ chức cùng các Đại sứ văn hóa đọc đã triển khai hoạt động “lì xì sách Tết” và duy trì liên tục trong những năm gần đây. Điều này khiến tôi cảm thấy hạnh phúc khi ý tưởng nhỏ này góp phần tạo nên một nét văn hóa mới trong ngày xuân”, nhà báo Võ Huỳnh Tấn Tài chia sẻ.

Theo nhà báo Dương Thành Truyền, “lì xì sách”, tặng sách, tặng phiếu mua sách… là một hoạt động rất có ý nghĩa, nhất là đối với các bạn nhỏ. Cùng với những lời chúc mà chúng ta thường trao cho nhau trong những ngày xuân như sức khỏe, bình an, phú quý, thịnh vượng, như ý, cát tường, thành công, hạnh phúc…, “lì xì sách” lại mang theo một lời chúc đặc biệt - chúc cho mỗi người không ngừng phát triển bản thân, vì “đọc sách chính là món quà mang cả tương lai”!

Nhà báo Dương Thành Truyền cho rằng, ông bà, cha mẹ, thầy cô, người lớn hãy “mừng tuổi” cho con, cho em, cho cháu, cho trò bằng sách, bằng kỳ vọng vào mỗi bạn trẻ biết cách tự đọc, tự học để lớn lên, để trưởng thành, để phát triển chính mình, vừa bằng kiến thức và năng lực, vừa bằng chiều sâu của tâm hồn!

Không chỉ vào những ngày đầu năm, nhân dịp mừng sinh nhật, mừng học giỏi, mừng đỗ đạt, hãy để sách trở thành quà tặng, thành phần thưởng, thành lời động viên, khuyến khích; nhìn rộng hơn, sẽ tạo thành một nét sinh hoạt xã hội không chỉ trong gia đình, nhà trường, mà cả đến cơ quan, doanh nghiệp, hội đoàn… “Lì xì sách” khi ấy sẽ làm nên giá trị văn hóa mang theo sức mạnh biểu tượng của xã hội học tập, xã hội phát triển!

Theo Ban tổ chức, chương trình lì xì sách Tết tại Lễ hội Đường sách Tết Bính Ngọ năm nay sẽ diễn ra tại khu vực ATM Sách nghĩa tình vào Mùng 1 Tết. Đây là một trong những hoạt động nhằm khuyến khích chia sẻ sách trong cộng đồng. Cây ATM sách cho phép bạn đọc chọn sách theo hai hình thức nhận: trực tiếp hoặc chọn trên hệ thống.

Việc làm mới chương trình này cũng như nhiều hoạt động khác tại Lễ hội Đường sách Tết Thành phố Hồ Chí Minh càng khẳng định sức sống của sự kiện này, đó là một trong những lễ hội tiêu biểu, một điểm đến văn hóa-tri thức quen thuộc của người dân và du khách ở thành phố mang tên Bác vào mỗi dịp Tết đến Xuân về.