Mở rộng thị trường
Năm 2025, nông nghiệp Gia Lai ghi nhận những bước tiến quan trọng cả về quy mô lẫn chất lượng. Tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh đạt khoảng 3,44 tỷ USD, vượt gần 20% kế hoạch đề ra và tăng hơn 14% so với năm 2024. Đáng chú ý, nông sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu với các mặt hàng quen thuộc như cà-phê, chuối, chanh dây, mì, gạo... khẳng định nông nghiệp vẫn là nền tảng vững chắc trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh. Không chỉ dừng lại ở tăng trưởng về lượng, năm 2025 còn đánh dấu sự chuyển dịch rõ nét trong tư duy sản xuất. Từ chỗ chú trọng sản lượng, các doanh nghiệp và hợp tác xã đã tập trung nhiều hơn vào chất lượng, giá trị gia tăng và tổ chức thị trường theo hướng hiện đại.
Hiện nay, nông sản Gia Lai hiện diện tại gần 60 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhiều mặt hàng đã thâm nhập thành công vào những thị trường khó tính như Liên minh châu Âu-EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản... nơi yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn kỹ thuật. Để đạt được kết quả này, tỉnh đã huy động sự tham gia sâu rộng của doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Các doanh nghiệp lớn như Nafoods Tây Nguyên, DOVECO, Quicornac Gia Lai... đã chủ động liên kết chặt chẽ với hợp tác xã và hộ nông dân, hình thành vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn. Trên cơ sở đó, tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp kỹ thuật như: Cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử, bảo đảm chất lượng sản phẩm tạo niềm tin cho đối tác quốc tế, mở ra cơ hội tiếp cận những thị trường có giá trị cao và ổn định lâu dài. Quan trọng hơn, quá trình chuẩn hóa sản xuất đã góp phần thay đổi tư duy của người nông dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa tập trung, từ chú trọng sản lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Đây là nền tảng để nông sản Gia Lai vươn ra “biển lớn”, khẳng định thương hiệu trên bản đồ nông sản toàn cầu.
Trong cơ cấu xuất khẩu, cà-phê tiếp tục giữ vị trí dẫn dắt, khẳng định vai trò là ngành hàng chiến lược của tỉnh. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cà-phê đạt khoảng 1,5 tỷ USD, chiếm gần một nửa tổng giá trị xuất khẩu nông sản. Theo ông Thái Như Hiệp, Phó Chủ tịch Hiệp hội Cà-phê Ca-cao Việt Nam, kết quả này không chỉ nhờ diễn biến giá thuận lợi trên thị trường quốc tế mà quan trọng hơn là sự chuyển dịch mạnh mẽ sang xuất khẩu sản phẩm có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ xuất khẩu thô như trước. Nhiều doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động tái cấu trúc vùng nguyên liệu theo hướng bền vững, áp dụng quy trình sản xuất đạt chuẩn quốc tế, đầu tư công nghệ chế biến sâu và xây dựng thương hiệu riêng. Nhờ đó, cà-phê Gia Lai ngày càng khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu, được người tiêu dùng ở các thị trường khó tính như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản đánh giá cao.
Dư địa tăng trưởng lớn
Cùng với cà-phê, nhóm trái cây tươi và trái cây chế biến của Gia Lai cũng ghi nhận nhiều tín hiệu khởi sắc, mở ra dư địa tăng trưởng lớn cả về sản lượng lẫn thị trường. Trong bối cảnh các vùng trồng truyền thống tại Nam Mỹ chịu tác động của biến đổi khí hậu và dịch bệnh, chanh dây tím của Việt Nam nổi lên như nguồn cung tiềm năng. Hiện nay, Gia Lai dẫn đầu khu vực Tây Nguyên về diện tích chanh dây với hơn 5.600 ha, sản lượng hằng năm ước đạt hơn 210 nghìn tấn. Đây là loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, được nhiều doanh nghiệp lớn đầu tư phát triển, tham gia sâu vào chuỗi giá trị từ khâu sản xuất, chế biến đến xuất khẩu. Việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung, áp dụng quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế cùng với triển khai mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc đã giúp chanh dây Gia Lai có mặt tại nhiều thị trường như EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc.
Bên cạnh đó, mặt hàng chuối đang ngày càng khẳng định vị thế trong cơ cấu xuất khẩu nông sản. Hiện nay, Công ty cổ phần Chăn nuôi Gia Lai thuộc Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai quản lý hơn 1.300 ha chuối đạt chứng nhận GlobalGAP-tiêu chuẩn quốc tế về an toàn và chất lượng. Chỉ riêng năm 2025, doanh nghiệp đã xuất khẩu khoảng 62 nghìn tấn chuối sang các thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc. Con số này cho thấy sức cạnh tranh mạnh mẽ của chuối Gia Lai trên thị trường quốc tế, đồng thời mở ra triển vọng tiếp cận thêm các thị trường tiềm năng như Singapore, Malaysia và vùng Trung Đông. Giám đốc Công ty cổ phần Chăn nuôi Gia Lai Nguyễn Ngọc Mai cho biết: “Hiện nay công ty đang quản lý hơn 1.700 ha cây ăn trái, trong đó diện tích chuối già Nam Mỹ chiếm tới 1.380 ha. Nhờ áp dụng quy trình sản xuất hiện đại, bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và thân thiện với môi trường, sản phẩm chuối của công ty đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường khó tính. Chúng tôi luôn coi chất lượng là yếu tố sống còn, cho nên việc đạt chứng nhận GlobalGAP không chỉ mở ra cánh cửa vào các thị trường lớn, mà còn giúp nâng cao uy tín thương hiệu, tạo niềm tin cho đối tác và người tiêu dùng”.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai Đoàn Ngọc nhận định, lợi thế lớn nhất của tỉnh là quỹ đất sản xuất rộng và đa dạng, có khả năng chuẩn hóa cao. Toàn tỉnh có gần 1 triệu ha đất nông nghiệp với diện tích gieo trồng hằng năm đạt hơn 770 nghìn ha. Trên nền tảng điều kiện đất đai và khí hậu phong phú, Gia Lai đã hình thành cơ cấu cây trồng đa dạng, trong đó, cà-phê hơn 107 nghìn ha, chuối gần 8 nghìn ha, chanh dây hơn 5,6 nghìn ha, sầu riêng hơn 8,5 nghìn ha... Ngoài ra còn có dừa, ớt, khoai lang, dưa hấu, thanh long, bơ... Đáng chú ý, khoảng 50% diện tích cây trồng đã được sản xuất theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, Organic. Việc gắn sản xuất với tiêu chuẩn không chỉ bảo đảm chất lượng sản phẩm mà còn tăng cường sự liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị từ trồng trọt, thu hoạch, chế biến đến xuất khẩu.
Với đà tăng trưởng của ngành cà-phê, sự mở rộng công suất các nhà máy chế biến và tín hiệu thuận lợi từ ngành hàng trái cây tươi, xuất khẩu nông sản Gia Lai được kỳ vọng sẽ tiếp tục bứt phá trong năm 2026. Định hướng của tỉnh là tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường xuất khẩu, xây dựng thương hiệu nông sản Gia Lai gắn với tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, chú trọng phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nông dân.
