Kiến tạo tri thức, bồi đắp nhân lực, chủ động, sáng tạo đóng góp cho sự nghiệp đối ngoại của đất nước

Không chỉ là cơ sở giáo dục đại học, Học viện Ngoại giao còn là trung tâm nghiên cứu chiến lược, tư vấn chính sách đối ngoại, triển khai ngoại giao học giả và đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ đối ngoại cho đất nước.

Theo Nghị quyết 250/2025/QH15 và Nghị định số 258/2026/NĐ-CP, Học viện Ngoại giao được định hướng phát triển thành cơ sở giáo dục đại học chuyên sâu, trọng điểm quốc gia, giữ vai trò chủ đạo trong đào tạo, bồi dưỡng về đối ngoại, hội nhập quốc tế, nghiên cứu chiến lược và triển khai các hoạt động ngoại giao học giả trong hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng trên toàn quốc.

Đây vừa là sự ghi nhận những thành tựu đã đạt được, vừa là định hướng để Học viện tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong sự nghiệp đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Những năm gần đây, cùng với quá trình đổi mới quản trị, thực hiện tự chủ toàn diện và đẩy mạnh hội nhập quốc tế, Học viện đã đạt nhiều kết quả nổi bật trên tất cả các nhiệm trọng tâm là nghiên cứu chiến lược, ngoại giao học giả và đào tạo nguồn nhân lực đối ngoại chất lượng cao. Các trụ cột này đang tạo nền tảng để Học viện phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu hiện đại, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nghiên cứu chiến lược và ngoại giao học giả

Đối với Bộ Ngoại giao, nghiên cứu chiến lược là công tác trọng yếu, thường xuyên, trực tiếp phục vụ quá trình hoạch định và triển khai chính sách đối ngoại. Trong bối cảnh tình hình thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng và các thách thức an ninh truyền thống, phi truyền thống đan xen, công tác nghiên cứu không chỉ dừng ở dự báo xu hướng mà phải chủ động đề xuất sáng kiến, góp phần định hình môi trường đối ngoại thuận lợi cho phát triển đất nước.

Nếu trước đây nghiên cứu chủ yếu phục vụ xây dựng chính sách, thì hiện nay công tác nghiên cứu phải góp phần định hình môi trường đối ngoại, qua đó tạo dựng không gian chiến lược thuận lợi nhằm bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia-dân tộc. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các cơ quan nghiên cứu chiến lược khi Việt Nam ngày càng nâng cao vị thế và vai trò trên trường quốc tế.

Là cơ quan nghiên cứu chiến lược quan trọng của Bộ Ngoại giao, Học viện đã chủ trì và tham gia nhiều chương trình, đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước và cấp Bộ; xây dựng hàng trăm chuyên đề và báo cáo phục vụ trực tiếp lãnh đạo Bộ trong công tác tham mưu chính sách. Những kết quả này không chỉ cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chủ trương, chính sách đối ngoại mà còn góp phần nâng cao năng lực dự báo, nhận diện sớm cơ hội và thách thức đối với đất nước.

Một lợi thế nổi bật của Học viện là mạng lưới hợp tác rộng khắp với nhiều học giả, viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu thế giới, tạo nên môi trường học thuật quốc tế năng động. Đây là nền tảng để Học viện phát huy hiệu quả ngoại giao học giả (Ngoại giao Kênh 2), bổ trợ tích cực cho đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân.

Trong những năm gần đây, Học viện đã tổ chức nhiều diễn đàn học thuật và đối thoại quốc tế uy tín. Nổi bật là Diễn đàn Tương lai ASEAN, Hội thảo khoa học quốc tế Biển Đông, Diễn đàn quốc tế về Mekong…, tiếp tục khẳng định vai trò của Việt Nam trong thúc đẩy các sáng kiến hợp tác khu vực và năng lực của Học viện trong việc kiến tạo không gian đối thoại chiến lược giữa các học giả, nhà hoạch định chính sách và đối tác quốc tế.

Một lợi thế nổi bật của Học viện là mạng lưới hợp tác rộng khắp với nhiều học giả, viện nghiên cứu và trường đại học hàng đầu thế giới, tạo nên môi trường học thuật quốc tế năng động.

Các hoạt động ngoại giao kênh 2 vừa nâng cao vị thế học thuật của Học viện, vừa tạo thêm những kênh tham khảo chính sách quan trọng, đóng góp thiết thực cho công tác đối ngoại của đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Nếu nghiên cứu chiến lược tạo ra tri thức phục vụ hoạch định chính sách thì đào tạo chính là quá trình phát triển nguồn nhân lực để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước. Trong mọi giai đoạn, con người luôn là nhân tố quyết định; đối với ngành ngoại giao, chất lượng đội ngũ cán bộ càng có ý nghĩa đặc biệt bởi đây là lực lượng trực tiếp triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước.

Với nhận thức đó, Học viện Ngoại giao xác định đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trọng trách chính trị, gắn với sự nghiệp phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Học viện có sứ mệnh đào tạo đội ngũ cán bộ đối ngoại có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và tư duy hội nhập toàn cầu, đáp ứng yêu cầu của công tác đối ngoại của Bộ Ngoại giao, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ tiến trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của đất nước.

Đây không chỉ là nhiệm vụ đào tạo nhân lực cho ngành ngoại giao mà còn góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ đủ năng lực tham gia hoạch định và triển khai các hoạt động đối ngoại, hợp tác quốc tế trên tất cả các lĩnh vực, qua đó hiện thực hóa mục tiêu phát triển và bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia-dân tộc trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động.

Để thực hiện sứ mệnh đó, Học viện đã và đang đổi mới toàn diện mô hình đào tạo theo hướng hiện đại, lấy người học làm trung tâm và chất lượng làm thước đo. Trọng tâm là tiếp tục đa dạng hóa các loại hình đào tạo, cập nhật thường xuyên chương trình theo sự phát triển của khoa học-công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số, đồng thời bám sát yêu cầu thực tiễn của công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế. Đổi mới không chỉ ở nội dung chương trình mà còn ở phương pháp giảng dạy, phương thức đánh giá và phát triển năng lực tự học, tư duy phản biện, khả năng thích ứng của người học trước những biến chuyển nhanh chóng của môi trường quốc tế.

Mục tiêu của Học viện là đào tạo nguồn nhân lực không chỉ giỏi chuyên môn, thành thạo ngoại ngữ và có tư duy quốc tế, mà còn vững vàng về bản lĩnh chính trị, thấm nhuần đường lối đối ngoại của Đảng, có ý thức tổ chức kỷ luật, đạo đức công vụ và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Đó cũng là những phẩm chất cốt lõi của đội ngũ cán bộ đối ngoại trong giai đoạn phát triển mới, đủ năng lực đại diện cho Việt Nam, bảo vệ lợi ích quốc gia và đóng góp hiệu quả vào tiến trình hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đào tạo đại học và sau đại học, Học viện tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm quốc gia về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đối ngoại. Việc đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng hướng tới đáp ứng đồng thời yêu cầu cập nhật kiến thức thường xuyên cho đội ngũ làm công tác đối ngoại trên phạm vi cả nước và đào tạo chuyên sâu đội ngũ cán bộ ngoại giao chuyên nghiệp, góp phần xây dựng nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại và chuyên nghiệp.

Chủ động, tích cực, sáng tạo

Trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, sức mạnh của nền ngoại giao hiện đại không chỉ được quyết định bởi năng lực triển khai chính sách mà còn bởi chất lượng của tư duy chiến lược và nguồn nhân lực.

Bằng đóng góp chủ động, sáng tạo của mình, Học viện Ngoại giao đang khẳng định vai trò là trung tâm quốc gia về nghiên cứu chiến lược, đào tạo và ngoại giao học giả, góp phần kiến tạo môi trường đối ngoại thuận lợi, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam và hiện thực hóa lợi ích quốc gia-dân tộc ở mức cao nhất.

Trong thời gian tới, Học viện sẽ tiếp tục phát triển theo mô hình đại học nghiên cứu hiện đại, lấy chất lượng đào tạo, năng lực nghiên cứu và đổi mới sáng tạo làm động lực; lấy con người làm trung tâm và đội ngũ giảng viên, nhà khoa học làm lực lượng nòng cốt; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, mở rộng hợp tác quốc tế và tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu, đào tạo với thực tiễn công tác đối ngoại.

Đây là nền tảng để Học viện nâng cao năng lực cạnh tranh, thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của môi trường quốc tế và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp đối ngoại trong giai đoạn mới.

Trên nền tảng gần 70 năm xây dựng và phát triển, cùng sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Bộ Ngoại giao, Học viện phấn đấu trở thành cơ sở giáo dục đại học chuyên sâu, trọng điểm quốc gia đạt chuẩn quốc tế, là trung tâm nghiên cứu chiến lược và ngoại giao học giả có uy tín trong khu vực.

Với khát vọng đó, Học viện sẽ tiếp tục đóng góp ngày càng hiệu quả vào việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách và đồng hành cùng sự nghiệp xây dựng nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hùng cường và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.