Hội thảo quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, đại diện cơ quan tư pháp, tổ chức hành nghề luật, cơ sở đào tạo và nghiên cứu trên cả nước nhằm trao đổi, đánh giá toàn diện việc thi hành Luật Đất đai năm 2024, đề xuất các định hướng sửa đổi, bổ sung phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Phát biểu khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Việt Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, Luật Đất đai năm 2024 đã tạo ra nhiều đổi mới quan trọng trong quản lý, sử dụng đất, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.
Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện cũng cho thấy nhiều vấn đề mới phát sinh liên quan quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giá đất, tiếp cận đất đai của doanh nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Việt Dũng, trong bối cảnh Chính phủ đã trình đề xuất bổ sung Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào chương trình lập pháp năm 2026, việc tổ chức hội thảo có ý nghĩa quan trọng không chỉ ở góc độ tổng kết thực tiễn thi hành luật mà còn góp phần cung cấp các luận cứ khoa học phục vụ quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật đất đai trong thời gian tới.
Đề cập đến vấn đề “Yếu tố thị trường trong quan hệ đất đai giữa Nhà nước và người sử dụng đất - định hướng sửa đổi Luật Đất đai”, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Quốc Thái, Khoa Luật Thương mại, Trường đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, đất đai không chỉ là tài nguyên mà còn là tài sản, hàng hóa và tư liệu sản xuất quan trọng. Quan hệ giữa Nhà nước và người sử dụng đất cần được xây dựng trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng giá trị thị trường của quyền sử dụng đất.
Qua đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Quốc Thái đề xuất tăng cường cơ chế thương lượng trong các giao dịch đất đai, coi biện pháp thu hồi đất bằng quyết định hành chính là giải pháp cuối cùng, hướng tới xây dựng thị trường quyền sử dụng đất vận hành minh bạch, lành mạnh và hiệu quả hơn.
Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung thảo luận các nội dung liên quan về hoàn thiện pháp luật quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Đồng thời cho rằng, cần tăng cường tính minh bạch trong điều chỉnh quy hoạch, bảo đảm tốt hơn quyền tiếp cận thông tin và quyền tham gia của người dân đối với các quyết định có liên quan trực tiếp đến quyền sử dụng đất.
Về thực trạng và giải pháp bố trí tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, các chuyên gia cho rằng, tái định cư không chỉ là việc bố trí nơi ở mới mà còn phải bảo đảm điều kiện sống và sinh kế bền vững cho người dân sau thu hồi đất.
Chính sách tái định cư cần được tiếp cận theo hướng tái lập điều kiện sống, sinh kế và khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu, thay vì chỉ dừng lại ở việc bố trí nơi ở mới.
