Vinh danh người trẻ
Từ rất nhiều hồ sơ cũng như đề cử, Ban điều hành của quỹ đã quyết định chọn trao giải hạng mục sáng tạo cho nghệ sĩ thị giác Lê Giang và nghệ sĩ sắp đặt Lê Tấn Chung. Nhắc đến Lê Giang nhiều người ngay lập tức nhớ đến cô với danh sách “30 Under 30” từng được tạp chí Forbes vinh danh.
Trong dự án nhận giải, cô tập trung nghiên cứu kỹ thuật đồ họa tranh in và hội họa đa chất liệu, lấy cảm hứng từ kỹ thuật tổng hợp giữa dập nổi, in lưới và “kỹ thuật vàng” cùng tinh thần đổi mới không ngừng của danh họa Lê Bá Đảng. Nghệ sĩ trẻ cho hay, dự định khai phá chất liệu giấy như một thực thể đa diện nhằm tôn vinh tư duy về vật chất và hình khối của bậc tiền bối. Từ đó, hứa hẹn mở ra những tầng địa chất đa chiều mang tính kiến trúc và tâm linh được bồi đắp từ giấy, nơi lịch sử và tương lai cùng hiện hữu.
Đồng sở hữu giải thưởng ở hạng mục sáng tạo, Lê Tấn Chung được biết đến với lối thực hành nghệ thuật khởi nguồn từ việc lắng nghe nơi chốn và ký ức ẩn sâu trong không gian. Anh chọn giao thiệp với không gian để chúng tự bộc lộ nhịp thở và lịch sử, sử dụng các vật liệu tái sinh mang dấu vết thời gian như quặng xỉ, trấu đun, xà cừ làm phương tiện khơi mở mối quan hệ giữa con người và môi trường sống.
Tác phẩm đề xuất của anh được truyền cảm hứng từ ngôi nhà nhỏ ẩn mình sau rặng tre của cố họa sĩ tại làng Bích La. Đó là một vòm lớn sắp đặt từ những vật chất thô ráp, gợi hình khoảng trời. Bên ngoài tối, bên trong ánh sáng xuyên qua đỉnh vòm, từ đó ký ức cá nhân được đặt vào bối cảnh rộng lớn hơn của ký ức địa tầng, dẫn dắt người xem vào hành trình tìm về gốc rễ.
Ở hạng mục nghiên cứu, cây viết trẻ và là nhà nghiên cứu độc lập Tô Nguyễn Nhật Anh đã được vinh danh khi dự án nghiên cứu của cô đề xuất đi sâu vào sự dung hợp giữa hình thức đồ họa và ngôn ngữ trong di sản nghệ thuật của Lê Bá Đảng. Nghiên cứu không chỉ làm rõ những thủ pháp độc đáo giúp ông định hình bản sắc phức tạp của một người con xa xứ, mà còn đóng góp một góc nhìn nhân văn và khai phóng cho diễn ngôn của chủ nghĩa hiện đại toàn cầu.
Hình thành một hệ sinh thái sáng tạo liên ngành
Ngược dòng thời gian, khi Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng ra đời tại Huế cách đây 10 năm, nhiều người hoạt động trong giới nghệ thuật tỏ ra xúc động. Và từ những suất học bổng đầu tiên dành cho sinh viên ngành nghệ thuật cho đến các giải thưởng sáng tạo ngày nay một lần nữa nói lên di nguyện thúc đẩy sự sáng tạo, nuôi dưỡng hệ sinh thái nghệ thuật cũng như tinh thần hướng về quê hương của danh họa.
KTS Hồ Viết Vinh, Giám đốc Ban điều hành Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng nói rằng, ngay từ đầu, giải thưởng không đơn thuần để trao danh hiệu mà điều hướng tới đó là từng bước hình thành một hệ sinh thái sáng tạo liên ngành, nơi nghệ sĩ, kiến trúc sư, nhà nghiên cứu, nhà thiết kế, nghệ nhân thủ công hay các thực hành mới có thể gặp nhau trên một nền tảng chung.
“Tinh thần của Lê Bá Đảng vốn đã là một tinh thần liên ngành rất mạnh. Ông đi qua hội họa, điêu khắc, in ấn, sắp đặt, không gian, ký họa chiến tranh và luôn thay đổi cách nhìn để làm mới chính mình. Vì vậy, giải thưởng năm nay cũng mở rộng từ hội họa sang kiến trúc, đồ họa, thời trang, nghiên cứu không gian và thực hành vật liệu. Đây là một định hướng có chủ đích”, KTS Hồ Viết Vinh chia sẻ.
Trên tinh thần đó, thời gian tới Quỹ sáng tạo Lê Bá Đảng dự định phát triển theo hướng xây dựng mạng lưới sáng tạo liên ngành trong nước và quốc tế. Đồng thời phát triển Không gian Lưu niệm Lê Bá Đảng thành một “không gian sống của sáng tạo”, khuyến khích các thực hành gắn với vật chất, ký ức và địa phương tính.
“Chúng tôi tin rằng điều quan trọng nhất mà giải thưởng có thể tạo ra không chỉ là một danh sách người thắng giải, mà là khơi mở một thế hệ sáng tạo mới biết đặt câu hỏi, biết đi sâu vào đời sống và biết thay đổi cách nhìn để tạo nên những giá trị lâu dài cho nghệ thuật Việt Nam”, KTS Hồ Viết Vinh nói thêm.
