Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng bứt phá, tỉnh vẫn cần tháo gỡ những “điểm nghẽn” mang tính chiến lược.
Giao thông “đi trước mở đường”
Nghệ An là tỉnh có diện tích tự nhiên lớn nhất cả nước, địa hình đa dạng, trong đó vùng miền núi chiếm hơn 83%, có đường biên giới dài tiếp giáp nước bạn Lào, Nghệ An nhiều tiềm năng về đầu tư kết cấu hạ tầng. Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Đức An cho biết: Chỉ trong giai đoạn 2021-2025, Nghệ An huy động khoảng 8.298 tỷ đồng đầu tư hạ tầng giao thông; nâng cấp, mở rộng gần 190 km quốc lộ, đường tỉnh; xây dựng mới và cải tạo hơn 1.800 km đường giao thông nông thôn.
Hiện tỉnh có hơn 30.000 km đường giao thông; trong đó có gần 1.800 km quốc lộ. Mạng lưới giao thông từng bước hoàn thiện trở thành trung tâm vùng và theo hướng liên thông giữa miền núi, đồng bằng, ven biển và khu vực biên giới, góp phần mở rộng không gian phát triển.
Tại miền tây Nghệ An - nơi từng được xem là “rào cản lớn” do giao thông khó khăn, diện mạo đã thay đổi rõ nét. Các tuyến đường từ thành phố Vinh lên các huyện vùng cao như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong,… đều được nâng cấp, mở rộng; thời gian di chuyển rút xuống nhiều giờ đồng hồ. Các tuyến Quốc lộ 7, 48, 16… được đầu tư nâng cấp mở ra cơ hội giao thương, phát triển sản xuất, cải thiện đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số.
Thực tế cho thấy, khi hạ tầng giao thông được cải thiện, kinh tế, xã hội vùng biên giới phát triển rõ nét. Tại các xã vùng cao biên giới như: Huồi Tụ, Mỹ Lý, Nhôn Mai,… sau khi Quốc lộ 16 hoàn thành, việc đi lại, giao thương thuận lợi hơn, giá cả hàng hóa dần tiệm cận miền xuôi. Nhiều hộ dân mạnh dạn mở rộng sản xuất, phát triển dịch vụ, chăn nuôi hàng hóa, từng bước vươn lên khá giả. Giao thông không chỉ tạo thuận lợi đi lại mà còn trở thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống người dân, cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn, cảng Cửa Lò cũng nhộn nhịp hàng hóa xuất, nhập khẩu giữa Việt Nam và Lào.
Phát triển các công trình trọng điểm
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền cho biết: Những năm vừa qua, Nghệ An tích cực phối hợp các bộ, ngành, địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn về vốn đầu tư, giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu, bảo đảm tiến độ. Nhờ đó, nhiều công trình quan trọng hoàn thành, tạo dấu ấn rõ nét. Tiêu biểu là Cầu Cửa Hội kết nối Nghệ An-Hà Tĩnh; các đoạn tuyến cao tốc bắc-nam phía đông qua địa bàn tỉnh cùng dự án nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Vinh.
Các công trình này góp phần hoàn thiện trục giao thông huyết mạch quốc gia, nâng cao năng lực kết nối của Nghệ An với Hà Nội, vùng kinh tế trọng điểm miền trung và các tỉnh Bắc Lào. Ở nội tỉnh, tuyến đường ven biển Nghi Sơn-Cửa Lò dài gần 70 km đã hoàn thành, mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế biển, du lịch và đô thị ven biển.
Nhiều tuyến quốc lộ kết nối theo hướng đông-tây, đường miền núi như Quốc lộ 7, Quốc lộ 15, Mường Xén - Ta Đo - Khe Kiền,… cũng được nâng cấp, góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng. Không chỉ phát triển đường bộ, Nghệ An còn chú trọng giao thông đa phương thức. Cảng hàng không quốc tế Vinh được nâng cấp với tổng vốn gần 1.000 tỷ đồng, hướng tới công suất 8 triệu hành khách/năm vào năm 2030.
Hệ thống cảng biển từng bước mở rộng với cảng Cửa Lò và các cảng chuyên dùng VISSAI, DKC,... tạo bước đột phá cho phát triển kinh tế biển. Hạ tầng giao thông phát triển đã giúp giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh, góp phần đưa Nghệ An trở thành điểm sáng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), nhiều năm nằm trong tốp 10 cả nước. Riêng quý I/2026, tỉnh thu hút được hơn 2,2 tỷ USD vốn đầu tư FDI, đứng thứ ba toàn quốc.
Khu kinh tế Đông Nam và các khu công nghiệp ven biển thu hút nhiều dự án FDI quy mô lớn, thuộc chuỗi cung ứng toàn cầu trong lĩnh vực điện tử, linh kiện bán dẫn, năng lượng, vật liệu mới… Hạ tầng giao thông còn thúc đẩy phát triển du lịch, thương mại và cải thiện đời sống khu vực miền núi, biên giới. Thực hiện Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, Nghệ An tập trung phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại; ưu tiên các công trình có tính lan tỏa, tăng cường liên kết vùng.
Tỉnh đang đẩy nhanh dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy (thuộc dự án tuyến cao tốc xuyên Á, Hà Nội- Viêng Chăn) nhằm mở rộng kết nối quốc tế. Đồng thời, tỉnh chú trọng cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ số và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao hiệu quả logistics. Tỉnh cũng đã thành lập ban chỉ đạo các công trình trọng điểm do đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận làm Trưởng ban và thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, tập trung tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc kịp thời để bảo đảm tiến độ dự án.
Tuy nhiên, hạ tầng giao thông vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Điểm nghẽn lớn là chưa có cảng nước sâu đủ năng lực tiếp nhận tàu trọng tải lớn, khiến hàng hóa phải trung chuyển ở các cảng xa, làm tăng chi phí. Sự kết nối giữa các loại hình giao thông còn thiếu đồng bộ; đường sắt, cảng cạn và trung tâm logistics hiện đại còn hạn chế. Liên kết với nước bạn Lào và Hành lang kinh tế Đông- Tây tuy đã cải thiện về hạ tầng nhưng chưa hình thành rõ các trung tâm trung chuyển và chuỗi giá trị quy mô lớn...
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền chia sẻ, với tầm nhìn chiến lược, cách làm bài bản và quyết tâm cao, đồng thời tháo gỡ hiệu quả các “điểm nghẽn” nêu trên và triển khai đồng bộ các giải pháp sẽ là đòn bẩy để Nghệ An bứt phá mạnh mẽ, từ “vùng đi qua” vươn lên thành “vùng đến và ở lại”, trung tâm phát triển năng động của Bắc Trung Bộ và cả nước.
