Lễ hội đền Trần Thái Bình là một hoạt động văn hóa tâm linh đầu xuân để tưởng nhớ, tri ân công đức của các vị vua, hoàng hậu, công chúa, khanh tướng nhà Trần trên quê hương Long Hưng xưa - Hưng Hà ngày nay.
Ngược dòng thời gian, Tổ tiên nhà Trần xưa kia khởi nghiệp làm nghề chài lưới ở vùng An Sinh (Đông Triều - Quảng Ninh ngày nay); đến đời cụ Trần Kinh thì chuyển về hương Tức Mặc, phủ Thiên Trường (nay thuộc Nam Định).
 |
| Lễ bái yết và dâng hương tại đền Vua trong tối 10/2. |
Con trai cụ Trần Kinh là Trần Hấp đã tìm được thế đất thiêng với vị trí đắc địa về phong thủy, là nơi giao thoa hội tụ các sắc thái tâm linh, cụ Trần Hấp đã di dời linh cốt của Thân phụ về khởi táng tại Mả Sao, hương Thái Đường, phủ Long Hưng, nay thuộc xã Tiến Đức, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình và cư trú tại đây.
Từ nghề đánh cá, cụ Trần Hấp cùng con cháu chuyển dần lên bờ khai khẩn đất hoang, lập làng, mở ấp, gây dựng một dòng họ hùng mạnh, đặt nền móng cho một triều đại hiển hách trong lịch sử Việt Nam.
Phát huy truyền thống "lá rụng về cội", nhà Trần đã chọn Thái Đường làm nơi Tôn miếu để đặt lăng tẩm các vị vua Trần và các đấng hoàng thân. Sử sách lưu truyền: Ngay sau ngày toàn thắng quân Nguyên trên sông Bạch Đằng, Thượng hoàng Trần Thánh Tông cùng vua Trần Nhân Tông trở về phủ Long Hưng, đem các tướng giặc bị bắt về làm lễ tế cáo, bái yết tổ tiên và ăn mừng thắng trận ở Chiêu Lăng.
 |
| Các đại biểu tham dự lễ bái yết tại đền Vua. |
Cũng chính nơi đây, đền miếu thờ các vua Trần đã được xây dựng, các thế hệ vua Trần hằng năm vẫn về đây bốn mùa chiêm bái. Năm 1989, Khu di chỉ khảo cổ học Tam Đường, xã Tiến Đức đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa Quốc gia.
Từ khi di tích được phục dựng và tôn tạo, lễ hội đền thờ các vua Trần tại Tam Đường được khôi phục và duy trì từ ngày 13 đến ngày 17 tháng Giêng hằng năm theo đúng định lệ cổ truyền.
Điểm sáng văn hóa của lễ hội đền thờ các vua Trần tại Thái Bình là nhiều lễ thức mang đậm tính nhân văn, những trò chơi, trò diễn dân gian truyền thống có nguồn gốc từ thời Trần cùng nhiều mỹ tục khác đã được duy trì, giữ gìn và thực hành nghiêm cẩn.
 |
| Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thường trực Ban Bí thư Trần Quốc Vượng đánh trống khai hội. |
Từ năm 2014, Lễ hội đền Trần Thái Bình đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia; Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần, được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đặc biệt.
Tự hào là quê hương phát tích, khởi nghiệp, dựng nghiệp và hưng nghiệp của nhà Trần, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thái Bình đã chú trọng triển khai nhiều hoạt động thiết thực để không ngừng tôn vinh những giá trị đặc biệt các di sản văn hóa thời Trần trên miền đất Long Hưng - Hưng Hà.
 |
| Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Bình Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu tại đêm khai hội đền Trần năm 2025. |
Lễ hội năm nay diễn ra trong bối cảnh toàn Đảng bộ, chính quyền và nhân dân tỉnh Thái Bình ra sức phấn đấu, đoàn kết, nỗ lực cao nhất, quyết tâm hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội, phấn đấu tăng trưởng từ 10,5% trở lên; thực hiện tinh gọn bộ máy hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; Thái Bình tự tin, khát vọng, bứt phá vươn mình cùng kỷ nguyên mới của dân tộc.
Năm 2025 cũng là năm kỷ niệm 800 năm ngày nhà Trần phát nghiệp đế vương để tiếp tục khẳng định và phát huy giá trị di sản văn hóa nhà Trần trên quê hương Thái Bình, thể hiện đạo lý “uống nước, nhớ nguồn", tưởng nhớ và tri ân công lao to lớn của các bậc tiền nhân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước; tạo không khí vui tươi, phấn khởi dịp đầu xuân mới; cổ vũ, động viên cán bộ, đảng viên, các tầng lớp nhân dân ra sức thi đua học tập, rèn luyện, lao động sản xuất, thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn mới.
