“Ma trận” số nhà
Ghi nhận tại nhiều địa phương cho thấy, hệ thống số nhà hiện nay khá phức tạp, thậm chí có nơi được ví như một “ma trận”. Không hiếm trường hợp số nhà trùng lặp, nhảy số hoặc xuất hiện nhiều ký hiệu phụ khiến việc tìm địa chỉ trở nên khó khăn. Một nhân viên giao hàng thường xuyên hoạt động trên tuyến đường Trần Văn Đang, phường Nhiêu Lộc cho biết, có lần anh phải mất gần 30 phút để tìm một căn nhà trong hẻm.
Trên cùng một đoạn hẻm lại tồn tại các số nhà như 45/2, 45/2A, 45/2B, thậm chí 45/2/7. “Tìm đúng hẻm rồi nhưng chưa chắc đã tìm đúng nhà”, anh Đang chia sẻ. Không ít lần, nhân viên giao hàng hay bưu tá phải gọi điện cho chủ nhà để hỏi lại vị trí cụ thể. Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở một nhánh hẻm trên đường Phạm Thế Hiển (phường Bình Đông). Chỉ trong vài chục mét, người tìm địa chỉ có thể bắt gặp các số nhà như 606/15, 606/15A, 606/17/3, 606/17/5… với nhiều lớp ký hiệu số và chữ đan xen.
Theo người dân địa phương, hệ thống số nhà này hình thành qua nhiều giai đoạn tách thửa và xây dựng nhà ở, khiến việc đánh số phải thêm ký hiệu phụ để phân biệt. Một cán bộ Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị xã Bà Điểm cho biết, tình trạng này khá phổ biến ở các khu vực đô thị hóa nhanh. Nhiều thửa đất ban đầu được tách thành nhiều căn nhà nhỏ cho thuê, mỗi căn lại được gắn thêm ký hiệu A, B, C để phân biệt. Ở nhiều khu vực vùng ven, các căn nhà mới hình thành, nhưng vẫn nằm trên một thửa đất ban đầu cho nên việc đánh số nhà gặp không ít lúng túng.
Những bất cập đó không chỉ gây phiền toái trong sinh hoạt hằng ngày, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý đô thị. Trong các tình huống khẩn cấp, lực lượng cứu nạn, cứu hộ có thể gặp khó khăn khi xác định nhanh địa điểm cần tiếp cận trong những con hẻm nhỏ có hệ thống số nhà phức tạp. Trong lĩnh vực hành chính, việc xác định chính xác địa chỉ cũng rất quan trọng đối với đăng ký cư trú, cấp phép xây dựng, đăng ký kinh doanh hay quản lý đất đai.
Tại xã Bà Điểm, địa phương hiện đang quản lý khoảng 34.562 số nhà theo bản đồ đánh số nhà ban hành từ năm 2019. Tuy nhiên, dữ liệu vẫn được cập nhật thủ công trên bản đồ AutoCAD, chưa có phần mềm chuyên dụng để quản lý và liên thông với các hệ thống liên quan như: Cấp phép xây dựng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay quản lý hạ tầng kỹ thuật. Khi phát hiện trùng số nhà, địa phương phải cử cán bộ xuống xác minh thực địa, sau đó cập nhật lại dữ liệu và cấp đổi giấy chứng nhận số nhà cho người dân.
Cần cơ sở dữ liệu dùng chung
Theo phản ánh của nhiều địa phương, một trong những nguyên nhân khiến tình trạng trùng lặp số nhà vẫn tồn tại là do thành phố chưa có phần mềm quản lý thống nhất. Mỗi địa phương đang tự xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu riêng, dẫn đến khó khăn trong việc chia sẻ, cập nhật và đối chiếu thông tin, nhất là đối với các tuyến đường đi qua nhiều địa bàn.
Ông Giang Tuấn Phát Đạt, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Bình Đông cho biết, tại phường dữ liệu số nhà được cập nhật thủ công trên bản vẽ AutoCAD, chưa có phần mềm chuyên biệt để áp dụng. Bản đồ số nhà của phường được sử dụng trên nền bản đồ địa chính năm 2002 và căn cứ sơ đồ vị trí nhà, đất có thể hiện hệ tọa độ (VN2000) để phường làm căn cứ quản lý và lưu trữ, bên cạnh việc lưu trữ bằng hồ sơ giấy và bảng tính Excel.
Do tốc độ đô thị hóa nhanh, dẫn đến tình trạng người dân tự tách thửa rồi chừa các lối đi chung, dần hình thành các hẻm dân sinh chưa được cập nhật vào cơ sở dữ liệu của cơ quan quản lý nhà nước, cho nên có tình trạng số nhà nhiều “xuyệt” hoặc người dân tự ý đặt số nhà không đúng quy định. Vì vậy, dẫn đến vướng mắc trong công tác quản lý cũng như khó khăn cho người dân khi thực hiện thủ tục hành chính.
Nhằm khắc phục tình trạng trên, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã giao Trung tâm Chuyển đổi số thành phố nghiên cứu xây dựng phần mềm ứng dụng công nghệ GIS dùng chung cho công tác đánh số và gắn biển số nhà trên toàn địa bàn. Theo Trung tâm Chuyển đổi số thành phố, hệ thống này sẽ hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu số nhà thống nhất cho toàn thành phố, đồng thời xây dựng phần mềm cấp và quản lý hồ sơ số nhà dùng chung.
Trong quý I/2026, thành phố dự kiến đánh giá mô hình ứng dụng công nghệ GIS trong công tác đánh số và gắn biển số nhà tại phường An Khánh, sau đó mở rộng khảo sát tại một số địa bàn có đặc điểm đô thị khác nhau. Các địa phương kỳ vọng việc ứng dụng công nghệ GIS sẽ cho phép định vị chính xác vị trí bất động sản dựa trên tọa độ địa lý, bản đồ số và dữ liệu vệ tinh. Đồng thời, hệ thống này có thể kết nối với cơ sở dữ liệu dân cư, đất đai và hạ tầng kỹ thuật của thành phố, từ đó hỗ trợ quản lý đồng bộ các tuyến đường liên phường, liên xã.
Việc xử lý những bất cập trong hệ thống số nhà không chỉ là vấn đề kỹ thuật hành chính, mà còn là bước quan trọng trong quá trình hiện đại hóa quản lý đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh. Khi hệ thống địa chỉ được chuẩn hóa và số hóa, thành phố sẽ thuận lợi hơn trong quản lý dân cư, phát triển kinh tế số và xây dựng chính quyền số phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.
