Điều kiện tiên quyết
Phát biểu ý kiến tại một cuộc họp ở Thủ đô Tehran, Tổng thống Pezeshkian nhấn mạnh: “Trong những cuộc đàm phán với Mỹ, chúng tôi sẵn sàng đi đến thỏa thuận với Mỹ, nhưng phải bảo đảm được các lợi ích quốc gia của chúng tôi. Tuy nhiên, nếu phía Mỹ né tránh đàm phán về các điều khoản bình đẳng, chúng tôi sẽ tiếp tục theo đuổi con đường riêng của mình”.
Theo Tổng thống Pezeshkian, Iran vẫn “không lạc quan và cũng không bi quan” về những cuộc đàm phán với Mỹ. Ông cũng tái khẳng định Tehran không tìm kiếm xung đột, nhưng sẽ chống lại bất kỳ “âm mưu gây áp lực” nào.
Trong khi đó, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baqaei nêu bật yêu cầu trước sau như một của Tehran về việc dỡ bỏ hoàn toàn các biện pháp trừng phạt chống Iran, như là nền tảng của những cuộc đàm phán hạt nhân gián tiếp với Mỹ.
Đại diện Bộ Ngoại giao Iran nêu rõ: “Yêu cầu chính của chúng tôi trong bất kỳ cuộc đàm phán nào là dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt bất công đối với Iran”, tạo điều kiện cho Iran nối lại các hoạt động kinh tế, thương mại và ngân hàng. Trong khi ám chỉ việc Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015, ông Baqaei lưu ý: “Kinh nghiệm trong quá khứ đã dạy chúng tôi rằng những lời hứa suông là không đủ. Chúng tôi cần các biện pháp không thể đảo ngược”.
Tiến triển trong đàm phán
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araqchi và Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff đã tham gia 2 vòng đàm phán gián tiếp về chương trình hạt nhân của Tehran và việc dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt của Washington. Hai cuộc đàm phán lần lượt diễn ra tại Thủ đô Muscat (Oman) và Rome (Italy). Tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran được thực hiện thông qua vai trò hỗ trợ của Bộ trưởng Ngoại giao Oman Badr bin Hamad Al Busaidi.
Sau vòng đàm phán thứ hai, Bộ trưởng Ngoại giao Iran xác nhận Tehran và Washington đã đạt được “sự hiểu biết tốt hơn” về một số nguyên tắc và mục tiêu chính. Trong khi đó, báo The Washington Post dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Mỹ ghi nhận tiến triển rất tốt sau vòng đàm phán thứ hai với Iran tại Rome.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran đánh giá vòng đàm phán thứ hai giữa hai bên có hiệu quả và mang lại bước tiến cho tiến trình đàm phán về hạt nhân. Ông Araqchi cho biết: “Lần này, chúng tôi đã đạt được hiểu biết tốt hơn về một loạt nguyên tắc và mục tiêu”, đồng thời tiết lộ trong các cuộc thảo luận tại Rome, phía Mỹ chỉ đề cập vấn đề hạt nhân.
Trong khi đó, tại cuộc hội đàm với người đồng cấp Nga Sergey Lavrov, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Araqchi tuyên bố: “Nếu họ (Mỹ) chứng minh được sự nghiêm túc trong ý định và không đưa ra những yêu cầu phi thực tế, thì việc đạt được thỏa thuận là hoàn toàn có thể”. Iran ghi nhận tinh thần nghiêm túc của phía Mỹ tại hai vòng đàm phán Oman và Italy vừa qua.
Dựa trên các kết quả đạt được, Mỹ và Iran nhất trí khởi động cuộc đàm phán kỹ thuật cấp chuyên viên tại Geneva (Thụy Sĩ). Vòng đàm phán cấp cao thứ ba dự kiến diễn ra tại Oman ngày 26/4 để rà soát kết quả của những cuộc họp cấp chuyên viên, cũng như đánh giá triển vọng hướng tới một thỏa thuận tiềm năng. Ông Baqaei cũng kêu gọi Nhóm E3 (Anh, Pháp, Đức) khôi phục vai trò với tư cách là các bên ký kết thỏa thuận hạt nhân năm 2015, vốn có tên chính thức là Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA).
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi tuyên bố nước này nghiêm túc trong các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ và không muốn trì hoãn tiến trình ngoại giao. Thứ trưởng Gharibabadi đưa ra phát biểu trên tại cuộc họp với các thành viên Ủy ban Chính sách đối ngoại và An ninh quốc gia của Quốc hội Iran. Thứ trưởng Gharibabadi thông báo tại vòng đàm phán gián tiếp thứ hai tại Thủ đô Rome (Italy), Iran và Mỹ đã thảo luận và nhất trí về “khuôn khổ chung, chương trình nghị sự cũng như các cuộc đàm phán kỹ thuật tiếp theo”. Ông Gharibabadi cũng nhấn mạnh “tất cả lệnh trừng phạt nên được dỡ bỏ theo cách có lợi về mặt kinh tế cho người dân Iran” và Tehran sẽ không đàm phán về quyền làm giàu uranium của mình vì đây là một trong những “lằn ranh đỏ”.
Các cuộc đàm phán tại Rome cũng như vòng đối thoại trước đó tại Oman giữa Iran và Mỹ tập trung vào chương trình hạt nhân của Tehran cùng việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Washington đối với nước Cộng hòa Hồi giáo. Các cuộc thương thuyết được cả Iran và Mỹ nhận định “mang tính xây dựng”.
