Sự chênh lệch nguy hiểm
Tuyên bố của IMF nhấn mạnh, tác động hiện nay của đại dịch và việc phân phối vaccine phòng Covid-19 không công bằng trên thế giới đang làm gia tăng sự chênh lệch nguy hiểm về kinh tế và gây ra triển vọng không sáng sủa tại các nước đang phát triển. Riêng tại một số nước xuất khẩu hàng hóa như Nigeria và Saudi Arabia, IMF tăng nhẹ dự báo tăng trưởng nhờ giá dầu và hàng hóa tăng cao.
Dự báo tăng trưởng nền kinh tế Mỹ được điều chỉnh giảm mạnh nhất, từ 7% xuống còn 6% trong năm 2021. IMF cũng cắt giảm tăng trưởng của nhiều nền kinh tế công nghiệp khác. Tăng trưởng của Đức giảm còn 3,1% trong khi con số này của Nhật Bản là 2,4%. Dự báo tăng trưởng ở Anh năm nay giảm còn 6,8% và đây là mức dự báo tăng trưởng nhanh nhất trong Nhóm các nền kinh tế công nghiệp phát triển (G7). Tăng trưởng năm 2021 của Trung Quốc được dự báo giảm còn 8% nhờ sự phục hồi nhanh hơn dự kiến của đầu tư công. Dự báo cho Ấn Độ không thay đổi, hiện là 9,5%. Tăng trưởng của nhóm “ASEAN-5” (gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái-lan và Singapore) được cho là sẽ vào khoảng 2,9%.
IMF cũng cảnh báo sự chênh lệch nguy hiểm về triển vọng kinh tế do sự mất cân bằng lớn về vaccine phòng Covid-19. Hiện, 96% dân số ở các nước có thu nhập thấp vẫn chưa được tiêm phòng, dẫn đến tăng trưởng thấp, nghèo đói gia tăng và nguy cơ lạm phát tăng vọt. Thế giới sẽ có thêm khoảng 65 - 75 triệu người rơi vào cảnh nghèo đói cùng cực năm 2021, các nước có thu nhập thấp cần thêm 250 tỷ USD để chống dịch và giành lại mức tăng trưởng kinh tế trước khi bùng phát dịch.
Gần hai năm qua, hoạt động sản xuất toàn cầu đã bị đình trệ vì đứt gãy chuỗi cung ứng do các biện pháp phong tỏa nhằm chống dịch. Sự mất cân bằng cung - cầu đã khiến giá tăng và đẩy lạm phát lên cao. IMF dự báo, ở các nước giàu có hơn, lạm phát toàn phần sẽ đạt đỉnh trong những tháng cuối năm 2021 và sẽ giảm về mức khoảng 2% vào giữa năm 2022. Ở nhóm các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển, lạm phát sẽ giảm xuống mức 4% từ mức đỉnh điểm là 6,8% dự kiến ghi nhận vào cuối năm nay.
Kêu gọi xóa nợ cho các nước nghèo
Tại hội nghị mùa thu lần này của IMF và WB, Chủ tịch WB David Malpass kêu gọi đưa ra một cách tiếp cận toàn diện, trong đó có thể có cả phương án xóa nợ cho các quốc gia thu nhập thấp. Nợ công của các quốc gia thu nhập thấp đã tăng 12% lên mức kỷ lục 860 tỷ USD trong năm 2020 giữa lúc đại dịch diễn biến phức tạp. Ông David Malpass nhấn mạnh các biện pháp chống dịch đã khiến nợ công nhiều nước gia tăng và giải pháp cho vấn đề này sẽ cần đến sự cứu trợ của các chủ nợ.
Báo cáo của WB cho thấy, các chỉ số nợ xấu đi ở tất cả các khu vực trên thế giới, đặc biệt tại các nước có thu nhập thấp và trung bình khi nợ công vốn đã ở mức cao, cộng với việc chi ngân sách kỷ lục để chống dịch và ngăn nền kinh tế rơi vào suy thoái. Trong năm 2020, dòng vốn ròng mà các tổ chức đa phương dành cho những nước có thu nhập thấp và trung bình vay đã tăng lên 117 tỷ USD, mức cao nhất trong một thập kỷ qua. Chủ tịch David Malpass cảnh báo, sau cuộc khủng hoảng dịch Covid-19, nhiều nước có nguy cơ rơi vào cảnh nợ nần chồng chất và phải mất nhiều năm mới có thể xử lý được.
Vấn đề nợ công ở các nước thu nhập thấp trở nên cấp bách kể từ đầu năm 2020, khi Nhóm Các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) công bố Sáng kiến Hoãn thanh toán nợ (DSSI). Sáng kiến này sẽ hết hiệu lực vào cuối năm nay. Theo Chủ tịch Malpass, nợ công được duy trì ở mức bền vững là rất quan trọng đối với sự phục hồi kinh tế và giảm nghèo ở những quốc gia có thu nhập thấp. Để giúp các nước nghèo có cơ hội sớm phục hồi kinh tế hậu đại dịch, WB và IMF kêu gọi các chính phủ đưa ra kế hoạch tài chính nhằm giải quyết nợ do dịch, đồng thời kêu gọi G20 gia hạn DSSI tới năm 2022.
