Hoàn thiện chính sách chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin và người khuyết tật

Hội thảo tập trung đánh giá việc thực hiện các chính sách hỗ trợ, đề xuất giải pháp phát hiện sớm khuyết tật, mở rộng phạm vi chi trả bảo hiểm y tế đối với dụng cụ trợ giúp và kỹ thuật phục hồi chức năng, đồng thời hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, xác định đối tượng thụ hưởng và thực hiện chính sách.

Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Trần Đức Hùng, Phó Tổng Giám đốc Trung tâm Hành động quốc gia khắc phục hậu quả chất độc hóa học và môi trường, nhấn mạnh sự cần thiết phải đánh giá toàn diện công tác chăm sóc, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin và người khuyết tật trong giai đoạn mới, từ đó đề xuất giải pháp thiết thực, giúp các đối tượng thụ hưởng tiếp cận tốt hơn với dịch vụ chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ xã hội và hòa nhập cộng đồng.

Phát hiện sớm khuyết tật, mở rộng tiếp cận dịch vụ phục hồi chức năng

Tại phiên chuyên đề thứ nhất, các đại biểu trao đổi về biện pháp tầm soát, phát hiện và can thiệp sớm khuyết tật ở trẻ em có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam/dioxin. Các nội dung thảo luận tập trung vào quy trình phát hiện sớm, giải pháp hỗ trợ trẻ em khuyết tật tiếp cận dịch vụ bảo vệ, chăm sóc, giáo dục giai đoạn 2026-2030 và việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về người khuyết tật.

Các ý kiến nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở trong phát hiện sớm, can thiệp kịp thời; đồng thời đề xuất tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị liên quan nhằm nâng cao hiệu quả hỗ trợ trẻ em khuyết tật và gia đình.

Phiên chuyên đề thứ hai tập trung đánh giá việc Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả cho dụng cụ trợ giúp và một số kỹ thuật phục hồi chức năng đối với nạn nhân chất độc da cam/dioxin và người khuyết tật. Báo cáo từ các bệnh viện chỉnh hình và phục hồi chức năng tại Hà Nội, Cần Thơ phản ánh năng lực cung cấp dụng cụ chỉnh hình, cùng những khó khăn trong thanh toán bảo hiểm y tế đối với chân tay giả.

Từ thực tiễn này, các đại biểu đề xuất mở rộng danh mục dụng cụ trợ giúp, kỹ thuật phục hồi chức năng được quỹ bảo hiểm y tế chi trả, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính để người khuyết tật và nạn nhân chất độc da cam/dioxin thuận lợi hơn khi tiếp cận dịch vụ.

Bà Đinh Thị Thụy, Trưởng phòng Người khuyết tật, Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), cho biết, Việt Nam có hơn 7 triệu người khuyết tật từ 2 tuổi trở lên. Những năm qua, Nhà nước đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người khuyết tật về trợ cấp xã hội, bảo hiểm y tế, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, giáo dục, đào tạo nghề và tạo việc làm.

Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách vẫn còn những hạn chế như mức trợ cấp xã hội thấp, cơ sở vật chất và nhân lực tại các cơ sở trợ giúp xã hội chưa đáp ứng yêu cầu; cơ hội học nghề, tiếp cận việc làm của người khuyết tật còn hạn chế.

Theo bà Thụy, thời gian tới, cơ quan chức năng định hướng hoàn thiện quy định về xác định mức độ khuyết tật, tăng cường liên thông dữ liệu giữa mã số định danh người khuyết tật và thẻ bảo hiểm y tế, nghiên cứu điều chỉnh mức trợ cấp xã hội phù hợp. Cùng với đó là đề xuất chính sách hỗ trợ đối với người khuyết tật thuộc thế hệ thứ ba, thứ tư của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc da cam/dioxin; tăng cường tập huấn cho đội ngũ cán bộ, hỗ trợ sinh kế và cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội.

Hoàn thiện dữ liệu, tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách

Tại phiên chuyên đề thứ ba, các đại biểu thảo luận về xây dựng cơ sở dữ liệu đối với người bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin và nạn nhân đã được xác định.

Các tham luận phản ánh khó khăn trong thu thập, khảo sát, quản lý thông tin tại cơ sở; những bất cập trong quá trình giải quyết chế độ, chính sách sau nhiều năm triển khai, cũng như nhu cầu hỗ trợ tâm lý cho nạn nhân.

Các ý kiến đề xuất thống nhất tiêu chí khảo sát, chuẩn hóa và số hóa dữ liệu, tăng cường kết nối thông tin giữa các bộ, ngành, địa phương. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế bỏ sót đối tượng đủ điều kiện và bảo đảm chính sách được thực hiện kịp thời.

Bà Ma Thị Thìn Nga, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin thành phố Bắc Ninh, cho biết địa phương đang đẩy mạnh khảo sát, thu thập và số hóa thông tin nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, xác định đúng đối tượng, kịp thời hỗ trợ những nạn nhân có hoàn cảnh khó khăn.

Qua khảo sát tại các xã, phường trong tỉnh, Hội đã phân loại địa bàn theo số lượng nạn nhân, đồng thời ghi nhận trẻ em thế hệ thứ ba nghi bị ảnh hưởng bởi chất độc hóa học tại nhiều xã, phường. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu được xác định là giải pháp quan trọng giúp tổ chức Hội nắm chắc tình hình, chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền và phối hợp triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Ông Dương Văn Huệ, Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin tỉnh Thanh Hóa, cho biết, địa phương có gần 24.000 người bị nhiễm chất độc hóa học, trong đó hơn 19.000 người đã được hưởng chế độ. Hiện tỉnh có gần 1.300 người thuộc thế hệ thứ ba bị dị dạng, dị tật do di chứng chất độc hóa học, nhưng mới được hưởng chế độ bảo trợ xã hội.

Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách, bảo đảm quyền lợi cho những người bị ảnh hưởng.

Từ các phiên thảo luận, nhiều kiến nghị được đưa ra, trong đó có đề xuất nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp đối với thế hệ thứ ba, thứ tư của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học; rà soát danh mục bệnh, tật, dị dạng, dị tật liên quan đến việc xác định đối tượng hưởng chính sách; đơn giản hóa thủ tục xác minh đối với những trường hợp gặp khó khăn về giấy tờ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa.

Các đại biểu cũng đề nghị đẩy mạnh phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng, phát huy vai trò của trạm y tế cơ sở và tăng cường liên thông dữ liệu với mã số định danh cá nhân, thẻ bảo hiểm y tế.

Cụ thể hóa kiến nghị thành kế hoạch hành động

Phát biểu bế mạc hội thảo, Đại tá, Tiến sĩ Phạm Xuân Hưng, Phó Chủ tịch Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam khái quát ba nhóm nhiệm vụ trọng tâm được các đại biểu đề xuất: nâng cao năng lực tầm soát, phát hiện và can thiệp sớm khuyết tật; tháo gỡ vướng mắc trong chi trả bảo hiểm y tế đối với dụng cụ trợ giúp và kỹ thuật phục hồi chức năng; hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ thực hiện chính sách chính xác, minh bạch, hiệu quả.

Bên cạnh hỗ trợ thể chất, các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu quan tâm đến sức khỏe tinh thần, tăng cường các giải pháp hỗ trợ tâm lý phù hợp với nhu cầu của nạn nhân chất độc da cam/dioxin và người khuyết tật.

Theo Đại tá, Tiến sĩ Phạm Xuân Hưng, các tham luận tại hội thảo đã góp phần làm rõ những vấn đề cấp thiết. Trong đó, nhiều ý kiến có nội dung gắn với thực tiễn, góp phần cụ thể hóa nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội VI của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam.

Ban tổ chức cho biết sẽ tổng hợp các ý kiến, đề xuất gửi Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế, Bộ Nội vụ và các cơ quan chức năng liên quan, làm cơ sở xây dựng kế hoạch hỗ trợ người khuyết tật và nạn nhân chất độc da cam/dioxin giai đoạn 2027-2031.