Hoàn thiện các căn cứ pháp lý sớm triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người dân

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Y tế Trần Văn Thuấn chia sẻ, chủ trương tổ chức khám sức khỏe định kỳ toàn dân đã được Bộ Chính trị xác định rõ trong Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025, với yêu cầu từ năm 2026 người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Chính phủ đã cụ thể hóa bằng Chương trình hành động tại Nghị quyết số 282/NQ-CP, trong đó giao Bộ Y tế chủ trì xây dựng Kế hoạch triển khai trên phạm vi toàn quốc.

Thực hiện chỉ đạo đó, trong thời gian qua, Bộ Y tế đã khẩn trương xây dựng các nội dung liên quan, bao gồm: dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Kế hoạch triển khai; dự thảo Quyết định của Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chuyên môn; và các nội dung liên quan đến tổ chức thực hiện, nguồn lực, tài chính và chuyển đổi số.

Đến nay, các dự thảo đã cơ bản hoàn thiện, đủ điều kiện để xin ý kiến rộng rãi, thực chất và trách nhiệm. Cuộc họp hôm nay nhằm hoàn thiện các căn cứ chính sách, pháp lý và tổ chức thực hiện một chủ trương lớn, mang tính chiến lược, lâu dài trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Theo Dự thảo “Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc cho người dân thuộc 5 nhóm đối tượng. Đó là: Người lao động quy định tại khoản 1, Điều 21, Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015; Lực lượng vũ trang; Đối tượng cán bộ (thuộc Ban bảo vệ sức khoẻ cán bộ các cấp quản lý); Học sinh, sinh viên và nhóm đối tượng khác (không thuộc các nhóm 1, 2, 3, 4 mục này) bao gồm người dân không ký hợp đồng lao động hoặc không thuộc phạm vi quản lý của người sử dụng lao động như lao động tự do, buôn bán nhỏ, nông dân, ngư dân, nội trợ; nhóm đối tượng là người cao tuổi, đối tượng bảo trợ xã hội, người có công với cách mạng, người nghèo, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi…

Về thời gian thực hiện, Kế hoạch dự kiến năm 2026, tiếp tục tổ chức khám sức khoẻ định kỳ cho nhóm đối tượng đang thực hiện khám sức khỏe định kỳ theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 và theo các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho các nhóm đối tượng quy định tại khoản 5 mục II, trong đó ưu tiên nhóm đối tượng là người cao tuổi, đối tượng bảo trợ xã hội, người có công với cách mạng, người nghèo, cận nghèo, trẻ em dưới 6 tuổi bằng ngân sách nhà nước.

Dự thảo cũng nêu rõ, từ năm 2027, tiếp tục khám sức khỏe định kỳ ít nhất mỗi năm một lần cho các nhóm đối tượng. Căn cứ kết quả khám sức khỏe định kỳ: Giao Bộ Y tế đề xuất Kế hoạch Khám sàng lọc người dân, báo cáo cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Về kinh phí thực hiện, người sử dụng lao động quy định tại khoản 1, Điều 21, Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 chi trả kinh phí khám sức khỏe định kỳ cho người lao động thuộc thẩm quyền quản lý. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an chi trả kinh phí khám sức khỏe định kỳ cho các đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý theo quy định pháp luật.

Ban bảo vệ sức khỏe cán bộ các cấp bố trí ngân sách khám sức khỏe định kỳ đối với đối tượng cán bộ thuộc thẩm quyền quản lý.

Ủy ban nhân dân các tỉnh bố phí ngân sách địa phương hoặc nguồn hỗ trợ từ Trung ương chi trả kinh phí khám sức khỏe cho nhóm đối tượng tại khoản 4 và 5 mục III.

Nguồn bảo hiểm y tế thanh toán các dịch vụ thuộc danh mục chi trả theo quy định của Luật Bảo hiểm y tế và Luật Phòng bệnh và nguồn xã hội hóa, viện trợ, tài trợ hợp pháp huy động từ các tổ chức, doanh nghiệp, dự án, chương trình y tế, các tổ chức quốc tế…

Tại cuộc họp, các đại biểu chỉ ra những khó khăn khi thực hiện như: Số lượng người dân khám sức khỏe định kỳ rất lớn và đa dạng các nhóm đối tượng đòi hỏi tập trung nguồn lực lớn để thực hiện. Việc phân nhóm đối tượng còn nhiều ý kiến và cách tiếp cận khác nhau (Phân nhóm chi tiết theo độ tuổi, nhóm theo nghề nghiệp công việc, nhóm theo hưởng chế độ chính sách…); Việc xác định, bố trí nguồn kinh phí từ Ngân sách nhà nước để khám sức khỏe gặp nhiều khó khăn.

Cũng theo các đại biểu, hiện nay người dân vẫn khó tiếp cận thông tin và dịch vụ khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc do địa bàn cư trú rộng. Trong khi đó, năng lực khám sức khỏe của một số Trạm y tế xã, Trung tâm y tế, bệnh viện khu vực còn nhiều hạn chế (chưa đủ nhân lực có trình độ chuyên môn, cơ sở vật chất, thiết bị chưa đáp ứng điều kiện khám sức khoẻ theo quy định của Luật Khám bệnh chữa bệnh và Nghị định số 96/2023/NĐ-CP để tổ chức khám sức khoẻ) đòi hỏi chính quyền địa phương đầu tư nâng cấp.

Luật Bảo hiểm y tế quy định chi phí khám sức khỏe không thuộc phạm vi chi trả của quỹ Bảo hiểm y tế do đó kinh phí khám sức khỏe định kỳ chủ yếu dựa vào nguồn ngân sách nhà nước. Luật Phòng bệnh mới được thông qua và cần chờ các văn bản hướng dẫn Luật có hiệu lực sẽ có thêm nguồn lực để thực hiện.

Nền tảng công nghệ thông tin của hệ thống khám bệnh, chữa bệnh chưa bảo đảm để thực hiện liên thông kết quả khám sức khỏe và lập sổ theo dõi sức khỏe điện tử cho người dân…

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh, chủ trương khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc cho người dân tối thiểu mỗi năm một lần là chủ trương đúng đắn, có cơ sở khoa học và mang ý nghĩa nhân văn. Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách này sẽ giúp chăm sóc sức khỏe người dân từ sớm, từ xa, xuyên suốt vòng đời, đồng thời góp phần giảm tải cho các cơ sở khám chữa bệnh.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc sớm có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao thể trạng, cải thiện chất lượng sống và tăng tuổi thọ của người dân. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu để toàn bộ người dân Việt Nam được khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc tối thiểu một năm một lần.

Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương để tiếp tục rà soát, phân nhóm đối tượng cụ thể, bảo đảm phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan.

Về nguồn lực thực hiện, Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh quỹ bảo hiểm y tế sẽ là nguồn chi chủ đạo cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc. Bên cạnh đó, kinh phí còn được huy động từ ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác. Bộ Y tế không áp dụng quy định cứng về số lượng nội dung khám hay số trường hợp sàng lọc, mà khuyến khích triển khai trên nguyên tắc hiệu quả, tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Đối với các địa phương có điều kiện, có thể tổ chức sàng lọc với phạm vi rộng hơn nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân.

Về nội dung khám, Bộ Y tế đã ban hành các hướng dẫn chuyên môn đối với từng nhóm đối tượng, bao gồm người dưới 18 tuổi và người từ 18 tuổi trở lên. Kết quả khám, sàng lọc sẽ được cập nhật vào sổ sức khỏe điện tử, góp phần làm giàu dữ liệu y tế cá nhân, bảo đảm đồng bộ theo tinh thần triển khai Đề án 06 của Chính phủ về phát triển dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử.

Về tổ chức thực hiện, ưu tiên triển khai tại các cơ sở khám chữa bệnh tuyến cơ sở, bảo đảm đáp ứng đủ tiêu chí chuyên môn theo quy định. Trường hợp cơ sở y tế tuyến xã, phường chưa đáp ứng đủ điều kiện về nhân lực hoặc trang thiết bị, địa phương có thể chủ động huy động, hỗ trợ từ các cơ sở y tế tuyến trên để bảo đảm chất lượng khám sức khỏe theo quy định của Bộ Y tế.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, dự thảo đã phân công rõ trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan, bao gồm Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố. Bộ Y tế sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.