Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc, các xã biên giới thuộc tỉnh Hà Tuyên trước đây (nay là tỉnh Tuyên Quang), là nơi diễn ra nhiều trận đánh ác liệt, kéo dài từ năm 1979 đến năm 1989. Theo thống kê, có 16 sư đoàn, 4 lữ đoàn và nhiều lực lượng địa phương tham gia chiến đấu. Với tinh thần chiến đấu quả cảm, những người lính đã vượt qua khó khăn, gian khổ và đã có hơn 4.370 chiến sĩ đã hy sinh để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng nơi cực bắc Tổ quốc.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những năm tháng chiến đấu gian khổ hay nhiều địa danh đi vào lịch sử nơi biên giới đã khắc sâu trong tâm trí những cựu chiến binh. Năm nào cũng vậy, vào dịp tháng 7, họ cùng nhau thăm lại chiến trường xưa để tri ân đồng đội. Trong hành trình ấy, hai điểm đến không thể thiếu là Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên và Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ mặt trận Vị Xuyên trên điểm cao 468, xã Thanh Thủy.
Ông Thạch Công Thư, cựu chiến binh Trung đoàn 876, Sư đoàn 356 cùng đoàn cựu chiến binh xã Phù Đổng, Hà Nội trở lại chiến trường xưa đúng vào ngày giỗ trận của Sư đoàn 356 (ngày 12/7). Đứng ở Đền thờ các Anh hùng liệt sĩ mặt trận Vị Xuyên, ông Thạch Công Thư bồi hồi nhớ lại: “Ngày đó, trên các điểm cao, dưới khe sâu không phải là màu xanh cây cỏ như bây giờ. Đạn pháo ngày đêm, đá hóa thành vôi; đất bị cày xới đỏ quạch. Khắc nghiệt là thế, nhưng chúng tôi vẫn bám trụ trên các điểm cao với ý chí chiến đấu “Một tấc không đi, một ly không dời” để bảo vệ, giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc”.
Còn ông Nguyễn Văn Sự, là chiến sĩ vận tải Sư đoàn 356. Mỗi lần thăm lại chiến trường xưa, ông đều day dứt vì còn nhiều đồng đội vẫn nằm lại nơi đây. “Sau những trận đánh, việc đưa các tử sĩ trên trận địa về tuyến sau gặp rất nhiều khó khăn do đạn pháo bắn liên tục. Nhiều trận địa bị địch tạm chiếm không thể tiếp cận; nhiều chiến sĩ bị thương ẩn nấp trong các hầm hào, khe đá rồi hy sinh. Đến nay vẫn còn các đồng đội nằm lại mảnh đất này...”, ông Nguyễn Văn Sự xúc động nói.
Chiến tranh đã lùi xa, màu xanh cây cỏ phủ kín những điểm cao, nhưng dưới màu xanh đó vẫn còn hơn 1.200 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ được tỉnh Tuyên Quang xác định là nhiệm vụ chính trị quan trọng hàng đầu. Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, việc thu thập thông tin vị trí có liệt sĩ là nhiệm vụ trọng tâm.
Nhiều cựu chiến binh khi thăm lại chiến trường xưa đã cung cấp nhiều thông tin quý giá cho Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tuyên Quang. Thượng tá Bùi Phú Vinh, Chính trị viên Đội tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết: “Chúng tôi đã nhận được 42 thông tin từ các cựu chiến binh và người dân. Từ các nguồn thông tin và đối chiếu với tư liệu lịch sử, đơn vị triển khai các bước tìm kiếm. Chỉ sau hơn 3 tháng, đã tìm kiếm, quy tập được 28 hài cốt liệt sĩ, đồng thời phát hiện 5 mộ tập thể”.
Từ những chiến trường khốc liệt năm nào, hôm nay, các địa danh lịch sử trên vùng biên giới Tuyên Quang đã trở thành những “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, hun đúc lý tưởng cách mạng và bồi đắp ý thức bảo vệ chủ quyền quốc gia cho thế hệ trẻ.
Cùng bố trở lại chiến trường xưa, cháu Trịnh Ngọc Thắng, phường Chương Mỹ, Hà Nội, xúc động được nghe bố là ông Trịnh Ngọc Tiến, cựu chiến binh Sư đoàn 356 kể lại những năm tháng chiến đấu bảo vệ biên giới phía bắc. “Được nghe người lớn kể về những địa danh gắn liền với cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới, cháu rất xúc động và tự hào vì các thế hệ cha ông đã anh dũng, hy sinh để giữ từng tấc đất thiêng liêng. Thế hệ trẻ chúng cháu sẽ lấy đó làm gương để phấn đấu vươn lên trong cuộc sống...”, Trịnh Ngọc Thắng cho biết.
Dịp này, không chỉ các cựu chiến binh, nhiều đoàn công tác của các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể và người dân ở khắp các tỉnh, thành phố cũng có hành trình tri ân tại các xã vùng cao, biên giới Tuyên Quang. Nhiều đoàn tổ chức các chương trình ý nghĩa như: Thắp nến tri ân các Anh hùng liệt sĩ; thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, hộ nghèo nơi biên giới; khám bệnh và cấp phát thuốc miễn phí cho người dân.
Mới đây, Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức chương trình “Báo chí Việt Nam-Kết nối triệu tấm lòng”, trao 130 suất quà tặng các thương binh, bệnh binh, gia đình người có công với cách mạng tại xã Vị Xuyên; Ban Thanh niên Quân đội khám, tư vấn sức khỏe, cấp phát thuốc miễn phí cho người dân xã Linh Hồ và thắp nến tri ân, giao lưu nghệ thuật tại Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên... Ngày 11/7, đoàn công tác của Cục Hải quan Việt Nam đã tổ chức chương trình tri ân tại xã Thanh Thủy. Tại đây, đoàn đã trao 42 phần quà với tổng trị giá hơn 200 triệu đồng tặng các gia đình chính sách, thương binh, thân nhân liệt sĩ và người có công với cách mạng.
Đồng chí Nguyễn Văn Thọ, Cục trưởng Hải quan Việt Nam cho biết, hoạt động tri ân tại biên giới Tuyên Quang là dịp để cán bộ, công chức, người lao động bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với những hy sinh, cống hiến to lớn của các Anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng, qua đó góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
