Hành động sớm-chủ động trước thiên tai

Thiên tai năm 2024 mang nhiều yếu tố cực đoan, dị thường, xảy ra trên khắp các vùng miền cả nước. Nhờ sự chủ động vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cho nên đã khắc phục và xử lý nhiều sự cố, góp phần giảm đáng kể thiệt hại do thiên tai gây ra. Tuy nhiên, trước diễn biến ngày càng cực đoan của thiên tai cũng đặt ra nhiều vấn đề cấp bách cần phải xử lý, những bài học quý cần rút kinh nghiệm.
Huyện Gia Viễn (Ninh Bình) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên sông Hoàng Long. (Ảnh HỒNG NAM)
Huyện Gia Viễn (Ninh Bình) tổ chức diễn tập phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn trên sông Hoàng Long. (Ảnh HỒNG NAM)

Những con số kỷ lục

Theo Phó Cục trưởng Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai Nguyễn Văn Tiến, năm 2024 trên địa bàn cả nước đã xảy ra 1.340 trận, với 21/22 loại hình thiên tai. Sau những tháng đầu năm hạn hán tại các tỉnh phía nam do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino là bão mạnh, mưa lũ lớn, sạt lở đất, lũ quét trên diện rất rộng tại Bắc Bộ; mưa lũ lớn ở Trung Bộ.

Đặc biệt, bão số 3 (Yagi) là cơn bão mạnh nhất trong 30 năm trên Biển Đông và trong 70 năm qua trên đất liền. Hoàn lưu bão gây mưa lớn toàn Bắc Bộ và Thanh Hóa, gây lũ lớn, đặc biệt lớn diện rộng. Trong đó, lũ lịch sử đã xuất hiện trên bảy tuyến sông; sạt lở đất, lũ ống, lũ quét tại hầu hết các tỉnh miền núi và trung du Bắc Bộ, nhất là các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Cao Bằng.

Thiên tai năm 2024 đã làm 514 người chết, mất tích, gấp 3,04 lần so với năm 2023 và 2,44 lần trung bình 10 năm từ 2014-2023; 2.207 người bị thương. Thiệt hại về kinh tế ước tính khoảng 88.748 tỷ đồng, gấp 9,52 lần so với năm 2023 và 4,19 lần trung bình 10 năm từ 2014-2023. Riêng bão và mưa lũ sau bão đã làm 345 người chết, mất tích, gấp 2 lần thiệt hại về người cả năm 2023.

Ngoài ra, trong năm 2024 cũng xảy ra một số loại hình thiên tai lớn, diện rộng như: 10 cơn bão, một áp thấp nhiệt đới, 233 trận mưa lớn, lũ, lũ quét, sạt lở đất, 266 trận dông lốc, sét, mưa đá, 363 trận sạt lở và hạn hán, xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, 422 trận động đất, 18 đợt gió mạnh trên biển, 17 đợt nắng nóng...

Thực tế cho thấy, thiên tai ngày càng diễn biến bất thường và khó lường. Điển hình do mưa lớn cực đoan đã gây lũ quét, sạt lở đất tại nhiều điểm, gây thiệt hại rất lớn về người, nhất là lũ quét, sạt lở đất sau bão số 3 đã làm 325 người chết, mất tích. Trong đó, có những trận lũ quét, sạt lở đất rất nghiêm trọng, như lũ quét, lũ bùn đá ngày 10/9 tại Làng Nủ (Lào Cai) làm 67 người chết, mất tích; sạt lở đất sáng 9/9 tại xã Ca Thành, huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) làm 31 người chết, mất tích.

Ngoài mưa lớn cực đoan sau bão ở các tỉnh miền núi phía bắc, mưa lũ lớn cũng xảy ra tại các tỉnh miền trung sau bão số 6. Đặc biệt, lũ lớn tại Lệ Thủy (Quảng Bình) đạt 4,14m, trên báo động 3 là 1,44m, lớn thứ hai từ năm 1979 đến nay và chỉ thấp hơn lũ lịch sử năm 2020, gây ngập lụt diện rộng và làm tám người chết.

Dấu ấn trong công tác phòng, chống thiên tai

Trong bối cảnh bộ máy phòng chống thiên tai có nhiều thay đổi, công tác phòng, chống thiên tai gặp nhiều khó khăn, tuy nhiên, nhờ sự quan tâm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ với nhiều giải pháp trước mắt cũng như lâu dài đã góp phần giảm thiệt hại do thiên tai gây ra.

Ứng phó bão số 3, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo từ sớm, từ xa; tổ chức nhiều cuộc họp trực tiếp và trực tuyến với các bộ, ngành, địa phương, ban hành các công điện để chỉ đạo sát với diễn biến tình hình; trực tiếp đi kiểm tra và phân công tất cả các Phó Thủ tướng Chính phủ và một số bộ trưởng, trưởng ngành trực tiếp đến địa bàn trọng điểm kiểm tra, chỉ đạo phòng, chống bão, lũ.

Đồng thời, Chính phủ đã xuất cấp hơn 1.052 tấn gạo, 300,09 tấn giống cây trồng; 430 tỷ đồng và nhiều trang thiết bị cứu hộ cứu nạn, y tế, nhu yếu phẩm khác kịp thời hỗ trợ các địa phương cứu trợ người dân. Mặt trận Tổ quốc, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã vận động, tiếp nhận ủng hộ tiền và hiện vật trị giá hơn 1.760 tỷ đồng. Các tổ chức quốc tế và các nước cứu trợ tiền và hàng trị giá hơn 22 triệu USD. Nhiều địa phương trong cả nước, nhiều tổ chức, cá nhân đã hỗ trợ trực tiếp cho các địa phương và người dân bị thiên tai vượt qua khó khăn.

Có thể nói, đối phó thiên tai năm 2024, lực lượng phòng, chống thiên tai đã phải đối mặt các tình huống khó khăn nhất trong nhiều năm qua. Căng thẳng nhất là những ngày từ 9 đến 11/9 khi liên tục các thông tin về sự thiệt hại, mất mát lớn về người do lũ quét, sạt lở đất tại các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Yên Bái do bão số 3 gây ra.

Từ công tác phòng, chống thiên tai năm 2024, nhất là bão số 3, đã để lại những bài học lớn về tổ chức, chỉ đạo phối hợp liên ngành phòng, chống thiên tai liên quan hạ tầng, nhân lực… Đồng thời, nhiệm vụ lâu dài cần rà soát, điều chỉnh chính sách, quy hoạch, kế hoạch, lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai vào quy hoạch, kế hoạch phát triển ngành, kinh tế-xã hội để xây dựng xã hội an toàn trước thiên tai.

Theo dự báo của Trung tâm dự báo Khí tượng-Thủy văn quốc gia, dự báo mưa lũ, lũ quét và sạt lở đất là việc khó không chỉ ở Việt Nam mà cả các nước trên thế giới. Ngành khí tượng-thủy văn đã và đang tăng cường hợp tác quốc tế, sử dụng các công nghệ hiện đại để thực hiện việc dự báo, cảnh báo mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất có khả năng xảy ra trong thời gian từ 6 giờ, 12 giờ... tại các huyện, xã trên phạm vi cả nước, người dân cần căn cứ vào các dự báo, cảnh báo của cơ quan khí tượng thủy văn để có những biện pháp ứng phó kịp thời.

Thiên tai luôn bất ngờ và chắc chắn sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. Chính vì vậy, cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, kịp thời của cả hệ thống chính trị, để luôn sẵn sàng ứng phó thiên tai; không ngừng nỗ lực xây dựng cộng đồng an toàn, bền vững trước thiên tai.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Không khí lạnh tràn về, đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét

Dự báo, đêm nay (4/10), không khí lạnh tràn về, khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa từ đêm nay, trời chuyển lạnh, vùng núi cao có nơi trời rét, nhiệt độ thấp nhất 14-17 độ C. Khu vực Hà Nội, từ tối đêm nay đến sáng mai (5/10) có mưa, mưa vừa và dông, cục bộ có nơi mưa to, gần sáng trời chuyển lạnh.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 5/10/2026: Bắc Bộ đón không khí lạnh, Trung Bộ mưa lớn

Không khí lạnh tiếp tục dồn xuống phía Nam, ảnh hưởng đến nhiều khu vực ở Bắc Bộ rồi lan xuống Trung Bộ. Đêm nay, Bắc Bộ chuyển xấu với mưa, dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to; từ ngày mai, mưa giảm dần. Trung Bộ, đặc biệt từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và Quảng Trị - TP Huế, mưa gia tăng do tác động của không khí lạnh.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/10/2026: Không khí lạnh tràn về miền Bắc từ tối nay

[Video] Dự báo thời tiết ngày 4/10/2026: Không khí lạnh tràn về miền Bắc từ tối nay

Không khí lạnh từ phía Bắc dự báo bắt đầu ảnh hưởng đến Đông Bắc Bộ từ chiều tối và đêm nay, sau đó lan sang các khu vực khác ở Bắc Bộ, khiến nhiệt độ tiếp tục giảm và thời tiết chuyển lạnh về đêm. Trung Bộ duy trì nắng gián đoạn, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông về chiều tối có xu hướng giảm.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4/10/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ chuyển lạnh từ đêm mai

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 4/10/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ chuyển lạnh từ đêm mai

Không khí lạnh đang tiếp tục di chuyển xuống phía Nam, dự báo từ chiều tối và đêm mai bắt đầu ảnh hưởng đến Đông Bắc Bộ rồi lan sang các khu vực khác ở Bắc Bộ. Trước đó, trong đêm nay, Bắc Bộ vẫn duy trì mưa, dông; Trung Bộ có mưa vài nơi, còn Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục giảm mưa.

Bàn giao ngôi nhà có khả năng chống chịu thiên tai cho bà Hoàng Thị Liên ở xã Đồng Hỷ, Thái Nguyên. (Ảnh: UNDP)

Nâng cao khả năng chống chịu cho cộng đồng sau thiên tai

Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai và Đại diện Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) vừa có chuyến công tác tại Thái Nguyên nhằm đánh giá kết quả phục hồi và tăng cường khả năng chống chịu của các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi thiên tai.

Người dân huyện Thuận Nam (Ninh Thuận cũ) trên đồng ruộng khô cằn bỏ hoang do ảnh hưởng của hạn hán kéo dài. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Ứng phó tác động của El Nino

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, theo dự báo, trạng thái El Nino tiếp tục duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh, đặc biệt, từ tháng 10 đến tháng 12, đạt xác suất cao nhất lên đến 95%.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/10/2026: Bắc Bộ nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết ngày 3/10/2026: Bắc Bộ nắng nóng

Hôm nay, Bắc Bộ duy trì nắng nóng diện rộng với nhiệt độ cao, chiều tối và đêm có mưa rào, dông. Khu vực Trung Bộ từ Thanh Hóa đến Duyên hải Nam Trung Bộ phổ biến ngày nắng, có nơi nắng nóng, chiều tối chuyển mưa dông cục bộ. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục hình thái mưa rào, dông về chiều tối.

Ảnh chụp chiều 1/10, cá mòi chết dạt vào bờ biển xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị. (Nguồn: MP)

Quảng Trị: Khoảng 40kg cá mòi chết dạt vào bờ biển xã Đông Trạch

Ngày 2/10, thông tin từ Ủy ban nhân dân xã Đông Trạch, tỉnh Quảng Trị biết, địa phương vừa xuất hiện tình trạng cá biển, phần lớn là cá mòi chết dạt vào bờ biển bốc mùi hôi. Người dân tiến hành thu gom và chôn lấp toàn bộ khoảng 40kg cá để không ảnh hưởng đến môi trường. Nguyên nhân cá chết đang được làm rõ.

Lực lượng chức năng tái thả các cá thể rùa về môi trường tự nhiên. (Ảnh: PHÚC THẮNG)

Lan tỏa thông điệp bảo tồn đa dạng sinh học từ việc tái thả 31 cá thể động vật rừng nguy cấp về tự nhiên

Ngày 1/10, tại tiểu khu 414 thuộc lâm phần Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển Sinh vật (Ban Quản lý Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, tỉnh Gia Lai) phối hợp các cơ quan chức năng tổ chức tái thả 31 cá thể động vật rừng quý hiếm về môi trường tự nhiên sau thời gian cứu hộ, chăm sóc và phục hồi sức khỏe.

Vườn sầu riêng sử dụng cân đối phân bón vô cơ và hữu cơ của ông Trần Quang Tá, xã Ea Knuếc (Đắk Lắk).

Tái sử dụng tầng đất mặt

Tầng đất mặt được hình thành qua quá trình canh tác, cải tạo đất, bồi đắp tự nhiên rất nhiều năm, với các hạt không quá to, cũng không quá nhỏ, độ kết dính vừa phải, lưu giữ nước, chất dinh dưỡng, phù hợp cho cây trồng.