Giảm ô nhiễm nhựa, đẩy mạnh chuyển đổi xanh

Các sản phẩm nhựa sinh học của BUYO Bioplastics được sản xuất từ bã bia, bã mía.
Các sản phẩm nhựa sinh học của BUYO Bioplastics được sản xuất từ bã bia, bã mía.

Trong nhiều năm, các giải pháp giảm ô nhiễm nhựa tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào thu gom và xử lý chất thải sau phát sinh. Trước yêu cầu phát triển bền vững và các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe, nhiều chuyên gia cho rằng cần chuyển sang quản lý toàn bộ vòng đời của nhựa, coi đây là hướng đi để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mỗi năm, Việt Nam phát sinh khoảng 3,1 triệu tấn chất thải nhựa, trong đó gần 48% chưa được xử lý đúng cách. Trong khi đó, các sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy vẫn được sử dụng khá phổ biến trong sinh hoạt, thương mại và dịch vụ.

Thực trạng này cho thấy, ô nhiễm nhựa không còn là vấn đề môi trường đơn thuần mà đã trở thành thách thức đối với phát triển bền vững, đòi hỏi cách tiếp cận toàn diện hơn trong quản lý và sử dụng tài nguyên.

Trước yêu cầu đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng như: Luật Bảo vệ môi trường năm 2020; cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR); Kế hoạch hành động quốc gia về quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030; Đề án phát triển kinh tế tuần hoàn, tạo nền tảng thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững và giảm dần sản phẩm nhựa dùng một lần.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn nhiều vướng mắc. Hệ thống phân loại, thu gom và tái chế chưa đồng bộ, công nghệ xử lý còn hạn chế, thị trường vật liệu tái chế phát triển chậm, việc thay thế nhựa nguyên sinh tiếp tục gặp rào cản về chi phí và khả năng thương mại hóa.

Tiến sĩ Nguyễn Thị Hồng Liễu, Phòng Quản lý chất thải, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Trong nhiều năm, chính sách về chất thải nhựa chủ yếu tập trung vào thu gom, tái chế và xử lý sau phát sinh, trong khi các công cụ kinh tế để giảm sử dụng nhựa nguyên sinh còn thiếu, chưa có lộ trình bắt buộc về tỷ lệ nhựa tái chế. Hạ tầng phân loại, thu gom, tái chế và cơ sở dữ liệu về dòng vật liệu nhựa chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn…

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trung Thắng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, để giải quyết hiệu quả ô nhiễm nhựa cần chuyển từ tư duy xử lý chất thải sang quản lý toàn bộ vòng đời của nhựa. Điều này không thể thực hiện chỉ bằng một công cụ chính sách hay một giải pháp công nghệ riêng lẻ mà đòi hỏi cách tiếp cận tổng thể, kết hợp giữa hoàn thiện chính sách, phát triển khoa học-công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

"Xu hướng chuyển từ quản lý chất thải sang quản lý toàn bộ vòng đời của nhựa đang được nhiều quốc gia lựa chọn nhằm giảm phụ thuộc vào nhựa nguyên sinh và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Thay vì chỉ tập trung thu gom và xử lý sau sử dụng, các chính sách mới hướng tới kiểm soát ngay từ khâu thiết kế sản phẩm, lựa chọn nguyên liệu, sản xuất, tiêu dùng đến tái chế", Tiến sĩ Nguyễn Trung Thắng nhấn mạnh.

Tại Liên minh châu Âu, Quy định về Bao bì và chất thải bao bì (PPWR) đã đặt lộ trình tăng tỷ lệ nguyên liệu sinh học trong bao bì từ giai đoạn 2027-2028, tạo động lực phát triển vật liệu thay thế và giảm phát thải carbon.

anh-2.jpg
Gian trưng bày sản phẩm tái chế tại Triển lãm về tăng trưởng xanh trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Đối tác vì tăng trưởng xanh và mục tiêu toàn cầu 2030 (P4G) lần thứ tư tại Hà Nội, tháng 4/2025.

Tại Việt Nam, cách tiếp cận này đang được triển khai ở nhiều địa phương. Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR), nhiều địa phương đã ban hành lộ trình giảm phát thải nhựa và hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần.

Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu khi triển khai Nghị quyết số 22/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố quy định biện pháp giảm phát thải nhựa trên địa bàn thành phố Hà Nội và Kế hoạch số 04/KH-UBND của Ủy ban nhân dân thành phố về tăng cường công tác quản lý chất thải nhựa và các giải pháp giảm phát thải nhựa, từng bước hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần trong cơ quan, đơn vị và khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.

Để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, ông Thắng cho rằng, cần triển khai đồng bộ ba trụ cột gồm chính sách, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo. Chính sách tạo động lực cho sản xuất và tiêu dùng bền vững; khoa học-công nghệ phát triển vật liệu thay thế và nâng cao hiệu quả tái chế; đổi mới sáng tạo thúc đẩy các mô hình kinh doanh và chuỗi cung ứng tuần hoàn.

Cùng với chính sách, công nghệ được xem là yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa quá trình chuyển đổi. Giám đốc Công ty Giải pháp công nghệ BUYO (BUYO Bioplastics) Đỗ Hồng Hạnh chia sẻ: Phụ phẩm nông nghiệp và công nghiệp như bã bia, bã mía có thể trở thành nguyên liệu sản xuất nhựa sinh học. Hướng đi này vừa giảm phụ thuộc vào nhựa có nguồn gốc dầu mỏ, vừa tận dụng nguồn phụ phẩm và tạo thêm giá trị cho chuỗi kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn nhiều rào cản. Doanh nghiệp phát triển vật liệu sinh học và công nghệ tái chế đang gặp khó về tiêu chuẩn kỹ thuật, chứng nhận sản phẩm xanh, tiếp cận nguồn vốn…

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững, Liên đoàn Thương mại và công nghiệp Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh thế giới chuyển mạnh sang mô hình kinh tế carbon thấp, doanh nghiệp phụ thuộc vào nhựa nguyên sinh sẽ đối mặt nhiều rủi ro về thị trường và các tiêu chuẩn ESG. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện chính sách, cần xây dựng hệ sinh thái thuận lợi cho đổi mới sáng tạo thông qua cơ chế thử nghiệm chính sách (sandbox), hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật và tạo điều kiện để các công nghệ vật liệu sinh học sớm được thương mại hóa.

Các chuyên gia Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng kiến nghị sớm xây dựng lộ trình bắt buộc sử dụng nhựa tái chế đối với một số nhóm sản phẩm; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và có cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng xanh nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào vật liệu tái chế và vật liệu thay thế.

Ô nhiễm nhựa vừa là vấn đề môi trường, vừa là bài toán đổi mới mô hình phát triển. Khi chính sách tạo động lực, công nghệ tạo giải pháp và doanh nghiệp tạo thị trường, quá trình chuyển sang kinh tế tuần hoàn sẽ góp phần giảm áp lực môi trường, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh toàn cầu ngày càng khắt khe.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 21/9/2026: Bắc Bộ ngày mai nắng ráo, Trung Bộ còn mưa dông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 21/9/2026: Bắc Bộ ngày mai nắng ráo, Trung Bộ còn mưa dông

Đêm nay, Bắc Bộ thời tiết nhìn chung ổn định, mưa dông chỉ xuất hiện ở vùng núi. Sang ngày mai, khu vực này chuyển nắng ráo, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời. Trong khi đó, Trung Bộ còn mưa rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Đáng chú ý, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ từ chiều mai xuất hiện mưa với cường suất lớn.

Thanh niên lực lượng vũ trang tham gia dọn vệ sinh, khơi thông dòng chảy rạch Nhà Nuôi. (Ảnh: HOÀNG LIÊM)

Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh chung tay xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường

Sáng 20/9, tại phường Thới An, Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp Chi cục Bảo vệ môi trường thành phố và phường Thới An tổ chức Lễ ra quân ngày cao điểm “Tình nguyện chung tay xây dựng nông thôn mới”, “Ngày Chủ Nhật xanh” lần thứ 168 năm 2026 và hưởng ứng Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026.

Tác động do El Nino gây ra ảnh hưởng không nhỏ lên hoạt động sản xuất nông nghiệp, gây ra nguy cơ về an ninh lương thực. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

El Nino làm gia tăng nguy cơ thời tiết cực đoan

Nhà chức trách Nam Phi kêu gọi người dân đặc biệt lưu ý đến các cảnh báo thời tiết chính thức và khẩn trương có biện pháp dự phòng, trong bối cảnh hiện tượng khí hậu El Nino đang làm gia tăng nguy cơ nắng nóng cực đoan, thiếu hụt nguồn nước, mất mùa và cháy rừng trên diện rộng.

Hồ Sông Chò 1 nằm trên địa bàn các xã Trung Khánh Vĩnh, Bắc Khánh Vĩnh và Nam Ninh Hòa, có dung tích 110 triệu m3 (lớn thứ hai toàn tỉnh Khánh Hòa), phát huy hiệu quả vai trò giữ nước cho sản xuất, đời sống, góp phần vào phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa chủ động giữ an toàn hồ đập mùa mưa lũ

Mùa mưa lũ năm 2026 đang đến gần. Khi những trận mưa lớn có thể làm mực nước hồ dâng nhanh, gia tăng áp lực lên công trình và vùng hạ du, Khánh Hòa đang chủ động rà soát, gia cố hồ đập, hoàn thiện phương án vận hành, với mục tiêu kiểm soát rủi ro từ sớm, bảo vệ an toàn công trình và tính mạng, tài sản người dân.

Lực lượng bộ đội hỗ trợ đắp đê bao ngăn nước khu dân cư ven sông Bùi. (Ảnh: TTXVN)

Cảnh báo lũ trên các sông ở Bắc Bộ và Thanh Hóa; mưa lớn từ Nghệ An đến thành phố Huế

Hiện nay, lũ ở hạ lưu sông Hoàng Long, sông Đáy (Ninh Bình), sông Bưởi (Thanh Hóa) xuống chậm và ở trên mức báo động 3, lũ hạ lưu sông Mã (Thanh Hóa) đang biến đổi chậm và ở trên mức báo động 1. Ngoài ra, cơ quan khí tượng cũng dự báo, ngày và đêm nay (19/9) từ Nghệ An đến thành phố Huế sẽ có mưa lớn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Lan Anh Phó Giám đốc Học viện Ngoại giao Việt Nam phát biểu khai mạc. (Ảnh: TTXVN)

Chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ đa dạng sinh học biển

Ngày 18/9, Đối thoại Biển lần thứ 15 với chủ đề “Từ thỏa thuận đến hành động: Triển khai Hiệp định BBNJ vì quản trị biển công bằng, hiệu quả” do Học viện Ngoại giao cùng Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông, Quỹ Konrad-Adenauer-Stiftung và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam đồng tổ chức đã diễn ra tại Hà Nội.