Theo báo cáo của Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột, Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột đã sử dụng số tiền từ nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ của các dự án chưa chi trả cho người dân (do người dân chưa đồng ý nhận tiền) để tạm ứng chi tiền lương, tiền làm thêm giờ, tiền không nghỉ phép, thu nhập tăng thêm, chi lễ, Tết và một số chi phí khác cho cán bộ, viên chức, người lao động trong nhiều năm.
Trong tổng số tiền đã sử dụng, tiền lương chiếm 6,1 tỷ đồng, tiền không nghỉ phép gần 682 triệu đồng, tiền bổ sung thu nhập tăng thêm 1,7 tỷ đồng, tiền nộp án phí hơn 152 triệu đồng, số còn lại là các khoản chi khác phát sinh trong giai đoạn từ năm 2019-2025.
Lãnh đạo Ban Quản lý dự án cho rằng, việc sử dụng nguồn kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng để chi thường xuyên, đặc biệt là chi lương và các chế độ khác là sai mục đích.
Bên cạnh đó, tại thời điểm bàn giao, Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột còn để lại khoản công nợ hơn 408 triệu đồng tiền Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm thất nghiệp của nhân viên hợp đồng trong nhiều tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động.
Từ năm 2024, đơn vị không còn được ngân sách nhà nước hỗ trợ chi lương; đến năm 2025 chỉ được hưởng hỗ trợ một phần trong khi vẫn phải duy trì bộ máy và bảo đảm thu nhập cho người lao động. Sau sáp nhập, Ban Quản lý dự án phải tiếp nhận toàn bộ số tiền đã tạm ứng cùng các khoản công nợ liên quan, gây khó khăn trong cân đối nguồn chi và xử lý khoản kinh phí đã sử dụng sai mục đích này.
Trao đổi về vấn đề nêu trên, ông Trương Văn Chính, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Buôn Ma Thuột (nguyên Giám đốc Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột) cho biết, khoản tiền hơn 10,2 tỷ đồng ứng chi cho người lao động phát sinh từ những vướng mắc kéo dài về cơ chế đất đai và chính sách tài chính.
Trong các năm 2022 và 2023, thành phố Buôn Ma Thuột không ban hành được kế hoạch sử dụng đất do chờ điều chỉnh quy hoạch chung theo Quyết định 249 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk đến năm 2025; các dự án bồi thường giải phóng mặt bằng không thể phê duyệt phương án bồi thường.
Trong khi viên chức, lao động hợp đồng của đơn vị vẫn phải đi kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, họp dân; nếu đơn vị không ứng tiền để chi trả lương và các khoản khác thì họ sẽ bỏ việc, trong khi nhiệm vụ của đơn vị vẫn phải làm.
Ông Chính cho biết thêm, theo quy định, đơn vị được trích 2% tổng giá trị bồi thường để chi cho các hoạt động tổ chức thực hiện. Với sản lượng bồi thường hơn 1.000 tỷ đồng đã thực hiện, số tiền trích tương ứng hơn 20 tỷ đồng. Tuy nhiên, do phương án bồi thường không được duyệt, khoản chi 2% này cũng không thể thực hiện.
Bên cạnh đó, các nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk quy định mức chi đã hết hiệu lực và Thông tư 61 của Bộ Tài chính bị bãi bỏ, trong khi hướng dẫn mới chưa được ban hành. Tiền không mất nhưng bị treo nằm ở tài khoản các chủ đầu tư chưa thể chuyển về.
Mặc dù trong năm 2024 và 2025, Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột đã nhiều lần báo cáo khó khăn về nguồn kinh phí chi để chi lương cho lao động hợp đồng và chi thường xuyên của đơn vị, nhưng chưa được cấp có thẩm quyền giải quyết.
“Trong bối cảnh không có nguồn chi, người lao động của đơn vị vẫn phải làm việc, đơn vị buộc phải tạm ứng khoảng hơn 10,2 tỷ đồng từ tiền bồi thường hỗ trợ, giải phóng mặt bằng các dự án cho người dân chưa đến nhận để chi trả sinh hoạt phí cho người lao động hợp đồng. Vào thời điểm ứng tiền bồi thường để chi trả lương, tôi không xin chủ trương của Ủy ban nhân dân thành phố Buôn Ma Thuột. Số kinh phí dùng để hỗ trợ, bồi thường giải phóng mặt bằng các dự án còn nhiều và các dự án này nối tiếp các dự án khác, không thiếu tiền để chi trả cho người dân”, ông Chính cho biết và khẳng định, việc ứng tiền là có hồ sơ chứng từ, sẽ hoàn trả khi cơ chế được tháo gỡ.
Ông Chính thông tin thêm, sau sáp nhập, số lao động của đơn vị còn 44 người, ngân sách vẫn chưa bố trí dự toán chi trả cho lao động hợp đồng. Có thời điểm người lao động đi làm nhưng không có lương. Gốc rễ vấn đề là chậm ban hành hướng dẫn thực hiện Luật Đất đai năm 2024 và các nghị quyết liên quan đến định mức chi, quy định cho phép trích 2% vẫn còn, nhưng chưa có hướng dẫn thì không thể duyệt.
Đến ngày 11/12/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk mới ban hành Quyết định số 39/2025/QĐ-UBND quy định mức chi bảo đảm cho việc tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh. Đây là cơ sở quy định mức chi cho công tác tổ chức bồi thường, tái định cư. Tuy nhiên, để tháo gỡ toàn bộ tồn đọng lâu nay thì các cấp có thẩm quyền cần sớm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư các dự án trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột (trước đây).
Được biết, Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk giao Sở Tài chính phối hợp các ngành liên quan giải quyết việc quản lý, sử dụng kinh phí bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng sai mục đích của Chi nhánh Trung tâm phát triển quỹ đất khu vực Buôn Ma Thuột (trước sáp nhập).
