FAO: Lớp đất bề mặt trên toàn cầu đang bị suy thoái

Theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), đất toàn cầu là nguồn gốc của tất cả sự sống trên cạn, là lớp da để bảo vệ trái đất, nhưng nó đang ngày càng xấu đi nếu không có hành động ngăn chặn sự suy thoái.

Vùng đất Sarigua, phía tây thành phố Panama, Panama đã trở thành sa mạc sau khi chăn thả gia súc quá mức và mất lớp đất mặt do xói mòn. Ảnh: AP.
Vùng đất Sarigua, phía tây thành phố Panama, Panama đã trở thành sa mạc sau khi chăn thả gia súc quá mức và mất lớp đất mặt do xói mòn. Ảnh: AP.

Tình trạng của đất cũng quan trọng nhưng khủng hoảng khí hậu

Có ¼ loài động vật trên Trái đất là sống trong đất và nó cung cấp chất dinh dưỡng cho các nguồn lương thực. Đất cũng lưu trữ nhiều carbon như tất cả các loài thực vật trên mặt đất và do đó rất quan trọng trong việc giải quyết tình trạng khẩn cấp về khí hậu.

Đây là báo cáo đầu tiên về tình trạng toàn cầu của đa dạng sinh học trong đất của FAO, và các nhà khoa học cho rằng còn có những khoảng trống lớn về kiến ​​thức về đất.

Báo cáo được tổng hợp bởi 300 nhà khoa học, họ cho rằng tình trạng xấu đi của đất ít nhất cũng quan trọng như cuộc khủng hoảng khí hậu và sự tàn phá của thế giới tự nhiên trên mặt đất. Điều quan trọng là phải mất hàng nghìn năm để đất hình thành, có nghĩa là cần phải bảo vệ khẩn cấp và phục hồi các loại đất còn sót lại.

Các nhà khoa học mô tả đất giống như lớp da của thế giới sống, quan trọng nhưng mỏng, mong manh và dễ bị phá hủy do thâm canh, tàn phá rừng, ô nhiễm và nhiệt độ toàn cầu.

Nhà khoa học Ronald Vargas, Thư ký của Đối tác đất toàn cầu, thuộc FAO cho biết: “Các sinh vật trong đất hoạt động để duy trì sự sống trên Trái đất, chúng đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta”.

Giáo sư Richard Bardgett, Đại học Manchester, tác giả chính của báo cáo nói: “Có một nguồn đa dạng sinh học rộng lớn sống trong đất mà chúng ta không thể nhìn thấy và không nằm trong tâm trí của chúng ta. Nhưng ít thứ quan trọng hơn với con người bằng đất, bởi vì chúng ta dựa vào đất để sản xuất lương thực. Hiện nay có bằng chứng khá mạnh mẽ cho thấy phần lớn bề mặt Trái đất đã bị suy thoái do hoạt động của con người".

Giáo sư Rattan Lal, người chiến thắng giải thưởng Lương thực Thế giới năm 2020 cho biết, kể từ cuộc Cách mạng Công nghiệp, khoảng 135 tỷ tấn đất đã không còn là đất nông nghiệp.

Giáo sư Bardgett nói: “Mọi người nên lo lắng. Nếu mọi thứ vẫn tiếp diễn như hiện tại, thì không nghi ngờ gì nữa, triển vọng là rất ảm đạm. Nhưng tôi nghĩ bây giờ vẫn chưa muộn để đưa ra các biện pháp”.

Giáo sư Nico Eisenhauer, Đại học Leipzig, đồng tác giả của báo cáo cho biết: “Vấn đề chính là chúng ta phụ thuộc vào lớp da mỏng đôi khi chỉ vài cm, đôi khi vài mét, nhưng rất dễ bị tổn thương của đất".

FAO: Lớp đất bề mặt trên toàn cầu đang bị suy thoái -0
Các nhà khoa học mô tả đất giống như lớp da của thế giới sống, quan trọng nhưng mỏng, mong manh, và dễ bị phá hủy do thâm canh, phá rừng và ô nhiễm. Ảnh: EPA.

Theo ông, đất vừa sản xuất lương thực, lưu trữ carbon và vừa làm sạch nước. “Nếu bạn mất lớp đất trên cùng do bị xử lý không tốt và sau đó bị xói mòn, thì phải mất hàng nghìn năm đất mới được tái sinh trở lại”, ông nói.

Các loài vi sinh vật trong đất đóng vai trò biến chất thải thành chất dinh dưỡng, nhưng theo Giáo sư Eisenhauer, ước tính 99% trong số chúng vẫn chưa được các nhà khoa học nghiên cứu. Ông cũng cho biết, theo số lượng, cứ năm loài động vật trên Trái đất thì có bốn loài là giun đất nhỏ, gọi là giun tròn, tuy nhiên chỉ một phần nhỏ trong số các loài này được ghi nhận.

Hy vọng chúng ta có thể làm cho đất khỏe mạnh trở lại

Trong lời mở đầu của báo cáo, ông Qu Dongyu, Tổng giám đốc FAO và bà Elizabeth Maruma Mrema, Thư ký công ước của Liên hợp quốc về đa dạng sinh học cho biết: “Đời sống của chúng ta và sinh kế của xã hội loài người phụ thuộc nhiều vào đa dạng sinh học, nhưng trong khi chúng ta đang ngày càng chú ý đến tầm quan trọng của đa dạng sinh học trên mặt đất thì lại ít chú ý hơn đến đa dạng sinh học bên trong đất”.

Nguyên nhân chính gây ra thiệt hại cho đất là do thâm canh nông nghiệp, sử dụng quá nhiều phân bón, thuốc trừ sâu và thuốc kháng sinh làm chết các sinh vật trong đất và khiến đất dễ bị xói mòn. Việc phá rừng và sinh cảnh tự nhiên để tạo đất canh tác cũng làm suy thoái đất, đặc biệt ảnh hưởng đến các loại nấm cộng sinh quan trọng trong việc giúp cây cối và thực vật phát triển.

Nhiệt độ toàn cầu tăng, cùng với hạn hán và cháy rừng ngày càng tăng cũng là một yếu tố tác động khác, nhưng các nhà khoa học vẫn chưa chắc chắn về việc tất cả các tác nhân khác nhau tương tác để làm đất thoái hóa.

Các nhà khoa học cho biết, hành động quan trọng nhất là bảo vệ những vùng đất khỏe mạnh hiện có khỏi bị hư hại, trong khi đất bạc màu có thể được phục hồi bằng cách trồng nhiều loại cây khác nhau. Cấy đất cằn cỗi vào đất lành cũng có thể giúp nó phục hồi.

Giáo sư Eisenhauer nói: “Chắc chắn có hy vọng rằng chúng ta có thể làm cho đất khỏe mạnh trở lại. Tôi nghĩ phụ thuộc rất nhiều vào những gì chúng ta ăn. Chẳng hạn, chúng ta có cần ăn một lượng thịt lớn không? Chúng ta có thể dựa nhiều hơn vào lượng calo có nguồn gốc từ thực vật không? Tôi nghĩ đây là một yếu tố lớn”.

Hơn 80% diện tích đất nông nghiệp trên thế giới được sử dụng để chăn nuôi gia súc, nhưng chúng chỉ cung cấp 18% tổng lượng calo tiêu thụ.

Năm 2014, Phó tổng giám đốc FAO Maria-Helena Semedo cho biết, nếu tốc độ suy thoái tiếp tục thì tất cả lớp đất mặt trên thế giới có thể biến mất trong vòng 60 năm.

Trong khi vẫn còn nhiều điều cần được khám phá về đa dạng sinh học trong đất và cách giúp nó phát triển, Giáo sư Eisenhauer khẳng định, báo cáo lần đầu tiên về đất là rất quan trọng. “Nâng cao nhận thức là bước quan trọng đầu tiên, mang lại nhiều điều thú vị cho các cuộc thảo luận công khai”, ông nói.

Có thể bạn quan tâm

Hệ thống mương dẫn nước thải từ Cụm công nghiệp Tân An đổ xuống hồ Ea Trum, xã Quảng Phú. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm hành vi đấu nối trái phép đường ống dẫn nước thải vào hệ thống thoát nước mưa

Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng giao thông Hồng Lĩnh (Công ty Hồng Lĩnh), vừa có báo cáo về tình hình kiểm tra, giám sát công tác bảo vệ môi trường, phát hiện và xử lý hành vi đấu nối trái phép vào hệ thống thoát nước mưa của Cụm công nghiệp Tân An và phối hợp xác minh cá chết tại hồ Ea Trum, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk.

Các đại biểu tham gia thảo luận chuyên đề tại Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm 2026. (Ảnh: Minh Châu)

Thúc đẩy tiêu dùng trách nhiệm, hướng tới tương lai bền vững

Ngày 15/10, tại Hà Nội, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công thương) tổ chức Diễn đàn Tiêu dùng bền vững năm 2026 với chủ đề “Tiêu dùng trách nhiệm - Tiết kiệm năng lượng - Bảo vệ tương lai”, nhằm thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng xanh và sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng.

Rừng ngập mặn tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau. (ẢNH: ĐỨC TÙNG)

Diện tích rừng bị ảnh hưởng do cháy tăng mạnh

Trong 9 tháng đầu năm 2026, mặc dù số vụ phá rừng và cháy rừng đều giảm, song thiệt hại về diện tích rừng bị ảnh hưởng do cháy rừng tăng 132,9% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy đây vẫn là vấn đề đáng quan tâm, nhất là trong điều kiện thời tiết cực đoan, nắng nóng kéo dài và nguy cơ ảnh hưởng của hiện tượng El Niño.

Khu kinh tế Vân Phong được quy hoạch là hạt nhân, tập trung phát triển công nghiệp và logistics biển của Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa tái cấu trúc không gian phát triển, mở dư địa tăng trưởng mới

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, Khánh Hòa tăng thêm không gian phát triển rộng mở từ đất liền ra biển đảo. Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ định hình lại các cực tăng trưởng, mà còn đặt nền móng cho mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế hai con số.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Chiều tối và đêm nay, nhiều khu vực tại miền trung và Nam Bộ mưa to, đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh

Dự báo, chiều tối và đêm nay (14/10), khu vực thành phố Đà Nẵng và phía đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk, khu vực Nam Bộ và tỉnh Lâm Đồng có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to trên 80mm, đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc và ngập úng tại các vùng trũng, thấp.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/10/2026: Bắc Bộ có nắng, Trung Bộ mưa giảm, Nam Bộ chiều tối có dông

[Video] Dự báo thời tiết ngày 14/10/2026: Bắc Bộ có nắng, Trung Bộ mưa giảm, Nam Bộ chiều tối có dông

Hôm nay, thời tiết trên cả nước có xu hướng cải thiện khi mưa giảm ở nhiều khu vực. Bắc Bộ trời nhiều mây vào sáng sớm, sau đó giảm mây, có nắng. Trung Bộ mưa giảm về diện và lượng. Trong khi đó, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ban ngày có nắng gián đoạn, chiều tối và đêm xuất hiện mưa rào, dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/10/2026: Bắc Bộ ngày mai hửng nắng, Trung Bộ còn mưa lớn cục bộ,

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 14/10/2026: Bắc Bộ ngày mai hửng nắng, Trung Bộ còn mưa lớn cục bộ,

Đêm nay và ngày mai, thời tiết các khu vực trên cả nước có sự phân hóa. Bắc Bộ đêm có mưa vài nơi, ngày mai giảm mây, trời hửng nắng. Trung Bộ tiếp tục có mưa rào và dông. Sang ngày mai, mưa có xu hướng giảm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ chiều tối, đêm tiếp tục có mưa dông rải rác.