Đột phá phát triển cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nhanh về số lượng, mạnh về chất lượng

Cùng dự có các đồng chí Lê Hoài Trung, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Ngoại giao; Bùi Thanh Sơn, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương. Hội nghị được truyền trực tuyến tới các Đại sứ quán, Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Hội nghị đánh giá, xác định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, Đảng, Nhà nước ngày càng quan tâm, tạo điều kiện để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển. Sự gắn bó giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân trong nước với đồng bào ta ở nước ngoài ngày càng được củng cố, chặt chẽ và thực chất hơn.

Hệ thống pháp luật ngày càng hoàn thiện, tạo điều kiện, bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài như Luật sửa đổi, bổ sung Luật Quốc tịch Việt Nam đã nới lỏng điều kiện nhập và trở lại quốc tịch cho kiều bào; Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo cùng nhiều luật khác như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản...

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã phát triển mạnh cả “về lượng và chất”. Từ khoảng 2,7 triệu người ở gần 90 quốc gia và vùng lãnh thổ năm 2004, đến nay đã có gần 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, khoảng 80% bà con sinh sống tại các nước phát triển; có vai trò, vị thế ngày càng được khẳng định, được đánh giá cao tại sở tại và trên các diễn đàn quốc tế. Đảng, Nhà nước không chỉ tạo điều kiện, thu hút, phát huy mà còn thay đổi tư duy, cách tiếp cận để trọng dụng nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài, tạo môi trường làm việc tốt nhất, được cống hiến hiệu quả.

Nhiều hoạt động dành cho người Việt Nam ở nước ngoài, gắn kết với trong nước được tổ chức như: Chương trình Xuân quê hương, Giỗ tổ Hùng Vương, Trại hè thanh niên kiều bào, các hoạt động thăm và tham gia hoạt động trong nước của kiều bào như thăm Trường Sa, Nhà giàn DK… Hiện, có 17 cá nhân người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài tham gia đóng góp trí tuệ xây dựng các chủ trương, chính sách chiến lược của đất nước như đóng góp ý kiến vào dự thảo các văn kiện trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Hằng năm, kiều bào gửi về nước khoảng 15 tỷ USD kiều hối. Bà con từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư về nước 457 dự án, với tổng vốn đăng ký 1,729 tỷ USD tại 26/34 địa phương trên cả nước. Hoạt động giữ gìn, tôn vinh các giá trị văn hóa Việt Nam, đặc biệt là tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được đẩy mạnh, đặc biệt, ngày 8/9 hằng năm được chọn là Ngày Tôn vinh tiếng Việt.

Phát biểu ý kiến kết luận hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh thêm một số kết quả nổi bật của công tác người Việt Nam ở nước ngoài:

Đại đoàn kết dân tộc, chăm lo và phát huy sức mạnh cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn là một trọng tâm, ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước ta; là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó có cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Hệ thống các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, được thể chế hóa bằng các luật, nghị định, chủ trương, chính sách của Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương được hình thành nhất quán, ngày càng hoàn chỉnh và toàn diện. Lãnh đạo Đảng và Nhà nước luôn dành thời gian gặp gỡ, tiếp xúc, tham dự các hội nghị, hoạt động như Xuân Quê hương hằng năm, thường xuyên trao đổi, tham khảo ý kiến người Việt Nam ở nước ngoài. Các quyền, lợi ích hợp pháp của người Việt luôn là một nội dung chính trong trao đổi, tiếp xúc với lãnh đạo các nước trong các chuyến thăm của lãnh đạo ta ra nước ngoài.

Đã có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, nhận thức đối với người Việt Nam ở nước ngoài, cũng như đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong cả hệ thống chính trị và toàn dân. Từ sự phân biệt đối xử, quan niệm “ta” và “họ” trước đây đến tinh thần chủ động gặp gỡ đối thoại, hợp tác chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau của cộng đồng người Việt Nam trong nước và nước ngoài hôm nay. Người Việt Nam ở nước ngoài hiện đã thực sự trở thành một bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam. Quan tâm, chăm lo, đáp ứng nguyện vọng, bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài luôn là một mục tiêu quan trọng khi xây dựng chính sách, pháp luật, sửa đổi bổ sung các luật.

Chính sách, pháp luật đối với người Việt Nam ở nước ngoài được hoàn thiện nhanh chóng theo hướng ngày càng cởi mở, thông thoáng. Các bộ, ngành, địa phương đều tích cực xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch hành động cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài; nhiều địa phương đã thành lập bộ phận, cử cán bộ chuyên trách cho công tác này.

Những kết quả đạt được sau hơn 20 năm triển khai Nghị quyết 36 đã góp phần xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài ngày càng lớn mạnh và trưởng thành, phát triển vượt bậc, “nhanh về lượng” và “mạnh về chất". Về lượng, từ con số 2,7 triệu người có mặt tại 90 nước và vùng lãnh thổ vào năm 2004, nay cộng đồng người Việt đã lên tới 6,5 triệu, hiện diện tại 130 nước và vùng lãnh thổ. Về chất, đồng bào ta có mặt trên mọi mặt đời sống chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, thể thao, khoa học công nghệ, giáo dục... ở sở tại. Một số nước đã công nhận người Việt Nam là cộng đồng dân tộc thiểu số như Cộng hòa Séc, Slovakia.

Nhiều nhà khoa học người Việt được vinh danh, có nhiều phát kiến, sáng tạo khoa học-công nghệ. Các nhà chính trị gốc Việt bước đầu khẳng định vai trò trên chính trường nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhiều nghệ sĩ, họa sĩ, nhạc sĩ, nhà văn, vận động viên gốc Việt thành danh, góp phần tạo nên bức tranh xã hội đa văn hóa. Doanh nhân Việt Nam góp phần vào sự thịnh vượng của nhiều nền kinh tế. Trên 1.000 hội đoàn người Việt đã hình thành tại khắp các địa bàn.

Nghị quyết 36 đã tạo đột phá về huy động trí tuệ và nguồn lực từ cộng đồng kiều bào, chuyển hướng từ giúp đỡ người khó khăn trong nước sang tập trung đầu tư cho phát triển đất nước; mở đường, tạo thuận lợi để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát huy tinh thần tự hào dân tộc, hướng về Tổ quốc. Nghị quyết 36 đã tạo thuận lợi để cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đồng hành, hiến kế, đóng góp trực tiếp vào quá trình hoạch định và triển khai chính sách cũng như mọi mặt đời sống đất nước. Những luật lớn những năm qua như Luật Quốc tịch, Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Khoa học Công nghệ... đều có phần đóng góp ý kiến của người Việt Nam ở nước ngoài.

Kiều hối, vốn đầu tư từ người Việt ở nước ngoài góp phần vào việc giữ vững ổn định vĩ mô và phát triển các ngành, lĩnh vực quan trọng của đất nước. Các nhà khoa học và chuyên gia người Việt đã tích cực kết nối và tập hợp vào Mạng lưới Đổi mới sáng tạo quốc gia đóng góp vào việc hình thành các chủ trương, chính sách lớn, tư vấn chiến lược phát triển. Nhiều người Việt rời các nước phát triển với mức lương đãi ngộ cao để về giảng dạy, nghiên cứu ở trong nước.

Đặc biệt, chỉ trong thời gian ngắn vừa qua, đã có gần 2.300 lượt ý kiến đóng góp của cộng đồng người Việt Nam trên khắp thế giới cho dự thảo văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng, cho thấy rõ khát vọng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cùng đồng hành và góp phần kiến thiết tương lai đất nước. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không ngừng đóng vai trò nòng cốt, góp phần quan trọng quảng bá văn hóa, bản sắc dân tộc Việt Nam, phát huy giá trị, tôn vinh tiếng Việt. Nhiều sáng kiến hay, cách làm tốt đang được triển khai mạnh như hình thành khu Phố Việt, các Câu lạc bộ Trường Sa, Vì biển đảo thân yêu, Ngày hội áo dài, Ngày yêu Phở... Bà con là sứ giả của Việt Nam ở sở tại, là cầu nối cho quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa Việt Nam với các nước.

Thay mặt Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng trân trọng biểu dương những kết quả quan trọng về công tác người Việt Nam ở nước ngoài và những đóng góp, cống hiến tích cực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong thời gian qua, góp phần vào thành tựu chung của đất nước. Thời gian tới, trên cơ sở những yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới, Đảng và Nhà nước kỳ vọng rất lớn vào sự đồng tình, ủng hộ, chung tay của toàn thể nhân dân, đồng bào trong và ngoài nước nhằm hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược, đưa Việt Nam vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.

Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm “3 đột phá”: Đột phá về tinh thần đại đoàn kết toàn dân tộc, đại đoàn kết trong và ngoài nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài. Đột phá về xây dựng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài phát triển bứt phá hơn nữa, “nhanh về số lượng”, “mạnh về chất lượng”, đoàn kết, hội nhập sâu rộng, đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc Việt, hướng về đất nước, gắn kết chặt chẽ với đất nước, giữ gìn hình ảnh và uy tín của dân tộc Việt Nam. Đột phá về khơi thông và huy động mọi nguồn lực phục vụ phát triển đất nước, trong đó có nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài.

Với tinh thần đó, trước mắt, Thủ tướng đề nghị Bộ Ngoại giao chủ trì nghiên cứu, gấp rút kiến nghị việc xây dựng văn bản chỉ đạo mới đủ tầm đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong bối cảnh mới, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và phản ánh nhận thức mới cũng như sự lớn mạnh của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Về các phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh:

Một là, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp, tuyệt đối của Đảng đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Triển khai mạnh mẽ, đồng bộ các nghị quyết chiến lược của Đảng; cùng với đó là sự chỉ đạo, điều hành sát sao của chính quyền các cấp, sự vào cuộc của cơ quan lập pháp. Phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị, sự đồng tình và ủng hộ của toàn dân, trong đó có cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Hai là, không ngừng hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật cho người Việt Nam ở nước ngoài và công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Trong đó, tiếp tục tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào đời sống chính trị-kinh tế- xã hội của đất nước, bảo đảm quyền, lợi ích và nguyện vọng chính đáng của bà con. Đặc biệt quan tâm tiếp nhận, xử lý, phản hồi, vận dụng các sáng kiến, ý tưởng, hiến kế của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài trong quá trình xây dựng, sửa đổi chính sách, pháp luật.

Ba là, tăng cường hiệp đồng tác chiến giữa các Bộ, cơ quan, địa phương và cả hệ thống chính trị trong triển khai công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Tăng cường đầu tư cho bộ máy, cán bộ làm công tác này ở các ngành, các cấp, các địa phương, các địa bàn. Xây dựng Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài thuộc Bộ Ngoại giao thực sự là "điểm tựa" cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài và là cơ quan tham mưu chiến lược cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài.

Bốn là, không ngừng đổi mới công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong bối cảnh mới bằng những phương thức mới, cách làm mới sáng tạo, hiệu quả. Mở rộng và đa dạng hóa các chương trình kết nối người Việt Nam ở nước ngoài hàng năm. Không ngừng củng cố và phát triển các hội đoàn, nhất là các hội chuyên ngành; hình thành các mạng lưới và dữ liệu cộng đồng về khoa học công nghệ, doanh nhân, văn hóa, tiếng Việt, chuyên gia pháp lý... Xây dựng các kênh thông tin ứng dụng công nghệ mới để kết nối bà con với quê hương. Tạo môi trường làm việc thuận lợi cao nhất, chế độ ưu đãi thu hút trí thức, chuyên gia người Việt Nam. Phát triển kênh thông tin về đầu tư, phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối đầu tư vào Việt Nam; hình thành các chuỗi sản xuất và cung ứng sản phẩm “Make in Vietnam", "Made by Vietnam" của người Việt Nam ở nước ngoài.

Năm là, tiếp tục làm tốt công tác bảo hộ công dân, bảo vệ lợi ích chính đáng của cộng đồng và công dân Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn và các vùng chiến sự, thiên tai. Đẩy mạnh hỗ trợ pháp lý, phổ biến, giáo dục pháp luật Việt Nam và các nước, củng cố các kênh thông tin và trung tâm, địa chỉ hỗ trợ người lao động người Việt Nam ở các địa bàn. Tăng cường công tác bảo vệ chính trị nội bộ, an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, nắm bắt tình hình, kịp thời tham mưu cho Đảng và Nhà nước về tình hình cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Kiên quyết đấu tranh với các hành vi lợi dụng cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài để chống phá Đảng và Nhà nước…

Đối với công tác người Việt Nam ở nước ngoài, Thủ tướng khái quát: Nhà nước kiến tạo, cộng đồng tiên phong, trong ngoài đồng hành, đất nước giàu mạnh, bạn bè quý mến, nhân dân hạnh phúc. Đồng thời mong muốn sau Hội nghị này, dưới ánh sáng của Đại hội lần thứ XIV của Đảng, công tác này sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ, ngày càng gặt hái những thành công mới; cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài sẽ tiếp tục là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam và phát triển ngày càng đoàn kết, vững mạnh, hội nhập.

Thủ tướng tin tưởng chắc chắn rằng, với sự chung sức chung lòng của cả dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta sẽ cùng kiến tạo thành công đất nước Việt Nam hòa bình-ổn định-hội nhập-giàu mạnh-thịnh vượng-văn minh-phồn vinh-hạnh phúc, vững bước tiến lên chủ nghĩa xã hội. Con người Việt Nam dù ở trong và ngoài nước luôn tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường, là những sứ giả tự hào đại diện cho đất nước, cho dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.