Đột phá hạ tầng cho siêu đô thị hiện đại

Từ quảng trường trung tâm Thủ Thiêm, tuyến metro số 2 đến cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ hay khu đô thị đại học quốc tế không chỉ là biểu tượng phát triển mà còn phản ánh rõ nét tư duy đột phá của Thành phố Hồ Chí Minh trong hành trình kiến tạo một siêu đô thị hiện đại, đa trung tâm, hội nhập toàn cầu.

Khát vọng tái cấu trúc đô thị

Trong bối cảnh Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tái cấu trúc không gian đô thị và nâng cao năng lực cạnh tranh, hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược được triển khai đã trở thành minh chứng rõ nét cho quyết tâm chính trị và tầm nhìn dài hạn của thành phố. Điểm nhấn là Lễ khởi công Dự án quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính mới tại Khu đô thị Thủ Thiêm, cùng với tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành-Thủ Thiêm), đây là các công trình hạ tầng được định vị là “hạt nhân” của một trung tâm chính trị-hành chính-tài chính mang tầm quốc tế.

Dự án được triển khai trên diện tích gần 47 ha, với tổng mức đầu tư gần 29.600 tỷ đồng, được quy hoạch theo triết lý “Của dân-Do dân-Vì dân”, bao gồm ba phân khu chính: Quảng trường trung tâm, tòa nhà trung tâm hành chính và tổ hợp nhà hát, trung tâm hội nghị, biểu diễn quy mô lớn. Khi hoàn thành, công trình này sẽ kết nối trực tiếp với tuyến metro số 2 tạo thành trục liên thông từ sân bay Tân Sơn Nhất đến sân bay Long Thành, mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho thành phố.

Cùng với đó, tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành-Thủ Thiêm dự tính hoàn thành vào năm 2030, sẽ góp phần hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị, tạo nên sự đồng bộ trong kết nối hạ tầng và định hình diện mạo đô thị hiện đại. Đây là một trong những dự án mang tính “xương sống”, đóng vai trò dẫn dắt phát triển theo mô hình đô thị TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng).

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng giao thông, Thành phố Hồ Chí Minh còn chú trọng đầu tư vào các công trình mang giá trị văn hóa, lịch sử. Dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh-Chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh là một thí dụ tiêu biểu. Công trình này sẽ góp phần bảo tồn và phát huy giá trị kiến trúc, nghệ thuật, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch và quảng bá hình ảnh thành phố.

Ở quy mô lớn hơn, dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được xem là bước đi chiến lược trong hành trình “tiến ra biển”. Với diện tích khoảng 571 ha, tổng chiều dài cầu cảng chính khoảng 7,5 km, công suất dự kiến đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và 16,9 triệu TEU vào năm 2047, dự án có tổng vốn đầu tư hơn 128.872 tỷ đồng (tương đương 4,99 tỷ USD). Khi hoàn thành, cảng sẽ trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới logistics toàn cầu, góp phần nâng cao vị thế của thành phố trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Tại cực tăng trưởng phía tây bắc, Dự án Khu đô thị Đại học Quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn do Tập đoàn Vingroup triển khai với quy mô 880 ha cũng đang mở ra một mô hình phát triển mới “thành phố công viên tri thức”. Dự án được kỳ vọng sẽ tạo động lực tăng trưởng mới, kết nối thuận lợi với các tuyến giao thông chiến lược như Quốc lộ 22, vành đai 3 và tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài.

Kiến tạo hệ sinh thái phát triển bền vững

Dễ dàng nhận thấy, đằng sau những công trình quy mô lớn là một sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy phát triển của thành phố, từ phát triển theo chiều rộng sang kiến tạo không gian đô thị tích hợp, đa trung tâm, lấy hạ tầng làm trục dẫn dắt. Các tập đoàn lớn như Vingroup, Sun Group, THACO… không chỉ tham gia mà còn đảm nhiệm những vai trò then chốt trong các dự án hạ tầng chiến lược.

Đơn cử, THACO đề xuất và được giao nghiên cứu các tuyến đường sắt đô thị quan trọng như metro số 2 hay tuyến Thủ Thiêm-Long Thành. Trong khi đó, Vingroup triển khai hàng loạt dự án mang tính định hình không gian mới như tuyến đường sắt Bến Thành-Cần Giờ, khu đô thị lấn biển Vinhomes Green Paradise hay đường vượt biển Cần Giờ. Sun Group cũng góp phần tái thiết không gian đô thị thông qua các công trình biểu tượng và hạ tầng du lịch.

Sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp cũng cho thấy thành phố không còn chỉ giải quyết các vấn đề trước mắt, mà đang chủ động “thiết kế lại” không gian phát triển, với quan điểm rõ ràng: Cơ chế chỉ là điều kiện cần, năng lực tổ chức thực hiện mới là điều kiện đủ. Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Kinh tế tài nguyên và Môi trường cho rằng: Chính khung pháp lý thông thoáng và tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp đã tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực hạ tầng trọng yếu.

Khi “doanh nghiệp dám làm, thành phố dám giao”, nhiều dự án lớn đã được triển khai nhanh chóng, hiệu quả, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư chiến lược. Ở góc độ quản lý, đồng chí Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Thành phố đang đứng trước cơ hội phát triển mang tính bước ngoặt, với định hướng hình thành một đại đô thị đa trung tâm, quy mô dân số hơn 14 triệu người và không gian kinh tế hơn 6.700 km2. Quy mô này đòi hỏi hệ thống hạ tầng phải đi trước một bước, đủ sức lan tỏa và dẫn dắt toàn Vùng kinh tế trọng điểm phía nam.

Trong chiến lược đó, Thủ Thiêm được xác định là hạt nhân phát triển mới, với vai trò trung tâm hành chính-tài chính hiện đại, góp phần giảm tình trạng quá tải cho khu vực trung tâm lịch sử. Đây không chỉ là bài toán giãn dân mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị đô thị-hướng tới xây dựng một trung tâm điều hành mở, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, để hiện thực hóa tầm nhìn này, thành phố cần bảo đảm ba điều kiện then chốt: Sự liên kết đồng bộ giữa các dự án; thể chế linh hoạt, dám phân quyền; và năng lực tổ chức thực thi hiệu quả, minh bạch.

Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà là bài toán về quản trị và tầm nhìn dài hạn. Với quyết tâm chính trị của thành phố, đồng chí Nguyễn Văn Được, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cũng khẳng định: Việc khởi công đồng loạt các dự án quan trọng chính là lời cam kết bằng hành động của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố, khẳng định ý chí và khát vọng xây dựng một Thành phố Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình trong kỷ nguyên phát triển mới.

Những dự án này sẽ góp phần định hình một siêu đô thị mang tầm vóc quốc tế và khu vực. Chính quyền thành phố cam kết sẽ đồng hành xuyên suốt, tháo gỡ đến cùng các khó khăn, vướng mắc; kiên quyết cải cách thủ tục hành chính; nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; không để bất kỳ rào cản nào làm chậm lại nhịp phát triển.