Động đất liên tiếp tại Kon Tum do nguyên nhân gì và có nguy hiểm không?

Tính từ Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 tới nay, đã có 14 trận động đất có độ lớn trên 2,5 tại huyện Kon Plông (Kon Tum). Cá biệt, ngày 9/2 đã có tới 5 trận động đất liên tiếp tại khu vực này. Theo ông Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu, động đất ở khu vực này là hiện tượng động đất kích thích do các hồ chứa thủy điện gây ra.
Ảnh minh họa. (Nguồn: ndtv.com/TTXVN)
Ảnh minh họa. (Nguồn: ndtv.com/TTXVN)

Hàng loạt trận động đất sau Tết

Trước đó, như Báo Nhân Dân đã đưa tin, trong nhiều ngày qua, Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần thuộc Viện Vật lý địa cầu đã liên tục đưa ra các thông báo động đất xảy ra trên địa bàn huyện Kon Plông (Kon Tum).

Điển hình, vào 9 giờ 10 phút ngày 4/2, tại huyện Kon Plông đã xảy ra 1 trận động đất có độ lớn 3,0; độ sâu chấn tiêu khoảng 8,8km. Tiếp đó, tới ngày ngày 5/2 đã xảy ra liên tiếp 2 trận động đất. Trận thứ nhất xảy ra vào lúc 0 giờ 20 phút có độ lớn 2,7. Độ sâu chấn tiêu khoảng 8km. Trận thứ hai xảy ra vào lúc 8 giờ 29 phút với độ lớn 3,1.

Khu vực huyện Kon Plông, nơi liên tiếp xảy ra các trận động đất vừa qua. (Ảnh: Google Earth)

Khu vực huyện Kon Plông, nơi liên tiếp xảy ra các trận động đất vừa qua. (Ảnh: Google Earth)

Ngày 7/2, Viện Vật lý địa cầu tiếp tục ghi nhận thêm 3 trận động đất với độ lớn khác nhau. Cá biệt, ngày hôm qua, 9/2, có 5 trận động đất tiếp tục được ghi nhận với độ lớn từ 2,8 đến 3,4.

Trận động đất lớn nhất có độ lớn 3,4 xảy ra vào lúc 11 giờ 3 phút tại vị trí có tọa độ 14.962 độ Vĩ Bắc, 108.165 độ Kinh Đông, độ sâu chấn tiêu khoảng 8 km, tại khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Trận động đất nhỏ nhất có độ lớn 2,8 xảy ra ngay sau đó vào lúc 11 giờ 29 phút tại vị trí có tọa độ 15.026 độ Vĩ Bắc, 108.186 độ Kinh Đông, độ sâu chấn tiêu khoảng 8km, tại khu vực huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum.

Như vậy, tính từ sau Tết Nguyên đán 2023, động đất đã xảy ra dồn dập tại huyện Kon Plông, Kon Tum với độ lớn dao động từ 2,5-3,6. Từ một khu vực không có nhiều động đất trong lịch sử (theo số liệu lưu trữ thì từ năm 1903-2020 thì tại khu vực này mới chỉ có hơn 33 trận động đất, trận lớn nhất là 3,9), tuy nhiên từ tháng 4/2021 đến nay, hàng trăm trận động đất đã xảy ra tại địa phương này cũng như các huyện lân cận, trong đó có nhiều trận động đất gây rung chấn diện rộng, lớn nhất là trận động đất xảy ra chiều 23/8/2022 với độ lớn 4,7.

Vị trí tâm chấn trận động đất tại Kon Tum sáng 9/2. (Ảnh: Viện Vật lý địa cầu)

Vị trí tâm chấn trận động đất tại Kon Tum sáng 9/2. (Ảnh: Viện Vật lý địa cầu)

Liên quan đến hiện tượng kể trên, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu.

“Trong khoảng thời gian 2 năm trở lại đây, động đất xảy ra liên tục tại địa phương này. Qua quan trắc, bước đầu chúng tôi đánh giá nguyên nhân của hiện tượng trên liên quan đến động đất kích thích do hồ chứa”, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu khẳng định.

Cụ thể, theo ông Xuân Anh, động đất có thể được phân làm 2 loại là: Có nguồn gốc tự nhiên và do hoạt động của con người. Động đất tự nhiên hình thành do quá trình tích lũy năng lượng phát sinh bởi các đứt gãy kiến tạo hoặc ở vùng có phun trào núi lửa… tạo nên. Trong khi đó, động đất kích thích do hoạt động của con người như xây dựng các hồ chứa đập thủy điện, khai thác mỏ, vụ nổ hạt nhân.

“Việc phát sinh động đất kích thích hồ chứa phụ thuộc vào hoạt động địa chất kiến tạo, thể tích hồ chứa, độ cao, tốc độ và tần suất tích nước…”, ông Xuân Anh giải thích thêm.

Động đất tại Kon Tum có nguy hiểm không?

Về tần suất động đất nhiều tại Kon Plông, chuyên gia cho rằng: Hiện tượng động đất kích thích này tương tự đã từng xuất hiện tại Thủy điện sông Tranh năm 2012 và đến nay vẫn còn động đất ở đây. Các trận động đất lớn thường kèm theo tiền chấn và dư chấn nên động đất sẽ thường xuất hiện theo chuỗi.

“Các trận động đất vừa qua đều có độ lớn nhỏ hơn 4, tức là ở mức độ nhẹ và không có khả năng gây ra thiệt hại”, Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu khẳng định.

Mặc dù vậy, ông Xuân Anh lưu ý, để khẳng định nguyên nhân phát sinh động đất và có cơ sở để dự báo xu thế hoạt động động đất và độ lớn của chúng trong tương lai nhằm đánh giá khả năng gây thiệt hại cho các công trình dân sinh và thủy điện vẫn cần có những khảo sát, quan trắc và nghiên cứu chi tiết về địa chất kiến tạo và chế độ địa chấn trong khu vực Kon Tum và lân cận.

TS Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý Địa Cầu

TS Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Vật lý Địa Cầu

Từ thực trạng, nguyên nhân ban đầu nói trên, Viện Vật lý địa cầu kiến nghị thiết lập các mạng trạm quan sát động đất địa phương tại khu vực huyện Kon Plông và lân cận, phục vụ công tác báo tin động đất kịp thời.

Bên cạnh đó, ông Xuân Anh cũng cho biết Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam đã chỉ đạo Viện Vật lý địa cầu tiến hành tổ chức “Tuyên truyền và hướng dẫn các kỹ năng ứng phó khi động đất xảy ra cho nhà quản lý và người dân tại khu vực tỉnh Kon Tum và lân cận” nhằm ứng phó và giảm thiểu thiệt hại khi động đất xảy ra trong năm 2022. Các lớp tuyên truyền này góp phần thiết thực cho nhà quản lý và người dân tại khu vực tỉnh Kon Tum và lân cận để tránh bất ngờ và giúp ứng phó tốt hơn nếu có sự cố xảy ra.

Về nguy cơ động đất lớn có thể xảy ra tại Việt Nam, ông Xuân Anh cho biết: Hoạt động động đất tại Việt Nam không mạnh bằng ở các nước nằm trong ranh giới các mảng có quy mô châu lục. Tuy nhiên, trong lịch sử đã từng ghi nhận 3 trận động đất mạnh tại tỉnh Điện Biên. Ba trận động đất mạnh ghi nhận tại Việt Nam là trận động đất có độ lớn 6,9 tại lòng chảo Điện Biên (năm 1935), trận động đất có độ lớn 6,7 tại thị trấn Tuần Giáo (năm 1983) và trận động đất có độ lớn 5,3 tại thành phố Điện Biên Phủ năm 2001.

Tại Tuần Giáo, Điện Biên đã từng xảy ra trận động đất có cường độ 6,7. (Ảnh: Google Earth)

Tại Tuần Giáo, Điện Biên đã từng xảy ra trận động đất có cường độ 6,7. (Ảnh: Google Earth)

“Trong tương lai, động đất có thể sẽ xuất hiện và gây ra hậu quả lớn, nhất là nếu xảy ra ở các khu vực đông dân cư và có các công trình trọng điểm. Do đó, việc đánh giá nguy hiểm động đất là cần thiết, vài năm cần được cập nhật phục vụ thiết thực cho công tác quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội, thiết kế kháng chấn cho các loại công trình từ trọng điểm đến khu dân cư.

Việc dự báo thời điểm chính xác xảy ra động đất thì cho đến nay khoa học chưa làm được, nhưng việc đánh giá mức độ nguy hiểm động đất (độ lớn cực đại, tần suất…) cho từng khu vực cụ thể thì có thể làm được và trên cơ sở đó, đưa ra phương án, mức độ kháng chấn phù hợp. Điều này rất quan trọng trong việc xây dựng các công trình”, ông Xuân Anh nhấn mạnh.

Viện trưởng Viện Vật lý địa cầu khuyến cáo các công trình lớn nên tiến hành quan trắc, đánh giá nguy hiểm của động đất trước khi xây dựng, kể cả đánh giá hiện tượng động đất kích thích. Ngoài ra, người dân cũng cần chủ động tìm hiểu để bảo đảm công trình xây dựng dân dụng đúng theo quy định kháng chấn.

“Động đất là hiện tượng thiên tai, khi xảy ra có thể gây thiệt hại lớn. Do đó, công tác phòng chống động đất cần được rà soát thực hiện hằng năm theo đúng quy định của Chính phủ”, ông Xuân Anh kết luận.

Việt Nam có nguy cơ sóng thần thế nào?

Theo TS Nguyễn Xuân Anh, bên cạnh động đất, Việt Nam cũng có nguy cơ đối diện với sóng thần. Đầu tiên là nguy cơ sóng thần xuất hiện sau các trận động đất lớn tại Philippines với thời gian lan truyền khoảng 2 tiếng nên có thời gian cảnh báo sớm. Ngoài ra, do gần bờ biển Việt Nam cũng có những đứt gãy đang hoạt động nên sóng thần cũng có khả năng được hình thành với thời gian lan truyền nhanh hơn so với từ Philippines. Với các đứt gãy này, cần có các nghiên cứu cụ thể để đưa ra các kịch bản sóng thần sát thực tế.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.