Trong các ngày 14-15/5, tại Christchurch, New Zealand, đã diễn ra Đối thoại ASEAN-New Zealand lần thứ 33 với sự tham dự của các Thứ trưởng Ngoại giao, quan chức cao cấp các nước ASEAN và New Zealand.
Trong vai trò điều phối quan hệ ASEAN-New Zealand giai đoạn tháng 7/2024-7/2027, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN-Việt Nam, đã cùng Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại New Zealand Grahame Morton đồng chủ trì Đối thoại.
Tại Đối thoại, các nước đã kiểm điểm toàn diện tình hình hợp tác ASEAN-New Zealand thời gian qua, trao đổi nhiều phương hướng, biện pháp nhằm thúc đẩy hơn nữa quan hệ hai bên thời gian tới, cũng như thảo luận một số vấn đề quốc tế, khu vực cùng quan tâm.
Các nước hài lòng ghi nhận quan hệ ASEAN-New Zealand tiếp tục phát triển tích cực, với việc 100% số dòng hành động trong kế hoạch hành động giai đoạn 2012-2025 đã được thực thi. Các nước đánh giá cao ý nghĩa của việc nâng cấp quan hệ hai bên lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025, tạo ra xung lực mới cũng như đề ra mục tiêu, phương hướng tăng cường hơn nữa hợp tác trên bốn trụ cột: hòa bình, thịnh vượng, con người và hành tinh; hoan nghênh những tiến triển tích cực trong việc triển khai kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030, trong đó đã có 35/70 dòng hành động đang được đưa vào triển khai. Kim ngạch thương mại hai chiều duy trì đà tăng trưởng, đạt mức 13,3 tỷ USD năm 2025. Hợp tác giáo dục, văn hóa, du lịch, giao lưu nhân dân diễn ra sôi động. Ước tính trong năm 2025, ASEAN đã đón hơn 630 nghìn lượt du khách đến từ New Zealand.
Trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực, các nước ASEAN và New Zealand đều chia sẻ lo ngại trước việc tình hình thế giới có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp. Đặc biệt, xung đột tại Trung Đông đã và đang gây ra những tác động sâu rộng, toàn diện tới tất cả các nước, làm gián đoạn chuỗi cung năng lượng và nhiều hàng hoá thiết yếu, ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh năng lượng, an ninh lương thực và đời sống người dân.
Trong bối cảnh đó, Đối thoại nhất trí ASEAN và New Zealand cần nỗ lực triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện trên cả bốn trụ cột. Trong đó, hai bên cần tiếp tục phối hợp đề cao chủ nghĩa đa phương, luật pháp quốc tế, duy trì tự do hàng hải, hàng không theo quy định trong Công ước Luật Biển (UNCLOS) 1982, đồng thời tích cực hợp tác ứng phó với các thách thức đang nổi lên như an ninh và tội phạm mạng.
Về kinh tế, ASEAN và New Zealand nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì chuỗi cung năng lượng và hàng hóa thiết yếu, theo đó nhất trí tận dụng hiệu quả các khuôn khổ hợp tác đã thiết lập như Thỏa thuận thương mại tự do ASEAN-Australia-New Zealand (AANZFTA); đồng thời ưu tiên hợp tác trong các lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, tài chính xanh, kinh tế số… Hợp tác trong các lĩnh vực giáo dục, ứng phó biến đổi khí hậu, cứu trợ thiên tai, thu hẹp khoảng cách phát triển và kết nối cũng sẽ được đẩy mạnh.
Phía New Zealand khẳng định cam kết lâu dài và nhất quán đối với hòa bình và thịnh vượng của khu vực; đánh giá cao nền tảng vững chắc tạo dựng được giữa hai bên qua hơn 50 năm hợp tác. New Zealand tái khẳng định ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN, cam kết tích cực tham gia các khuôn khổ do ASEAN dẫn dắt, như EAS, ARF và ADMM+…; phối hợp triển khai các lĩnh vực ưu tiên trong Tài liệu Quan điểm của ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP), đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa ASEAN và Diễn đàn quốc đảo Thái Bình Dương (PIF); đánh giá cao vai trò điều phối của Việt Nam, nhất là trong việc thúc đẩy nâng cấp quan hệ và thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung cùng kế hoạch hành động 2026-2030, làm cơ sở thúc đẩy quan hệ hợp tác ASEAN-New Zealand đi vào chiều sâu, thực chất.
Đồng chủ trì Đối thoại, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang khẳng định Việt Nam và ASEAN coi trọng quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài với New Zealand. Trên cơ sở quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện và kế hoạch hành động 2026-2030, Thứ trưởng đề nghị hai bên tập trung nỗ lực triển khai hiệu quả các mục tiêu, ưu tiên đã đề ra, đưa hợp tác phát triển thực chất, tương xứng với tầm mức mới của quan hệ đối tác, vì lợi ích của cả ASEAN và New Zealand cũng như vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực.
Theo đó, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị ASEAN và New Zealand tiếp tục phối hợp đề cao chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông đối với hòa bình, ổn định và chuỗi cung ứng toàn cầu, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị New Zealand tiếp tục ủng hộ các nỗ lực của ASEAN nhằm duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở khu vực này trên cơ sở phù hợp luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật Biển 1982.
Về kinh tế, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị hai bên nỗ lực triển khai hiệu quả Hiệp định AANZFTA vừa được nâng cấp, sớm hoàn tất thủ tục để đưa Hiệp định Dịch vụ Hàng không ASEAN-New Zealand (ANZ-ASA) vào hiệu lực.
Để ứng phó với các tác động do xung đột tại Trung Đông gây ra và nhằm phát huy tiềm năng, thế mạnh của hai bên, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị hai bên đẩy mạnh hợp tác về kinh tế xanh, kinh tế số, nông nghiệp thông minh, nâng cao năng lực dự báo và thích ứng biến đổi khí hậu. Trong đó, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề nghị New Zealand, với tư cách một trong những nước sáng lập Hiệp định Kinh tế số (DEPA), chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ các nước ASEAN sẵn sàng triển khai Hiệp định khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) trong bối cảnh DEFA dự kiến được ký kết vào tháng 11/2026.
Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang thông báo Việt Nam dự kiến tổ chức Diễn đàn ASEAN-New Zealand về Hợp tác tiểu vùng trong tháng 6/2026 nhằm tạo cơ hội để các quan chức, chuyên gia thảo luận cách thức tăng cường phối hợp trong hợp tác tiểu vùng, đóng góp cho phát triển bền vững chung ở khu vực.
* Nhân dịp tham dự Đối thoại, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã có cuộc gặp với Thứ trưởng Ngoại giao và Thương mại New Zealand Grahame Morton để trao đổi về một số vấn đề trong quan hệ song phương; chào Bộ trưởng Môi trường kiêm Bộ trưởng Phụ nữ New Zealand Nicola Grigg.
