Định vị con người trước AI

Ngày 19/11, theo Hãng tin Reuters, ba nước Đức, Pháp và Italy đã đạt được thỏa thuận về cách thức quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) trong tương lai. Thỏa thuận này được kỳ vọng sẽ giúp thúc đẩy các cuộc đàm phán về quản lý AI ở cấp độ châu Âu, nhất là trong bối cảnh những ẩn họa từ lĩnh vực đầy tiềm năng này đã được giới chuyên môn liên tục chỉ ra suốt thời gian qua.

CHÍNH phủ cả ba nước Đức, Pháp và Italy thống nhất quan điểm: Các quy tắc ứng xử và tính minh bạch phải có tính ràng buộc đối với tất cả các đối tượng khác nhau.

Lập trường chung của ba nước là: Việc phân biệt các quy định theo quy mô của các nhà cung cấp AI sẽ tạo cạnh tranh không bình đẳng, với lợi thế nghiêng về các nhà cung cấp AI nhỏ - những người hiển nhiên sẽ được hưởng lợi từ việc những tập đoàn công nghệ lớn phải chịu các quy định khắt khe của những khung pháp lý (điều tất yếu sẽ dẫn đến tâm lý e ngại thực hiện các thủ tục cần thiết, từ cộng đồng khách hàng và người sử dụng dịch vụ AI).

Do đó, ba chính phủ ủng hộ các cam kết tự nguyện ràng buộc đối với tất cả các nhà cung cấp AI lớn và nhỏ ở Liên minh châu Âu (EU), thay vì chỉ áp dụng đối với các nhà cung cấp AI lớn, như đề xuất trước đó của Nghị viện châu Âu.

CHUYỆN "khoanh vùng" để làm rõ trách nhiệm trong trường hợp có sự cố phát sinh đã trở thành nhu cầu bức thiết đối với không ít lĩnh vực của đời sống xã hội hiện đại, mà trí tuệ nhân tạo cũng không phải ngoại lệ.

Hội nghị cấp cao về AI đầu tiên trên thế giới, khép lại ngày 2/11 tại nước Anh, chỉ rõ trong Tuyên bố chung về an toàn AI: Ngày càng xuất hiện nhiều mối lo ngại liên quan AI, như tình trạng mất việc làm, các cuộc tấn công mạng, sự lan truyền thông tin giả, hay đặc biệt là câu hỏi về khả năng con người duy trì quyền kiểm soát các hệ thống sử dụng trí tuệ nhân tạo trong tương lai.

Do đó, Tuyên bố chung đồng thuận về việc thúc đẩy những nỗ lực toàn cầu, nhằm bảo đảm rằng AI phải được phát triển và sử dụng an toàn, có trách nhiệm. Nhấn mạnh yêu cầu hợp tác hướng tới phát triển công nghệ an toàn, khối EU cùng 28 quốc gia và vùng lãnh thổ khác đã ký thỏa thuận công nhận cần có hành động phối hợp quốc tế ở lĩnh vực này.

Song song, EU cùng Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), Australia, Hàn Quốc, Singapore… cũng đã ký các thỏa thuận với các công ty hàng đầu về AI, để thử nghiệm các mô hình trí tuệ nhân tạo mới nhất, trước và sau khi chúng được phổ biến.

MỘT cách ngắn gọn, khi nỗ lực thiết lập các khung pháp lý về phát triển, sử dụng và quản lý AI, loài người cũng đang định vị lại chính vai trò của mình, trước tất cả những khía cạnh khó lường của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Ba nước Đức, Pháp và Italy đang dẫn đầu tiến trình này, với thỏa thuận ngày 19/11. Qua đó, họ lan tỏa những tác động cần thiết tới Ủy ban châu Âu, Hội đồng châu Âu, Nghị viện châu Âu cũng như toàn EU.

Vấn đề cần cân nhắc, như đã được nêu trong "Đạo luật AI" (được đề xuất hồi tháng 6 trước Nghị viện châu Âu), là sự cân bằng giữa nhu cầu ngăn chặn các rủi ro với việc không tạo nên các rào cản làm chậm lộ trình khai thác những lợi ích to lớn của công nghệ này, tại châu Âu.

Có lẽ vì vậy, trong thỏa thuận mới nhất, các hình thức chế tài cụ thể cũng chưa được đề cập. Thay vào đó, hệ thống xử phạt sẽ chỉ được thiết lập sau khi phát hiện các trường hợp vi phạm quy tắc ứng xử sau một thời gian nhất định. Và trong tương lai, một cơ quan có thẩm quyền của châu Âu sẽ chịu trách nhiệm giám sát việc tuân thủ các tiêu chuẩn đề ra, sau khi phương hướng này đã đạt được sự ủng hộ, nhất trí rộng rãi.

Và cuối cùng, vượt trước tất cả mọi quy chuẩn pháp định, ý thức của mỗi cá nhân trong việc sử dụng AI có trách nhiệm vẫn là yếu tố cốt lõi hàng đầu, để bảo vệ tương lai của chính loài người.

Có thể bạn quan tâm

Biến đổi khí hậu ngày càng trầm trọng đang tác động đến trẻ em theo cách ngày càng cực đoan.

Hiểm họa phủ bóng tương lai

Theo Báo cáo Rủi ro Khí hậu đối với Trẻ em (The Children’s Climate Risk Report) năm 2026 mà Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) vừa công bố, có tới 1,1 tỷ trẻ em hiện phải đối mặt cùng lúc với tác động của ít nhất ba hình thái khí hậu cực đoan - điều đã và đang gia tăng một cách đáng ngại, trong vòng hai thập kỷ qua.

Phiên toàn thể số 3 của Diễn đàn Tương lai ASEAN mang chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại ASEAN: Không để ai bị bỏ lại phía sau". Ảnh: TTXVN

Thông điệp đoàn kết vì tương lai

Diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) năm 2026 thể hiện rõ những thông điệp gắn bó, đồng thuận, tích cực… trên tiến trình định hình cấu trúc khu vực ở giai đoạn mới.

Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.

Giữa sa mạc lòng tin

Ngày 2/6, Israel và Liban đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington (Mỹ). Song, cùng lúc, thị trấn Toul (miền nam Liban) lại rung chuyển, dưới một cuộc oanh kích của không quân Israel.

Nắng nóng cực đoan đang thiêu đốt cả những khu vực thời tiết ôn hòa truyền thống, như châu Âu.

Những vết rạn dưới vòm nắng lửa

Nắng nóng cực đoan đang hành hạ thế giới, khi liên tiếp phá vỡ các đỉnh nhiệt. Thế nhưng, ở cao tầng, các nỗ lực chung tay ngăn chặn tiến trình nóng lên của Trái đất lại bộc lộ rõ những mâu thuẫn và bất đồng không dễ san lấp.

Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Tổ kiến nơi chân đê

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 79 diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố: Sự gia tăng đột biến các ca nhiễm virus Ebola có tính lây lan cao là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Ðòi hỏi tất yếu từ hiện thực

“Chúng ta cần cải cách sâu rộng các thể chế toàn cầu, bao gồm cả Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nơi vẫn tồn tại một sự bất công mà lịch sử để lại, khi châu Phi đến lúc này vẫn chưa có ghế thường trực”.

Đó là rủi ro thảm họa, không chỉ là vấn đề kỹ thuật thuần túy.

“Ðại dịch số” – nguy cơ có thật

Năm 2025, ước tính có khoảng 376 tỷ email được gửi và nhận mỗi ngày, trên toàn thế giới. Vậy, điều gì sẽ xảy ra, nếu hệ thống đang hoạt động trơn tru trên không gian internet này đột nhiên trục trặc?

Một cú sốc đích thực dành cho OPEC và OPEC+.

Khoảng lặng sau cuộc chia ly

“Rất có khả năng”, nhiều quốc gia sẽ rút khỏi OPEC sau quyết định rời nhóm của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Phát biểu của cựu đại sứ UAE tại Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, ông Obaid Ahmed Al-Zaabi, trên kênh RT để lại những dư âm lặng lẽ, nhưng cũng gợi lên nhiều suy ngẫm.

Hội nghị Mùa xuân IMF - WB 2026 chỉ ra những nguy cơ hiển hiện đối với cơ cấu kinh tế - xã hội toàn cầu.

Nguy cơ hiện hữu

Cho dù đến rạng sáng ngày 22/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran “cho đến khi các lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất” (nhằm chấm dứt cuộc chiến), thì trên thực tế, ở nhiều khía cạnh toàn cầu, tình hình đã thật sự đi vào một quỹ đạo tiêu cực.

Ở Sudan lúc này, mỗi miếng ăn đã là cả một sự may mắn lớn lao.

Giới hạn của lương tri

Hàng triệu gia đình, nếu may mắn, có thể có được một bữa ăn mỗi ngày. Bình thường, họ phải chấp nhận nhịn đói. Có người đã phải ăn cả lá cây và thức ăn dùng cho chăn nuôi để tồn tại…

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như hiện tại.

Cẩn tắc vô áy náy!

Những diễn biến căng thẳng xoay quanh cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz, cũng như hệ quả tiêu cực mà nó mang lại cho hệ thống an ninh năng lượng toàn cầu đã và đang chỉ rõ: Việc xây dựng các lộ trình thay thế, đa dạng hóa nguồn cung đã và đang trở thành yếu tố sống còn, đối với mọi nền kinh tế.

"Mưa cực đoan" - thách thức mới đối với thế giới.

Áp lực dưới màn mưa

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục gia tăng, hệ thống tài nguyên nước cũng như ngành nông nghiệp thế giới hiện đã bắt đầu phải đối diện với một thách thức mới: Hiện tượng “mưa cực đoan (extreme rain)”.

BBNJ được kỳ vọng sẽ trở thành bước đột phá trong việc bảo vệ đại dương.

Cứu lấy đại dương

Một thực tế đáng suy ngẫm: Dù chiếm gần một nửa diện tích hành tinh, hiện mới chỉ khoảng 1% vùng biển quốc tế được áp dụng các biện pháp bảo tồn.

Cảnh tượng ám ảnh này vẫn đang hiện hữu ở Dải Gaza.

Trên những phận người vẫn là bão tố

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên hợp quốc dự báo: Hàng chục triệu người có thể rơi vào tình cảnh thiếu đói nghiêm trọng, nếu xung đột quân sự Trung Đông kéo dài đến tháng 6/2026.

Giá dầu thế giới đã tăng lên mức cao nhất, kể từ đợt khủng hoảng năm 2022.

Đường vòng qua đứt gãy

Như Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva, cảnh báo: Kịch bản giá dầu tăng 10% trong một năm có thể khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 40 điểm cơ bản, đồng thời làm giảm 0,1-0,2% sản lượng kinh tế toàn cầu.

Một hệ thống năng lượng mặt trời tại Côn Đảo.

Hướng đi cho tương lai

Ngay sau khi ngọn lửa xung đột bùng lên tại Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu lập tức chao đảo và thậm chí trở nên hỗn loạn. Chính trong bối cảnh đó, vai trò của năng lượng tái tạo, đối với mọi hệ thống an ninh năng lượng quốc gia, lại càng được đề cao.

Ông Donald Trump đang phải đối diện khá nhiều áp lực.

Thông điệp trong sức ép

Tối 24/2 (giờ Washington, tức sáng 25/2 giờ Việt Nam), đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu đọc Thông điệp Liên bang ở nhiệm kỳ thứ hai của mình. Trong suốt thời gian bài phát biểu ấy diễn ra, giới quan sát có thể cảm nhận được rất rõ những áp lực mà ông chủ Nhà trắng đang phải chịu đựng.

WHO buộc phải thu hẹp đáng kể các hoạt động cứu trợ nhân đạo.

Một tỷ USD, cho niềm tin vào lòng nhân ái

Theo số liệu ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2026 này sẽ có khoảng 239 triệu người cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp. Song, mức ngân sách mà WHO kêu gọi các nước đóng góp, nhằm duy trì các dịch vụ y tế thiết yếu cho nhóm yếu thế ấy lại chỉ vỏn vẹn là một tỷ USD - đề xuất vang lên như một lời than thở bất lực.

Nợ công - vấn đề trầm trọng đối với G7.

Cơn trọng bệnh của các đại gia

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), hiện tại, nợ công của sáu trong số bảy thành viên Nhóm Các nước công nghiệp phát triển (G7) đã bằng hoặc vượt tổng sản lượng kinh tế hằng năm - điều mà giới quan sát quốc tế xem là nguy cơ đe dọa kìm hãm tăng trưởng, cũng như gieo mầm bất ổn tài chính trên phạm vi toàn cầu.

Trong "Tinh thần Đối thoại", tiềm ẩn rất nhiều mâu thuẫn gay gắt.

Để trật tự cũ lại sau lưng

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), thường được gọi ngắn gọn là Diễn đàn Davos (Thụy Sĩ) năm 2026 chứng kiến sự thay đổi rõ rệt trong cấu trúc chương trình nghị sự. Theo giới quan sát quốc tế, điều này thể hiện đường nét của một trật tự thế giới mới.

Gaza vẫn đau đáu mong chờ hòa bình đích thực.

Và bình yên còn vương mùi khói súng

Đó là một nỗi lo lắng mơ hồ, nhưng không phải vô căn cứ. Từ rất lâu rồi, quyền quản lý Dải Gaza vẫn như một vết hằn, chia rẽ ngay cả nội bộ Palestine.

Cuộc bầu cử tại Hungary sẽ có những tác động mạnh mẽ tới kết cấu của EU.

Đợi chờ những đổi thay

Năm 2026 sẽ là một năm đáng để giới quan sát quốc tế chờ đợi, cho dù mới trôi qua những ngày đầu tiên. Bởi, không ít những cuộc bầu cử từ nhiều châu lục có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến tình hình cũng như cục diện địa chính trị toàn thế giới.

Những nỗi ưu tư hằn lên khuôn mặt Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Hãy chọn con người, thay vì nỗi đau!

“Năm 2026, tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo ở khắp nơi trên thế giới: Hãy nghiêm túc. Hãy chọn con người và hành tinh thay vì nỗi đau. Chúng ta hãy cùng nhau đứng lên - vì công lý, vì nhân loại, vì hòa bình!” - Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nói trong thông điệp đón chào năm mới.

Sự chia rẽ trong nội tại EU đang mang tới những hoài nghi cho Hiệp định thương mại tự do với Mercosur.

Rào cản trước vạch đích

Cho dù nước chủ nhà vẫn giữ lập trường lạc quan về tiến trình ký kết Hiệp định tự do thương mại (FTA) giữa khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) và Liên minh châu Âu (EU), dự kiến diễn ra vào ngày 20/12.

Có rất nhiều nguy cơ rình rập trẻ em trên không gian mạng, nhưng cùng đó cũng còn là cơ hội phát triển bản thân.

Bước ngoặt đầy tâm tư

Từ ngày 10/12, Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chính thức áp dụng quy định độ tuổi tối thiểu đối với mạng xã hội, khi luật cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok hay YouTube có hiệu lực. Một quyết định nhận được nhiều sự ủng hộ, nhưng cũng không ít những ý kiến trái chiều.

Sri Lanka chìm trong lũ dữ.

"Bình thường mới" đầy những âu lo

Tính đến ngày 2/12, theo số liệu thống kê chính thức, các tình trạng mưa lớn, bão lụt và lở đất tại hai khu vực Đông Nam Á - Nam Á đã khiến hơn 1.140 người thiệt mạng, cùng rất nhiều người vẫn còn đang mất tích. "Mùa bão" khốc liệt chưa từng thấy này đang đặt ra những mệnh đề vô cùng nghiêm túc và khó khăn.

Bạo lực trên không gian mạng - hiểm họa rình rập phụ nữ và trẻ em gái toàn cầu.

Đi về phía văn minh

Có một ngày đặc biệt, mang cái tên vẫn còn tương đối xa lạ đối với phần đông nhân loại: Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ (International Day for the Elimination of Violence against Women), được Liên hợp quốc ấn định vào ngày 25/11 hằng năm.

Một bữa ăn no, ở đâu đó, cũng đã là cả một giấc mơ.

Lời khẩn cầu vô vọng

Sẽ có ít nhất 318 triệu người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào năm 2026. Song, đến cả các cơ quan của Liên hợp quốc cũng chưa chắc đủ sức làm gì đó, để giảm bớt nỗi đau khổ ấy.