Hợp tác xã Vĩnh Cường, xã Vĩnh Mỹ (Cà Mau), có tổng diện tích hơn 17.000 ha, chuyên sản xuất các giống lúa như giống lúa ST24, ST25..., được đánh giá là đơn vị có mô hình làm ăn đạt hiệu quả kinh tế cao. Hợp tác xã hiện có hàng nghìn hộ thành viên, liên kết sản xuất lúa chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Hợp tác xã chủ yếu đảm nhận nhiệm vụ “cung đầu vào, đầu ra” cho các hộ thành viên, chia sẻ lợi ích với các hộ nông dân và ngày càng thu hút đông bà con nông dân tham gia.
Vài năm trở lại đây, hợp tác xã đã thật sự trở thành “cầu nối” đưa lúa gạo của vùng đất “Công tử Bạc Liêu” đến tiêu thụ tại 34 quốc gia trên thế giới. “Đồng ruộng vẫn của các hộ gia đình, hạt lúa làm ra cũng của bà con, doanh nghiệp kinh doanh chỉ cung cấp giống lúa mới; đồng thời, tổ chức thu mua lúa gạo đạt chất lượng, với giá cao gấp 1,5 lần trở lên so với giá thị trường. Vào hợp tác xã, bà con nông dân không mất gì, nhưng phải ký hợp đồng cam kết chuyên sản xuất các giống lúa chất lượng cao và phải tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật. Trên tinh thần hợp tác hai bên cùng có lợi, rất nhiều hộ nông dân trong khu vực đăng ký tham gia hợp tác xã, lúc cao điểm có tới hơn 450 thành viên đăng ký. Đến nay hợp tác xã có 3.965 thành viên liên kết”, ông Trịnh Văn Cường, Giám đốc Hợp tác xã Vĩnh Cường chia sẻ.
Thành công với chuỗi liên kết lúa gạo ở địa phương, Hợp tác xã Vĩnh Cường còn liên doanh, liên kết thêm với tám hợp tác xã nông nghiệp lân cận để mở rộng quy mô; đồng thời thu mua với số lượng lớn để đáp ứng nhu cầu xuất khẩu gạo đến nhiều nước trên thế giới, trong đó có không ít thị trường “khó tính”... Ngoài Vĩnh Cường, hiện nay trên địa bàn tỉnh Cà Mau còn có Hợp tác xã Artemia Vĩnh Châu- Bạc Liêu ở phường Hiệp Thành. Hợp tác xã chuyên sản xuất Artemia, loại ấu trùng có giá trị cao, phục vụ cho việc ươm các giống tôm.
Vai trò chính của hợp tác xã là thực hiện dịch vụ cung ứng đầu vào, bao tiêu đầu ra, tạo thành chuỗi giá trị cho sản xuất bền vững. Theo đó, hợp tác xã đã đưa trứng Artemia xuất bán sang các nước, giúp các thành viên hợp tác xã và nông dân thu lợi nhuận hơn 100 triệu đồng/ha. Ngoài chuyên sản xuất Artemia, năm 2020, Hợp tác xã Artemia Vĩnh Châu-Bạc Liêu còn chính thức bổ sung ngành nghề mới là nuôi tôm công nghệ cao theo quy trình tuần hoàn khép kín và an toàn sinh học. Hợp tác xã đã thử nghiệm thành công các mô hình sản xuất bền vững như nuôi luân canh Artemia vào mùa khô, nuôi tôm vào mùa mưa. Trong đó, Artemia sử dụng thức ăn ủ men, mô hình nuôi tôm công nghệ cao sử dụng chế phẩm sinh học ít thay nước, tuần hoàn khép kín, không xả thải gây ô nhiễm môi trường...
Trò chuyện với chúng tôi, ông Cao Thành Văn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Artemia Vĩnh Châu-Bạc Liêu cho biết: Để đạt được những kết quả nêu trên là do hợp tác xã luôn chăm lo phát triển nguồn nhân lực. Đồng thời, bản thân lãnh đạo hợp tác xã luôn nỗ lực đổi mới, sáng tạo, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật để tăng năng suất trứng Artemia, nâng cao chất lượng sản phẩm, đủ sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và nước ngoài.
Xã Vĩnh Lộc có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp, với gần 8.000 ha sản xuất lúa-tôm. Đồng chí Nguyễn Hoàng Vũ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cho biết: Vụ lúa-tôm năm 2026, xã có hơn 1.000 ha lúa giảm phát thải, sản xuất theo hướng hữu cơ, với hai loại giống là ST25 và BL9 đem lại hiệu quả kinh tế cao. Trên địa bàn xã có Hợp tác xã nông nghiệp tổng hợp Ba Ðình là đơn vị hoạt động hiệu quả, đã ứng dụng phần mềm quản lý nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc cho thành viên.
Hợp tác xã còn đầu tư nâng chất các sản phẩm tôm sạch đạt chứng nhận ASC để xuất khẩu sang các thị trường “khó tính”như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc... Vụ lúa năm 2026, hợp tác xã đã triển khai ba mô hình lúa hữu cơ với mục tiêu giảm đến mức thấp nhất lượng phân bón, thuốc hóa học để tạo giá trị gia tăng cho hạt lúa. Hợp tác xã Ba Đình hiện có hơn 280 thành viên, triển khai 16 loại hình dịch vụ như nuôi tôm, sản xuất lúa, mua bán nông sản…
Theo nhận xét của nhiều cán bộ và người dân ở các xã, mô hình hợp tác xã đã góp phần giúp không ít hộ nông dân thay đổi tư duy cũ, tập quán canh tác nhỏ lẻ, manh mún. Các hộ nông dân đã liên kết trong sản xuất, thay đổi các giống lúa mới như ST24, ST25, BL9..., tuy năng suất không tăng, nhưng giá trị kinh tế cao gấp hai lần so với sản xuất các giống lúa cũ. Đáng chú ý, khi tham gia mô hình hợp tác xã, các hộ nông dân còn có điều kiện đồng bộ các khâu tổ chức sản xuất, cung cấp dịch vụ cho các thành viên và liên kết thị trường, có đủ lượng lúa gạo cung cấp theo nhu cầu của các đơn vị chuyên xuất khẩu gạo, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, góp phần giúp nhiều hộ nông dân vươn lên làm giàu bền vững.
