Đẩy mạnh xã hội hóa trong phòng, chống thiên tai

Năm 2025 được đánh giá là một năm thiên tai bất thường, cực đoan, với mưa lũ vượt mức lịch sử của lịch sử. Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn cả nước đã xảy ra 21 loại hình thiên tai.

Mưa lớn kèm lốc xoáy quét qua địa bàn Quận 6 (cũ) khiến trường học tốc mái, cây xanh ngã đổ. (Ảnh: NGUYỄN TÂN/Báo Nhân Dân)
Mưa lớn kèm lốc xoáy quét qua địa bàn Quận 6 (cũ) khiến trường học tốc mái, cây xanh ngã đổ. (Ảnh: NGUYỄN TÂN/Báo Nhân Dân)

Thiên tai đã làm 419 người chết, mất tích, 587 người bị thương; 4.485 nhà sập đổ, 337.110 nhà bị hư hỏng, tốc mái; 874.187ha lúa, hoa mầu, cây trồng khác bị ngập úng; 59.125ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại... Tổng thiệt hại ước tính khoảng 97.064 tỷ đồng. So với năm 2024, số người chết do thiên tai có giảm hơn (419/519), nhưng thiệt hại kinh tế lại cao hơn (97.063/91.622 tỷ đồng).

Thực tế cho thấy, trong ứng phó thiên tai, công tác dự phòng luôn đóng vai trò then chốt, trước hết là năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm. Những năm gần đây, Nhà nước cùng các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng quốc tế đã đầu tư nâng cao năng lực quan trắc, dự báo. Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đang mở ra cơ hội mới để nâng cao hiệu quả dự báo.

Ngoài dữ liệu vệ tinh, nhiều thiết bị tự động đo mưa, radar, cảm biến đo nhiệt độ, gió, mực nước, lưu tốc hay dịch chuyển đất đá đang được triển khai, cho phép tích hợp thông tin nhanh hơn, mô phỏng chính xác hơn theo từng địa bàn và truyền tải kịp thời đến người dân. Tuy nhiên, do thiên tai ngày càng khó lường và đa dạng, công tác giám sát và cảnh báo vẫn còn những hạn chế so với yêu cầu thực tiễn.

Do đó, để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, ngoài sự đầu tư của Nhà nước, việc đẩy mạnh triển khai xã hội hóa, lựa chọn những doanh nghiệp có đủ điều kiện, tiềm lực để đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng các mô phỏng cảnh báo cụ thể là cần thiết.

Đồng thời, các địa phương cần nghiên cứu xây dựng mô phỏng rủi ro ngập lụt và sạt lở theo từng vùng, từng cấp độ, từng bước hoàn thiện để phục vụ cảnh báo chủ động. Những công nghệ này chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng đầu tư thiết bị quan trắc, hệ thống cảnh báo và một bộ máy vận hành ổn định, được duy trì lâu dài.

Một thí dụ điển hình là 17 năm qua, Quỹ Cộng đồng Phòng, tránh thiên tai đã huy động nguồn lực xã hội để lắp đặt gần 1.000 trạm đo mưa và cảnh báo lũ tự động; hiện tiếp tục phối hợp hỗ trợ thiết bị đo mặn, cảnh báo sạt lở, xây dựng hệ thống cảnh báo số và đội xung kích phòng, chống thiên tai ở cơ sở; tích hợp quản lý trên các ứng dụng điện thoại thông minh, máy tính thông qua các phần mềm.

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, ngoài sự đầu tư của Nhà nước, việc đẩy mạnh triển khai xã hội hóa, lựa chọn những doanh nghiệp có đủ điều kiện, tiềm lực để đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng các mô phỏng cảnh báo cụ thể là cần thiết.

Về lâu dài, các bên liên quan cần tăng đầu tư cho nghiên cứu cơ bản về các loại hình thiên tai, xây dựng cơ sở khoa học và các mô hình dự báo tiên tiến; hiện đại hóa hệ thống quan trắc, giám sát đa tầng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ viễn thám, ảnh vệ tinh, máy bay không người lái (UAV), mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học máy tính phân tích dữ liệu lớn trong dự báo, cảnh báo, theo dõi, giám sát, quản lý rủi ro thiên tai; cần tiến tới hoàn thiện, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai và biến đổi khí hậu; xây dựng nền tảng quản lý thiên tai trên môi trường số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đánh giá, phân vùng rủi ro, cập nhật bản đồ rủi ro thiên tai phục vụ công tác chỉ đạo, chỉ huy trong phòng, chống thiên tai; tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa trong đầu tư trang thiết bị, phương tiện hiện đại, vật tư thiết yếu phù hợp với yêu cầu công tác cứu nạn, cứu hộ trong từng tình huống thiên tai, từng vùng, từng địa phương, nhất là cho cấp xã khu vực có nguy cơ cao, thường xuyên bị chia cắt.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: MINH DUY)

Thời tiết dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9: Nhiều nơi trên cả nước ngày nắng, xen kẽ những đợt mưa dông gián đoạn

Dự báo, dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9 năm nay, thời tiết nhiều nơi trên cả nước nhìn chung nắng ráo, có lúc có mưa vài nơi. Cụ thể, Bắc Bộ và Thanh Hóa đến Hà Tĩnh có mưa dông gián đoạn, trong khi Trung Bộ nắng nóng gay gắt, có nơi trên 38 độ C; cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ mưa dông về chiều tối.

Công nhân chở rác tới trạm trung chuyển trước khi đưa đến khu vực xử lý. (Ảnh: QUANG QUÝ)

Đầu tư hạ tầng đồng bộ để phân loại rác tại nguồn hiệu quả

Muốn phân loại rác tại nguồn hiệu quả, hạ tầng thu gom, vận chuyển, xử lý phải được đầu tư đồng bộ; đồng thời, cơ chế kinh tế rõ ràng để tạo động lực cho các chủ thể tham gia. Đây là những vấn đề được đặt ra tại hội thảo “Phân loại rác tại nguồn: Đồng bộ hạ tầng-Thực thi hiệu quả”, diễn ra ngày 28/8 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Ninh thu giữ chim hoang dã. (Ảnh: ĐH)

Thu giữ 200 con chim hoang dã

Hạt Kiểm lâm liên phường, xã Bắc Ninh chủ trì phối hợp Công an phường Kinh Bắc vừa tiến hành kiểm tra tại hộ gia đình ông Đỗ Văn Nam, tại tổ dân phố Yên Chung, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh và tiến hành thu giữ 200 cá thể chim hoang dã bị nuôi nhốt trái phép.

Diễn tập ứng phó tình huống giả định sự cố bức xạ, hạt nhân đối với tình huống nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ. (Ảnh: Công Vinh)

Đà Nẵng diễn tập ứng phó sự cố nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ

Sáng 27/8, tại Nhà máy nước Cầu Đỏ (thành phố Đà Nẵng), Ban Chỉ huy ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân thành phố Đà Nẵng tổ chức diễn tập ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố năm 2026 tình huống giả định “Ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân đối với tình huống nguồn nước sinh hoạt của thành phố bị nhiễm phóng xạ”.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Lóng Sập giúp hộ gia đình tại bản Bó Sập khắc phục hậu quả sạt lở đất. (Ảnh: QUÀNG HÙNG)

Bộ đội Biên phòng Sơn La giúp dân khắc phục sạt lở do mưa lớn

Mưa lớn kéo dài tại các xã biên giới tỉnh Sơn La đã gây sạt lở đất tại một số khu vực, ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt người dân. Trước tình hình đó, Bộ đội Biên phòng Sơn La đã huy động cán bộ, chiến sĩ phối hợp chính quyền và lực lượng tại chỗ hỗ trợ nhân dân khắc phục hậu quả, chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an toàn.