Đẩy mạnh xã hội hóa trong phòng, chống thiên tai

Năm 2025 được đánh giá là một năm thiên tai bất thường, cực đoan, với mưa lũ vượt mức lịch sử của lịch sử. Theo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, từ đầu năm đến nay, trên địa bàn cả nước đã xảy ra 21 loại hình thiên tai.

Mưa lớn kèm lốc xoáy quét qua địa bàn Quận 6 (cũ) khiến trường học tốc mái, cây xanh ngã đổ. (Ảnh: NGUYỄN TÂN/Báo Nhân Dân)
Mưa lớn kèm lốc xoáy quét qua địa bàn Quận 6 (cũ) khiến trường học tốc mái, cây xanh ngã đổ. (Ảnh: NGUYỄN TÂN/Báo Nhân Dân)

Thiên tai đã làm 419 người chết, mất tích, 587 người bị thương; 4.485 nhà sập đổ, 337.110 nhà bị hư hỏng, tốc mái; 874.187ha lúa, hoa mầu, cây trồng khác bị ngập úng; 59.125ha nuôi trồng thủy sản bị thiệt hại... Tổng thiệt hại ước tính khoảng 97.064 tỷ đồng. So với năm 2024, số người chết do thiên tai có giảm hơn (419/519), nhưng thiệt hại kinh tế lại cao hơn (97.063/91.622 tỷ đồng).

Thực tế cho thấy, trong ứng phó thiên tai, công tác dự phòng luôn đóng vai trò then chốt, trước hết là năng lực giám sát, dự báo và cảnh báo sớm. Những năm gần đây, Nhà nước cùng các doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng quốc tế đã đầu tư nâng cao năng lực quan trắc, dự báo. Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ, nhất là công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, đang mở ra cơ hội mới để nâng cao hiệu quả dự báo.

Ngoài dữ liệu vệ tinh, nhiều thiết bị tự động đo mưa, radar, cảm biến đo nhiệt độ, gió, mực nước, lưu tốc hay dịch chuyển đất đá đang được triển khai, cho phép tích hợp thông tin nhanh hơn, mô phỏng chính xác hơn theo từng địa bàn và truyền tải kịp thời đến người dân. Tuy nhiên, do thiên tai ngày càng khó lường và đa dạng, công tác giám sát và cảnh báo vẫn còn những hạn chế so với yêu cầu thực tiễn.

Do đó, để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, ngoài sự đầu tư của Nhà nước, việc đẩy mạnh triển khai xã hội hóa, lựa chọn những doanh nghiệp có đủ điều kiện, tiềm lực để đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng các mô phỏng cảnh báo cụ thể là cần thiết.

Đồng thời, các địa phương cần nghiên cứu xây dựng mô phỏng rủi ro ngập lụt và sạt lở theo từng vùng, từng cấp độ, từng bước hoàn thiện để phục vụ cảnh báo chủ động. Những công nghệ này chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng đầu tư thiết bị quan trắc, hệ thống cảnh báo và một bộ máy vận hành ổn định, được duy trì lâu dài.

Một thí dụ điển hình là 17 năm qua, Quỹ Cộng đồng Phòng, tránh thiên tai đã huy động nguồn lực xã hội để lắp đặt gần 1.000 trạm đo mưa và cảnh báo lũ tự động; hiện tiếp tục phối hợp hỗ trợ thiết bị đo mặn, cảnh báo sạt lở, xây dựng hệ thống cảnh báo số và đội xung kích phòng, chống thiên tai ở cơ sở; tích hợp quản lý trên các ứng dụng điện thoại thông minh, máy tính thông qua các phần mềm.

Để nâng cao hiệu quả phòng, chống thiên tai, ngoài sự đầu tư của Nhà nước, việc đẩy mạnh triển khai xã hội hóa, lựa chọn những doanh nghiệp có đủ điều kiện, tiềm lực để đầu tư ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng các mô phỏng cảnh báo cụ thể là cần thiết.

Về lâu dài, các bên liên quan cần tăng đầu tư cho nghiên cứu cơ bản về các loại hình thiên tai, xây dựng cơ sở khoa học và các mô hình dự báo tiên tiến; hiện đại hóa hệ thống quan trắc, giám sát đa tầng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ viễn thám, ảnh vệ tinh, máy bay không người lái (UAV), mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) và khoa học máy tính phân tích dữ liệu lớn trong dự báo, cảnh báo, theo dõi, giám sát, quản lý rủi ro thiên tai; cần tiến tới hoàn thiện, vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về thiên tai và biến đổi khí hậu; xây dựng nền tảng quản lý thiên tai trên môi trường số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đánh giá, phân vùng rủi ro, cập nhật bản đồ rủi ro thiên tai phục vụ công tác chỉ đạo, chỉ huy trong phòng, chống thiên tai; tiếp tục đẩy mạnh xã hội hóa trong đầu tư trang thiết bị, phương tiện hiện đại, vật tư thiết yếu phù hợp với yêu cầu công tác cứu nạn, cứu hộ trong từng tình huống thiên tai, từng vùng, từng địa phương, nhất là cho cấp xã khu vực có nguy cơ cao, thường xuyên bị chia cắt.

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/2/2026: Miền Bắc nắng ráo chấm dứt nồm, miền Nam mưa dông lớn

[Video] Dự báo thời tiết ngày 27/2/2026: Miền Bắc nắng ráo chấm dứt nồm, miền Nam mưa dông lớn

Thời tiết cả nước ghi nhận những biến động trái chiều dưới tác động của hai hệ thống khí áp mạnh. Trong khi vùng áp thấp phía Tây mang nắng nóng trở lại Bắc Bộ, thì tại khu vực Cao Nguyên và Nam Bộ, rãnh xích đạo kích hoạt đợt mưa trái mùa diện rộng với cường độ lớn nhất từ đầu năm đến nay.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 27/2/2026: Bắc Bộ hết nồm ẩm, Nam Bộ đón đợt mưa trái mùa kỷ lục

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 27/2/2026: Bắc Bộ hết nồm ẩm, Nam Bộ đón đợt mưa trái mùa kỷ lục

Ngày 27/2, thời tiết trên phạm vi cả nước ghi nhận sự đối cực về hình thế. Trong khi vùng áp thấp phía Tây xác lập đà phát triển gây nắng nóng tại Bắc Bộ, thì rãnh thấp xích đạo lại kích hoạt đợt mưa trái mùa có cường độ lớn nhất từ đầu năm tại khu vực Cao Nguyên và Nam Bộ.

(Ảnh minh họa)

Cảnh báo mưa lớn, lốc, sét, gió giật mạnh nhiều khu vực tại miền trung và Nam Bộ

Dự báo, từ chiều tối 26/2 đến ngày 27/2, ở khu vực phía nam cao nguyên Trung Bộ, phía bắc Tây Nguyên, Nam Bộ, Khánh Hòa và phía đông tỉnh Lâm Đồng có mưa rào và rải rác có dông với lượng mưa từ 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to trên 80mm. Cơ quan khí tượng khuyến nghị người dân hạn chế ra ngoài, đề phòng lốc, sét và gió giật mạnh.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 26/2/2026: Rãnh gió Tây gây dông mạnh ở Bắc Bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 26/2/2026: Rãnh gió Tây gây dông mạnh ở Bắc Bộ

Khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục chịu tác động của rãnh gió Tây gây mưa dông diện rộng. Tuy nhiên, xu hướng thời tiết sẽ có sự thay đổi đáng chú ý từ trưa mai khi mưa giảm nhanh. Cùng lúc đó tại phía Nam, rãnh thấp xích đạo bắt đầu nâng trục, báo hiệu một đợt mưa trái mùa sắp diễn ra trên diện rộng.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 25/2/2026: Bắc Bộ mưa dông diện rộng, cảnh báo lốc sét và mưa đá

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai 25/2/2026: Bắc Bộ mưa dông diện rộng, cảnh báo lốc sét và mưa đá

Đêm nay và ngày mai, khu vực Bắc Bộ sẽ bước vào một đợt mưa dông diện rộng do tác động của các hình thế thời tiết cực đoan. Đáng chú ý, cơ quan khí tượng phát đi cảnh báo về nguy cơ xảy ra lốc, sét và mưa đá, có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và an toàn giao thông của người dân.

Hình Cây đa cuối cùng Bác trồng tại xã Vật Lại, Ba Vì, Hà Tây nay là Hà Nội ngày 16/2/1969 chỉ vài tháng trước khi Bác từ biệt chúng ta tới hôm nay vẫn tỏa bóng mát cho đời. (Ảnh Tư liệu)

Vì lợi ích trăm năm trồng người - Từ “Tết trồng cây” tới sứ mệnh Net Zero 2050

Hơn nửa thế kỷ trước, giữa những năm tháng đất nước còn đang trong thời kỳ kháng chiến kiến quốc đầy gian khó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã để lại một tầm nhìn vượt thời đại về sự gắn kết giữa thiên nhiên và con người: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người".

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị ra quân trồng cây đầu xuân Bính Ngọ 2026.

Bộ đội Biên phòng Quảng Trị phát động Tết trồng cây xuân Bính Ngọ 2026

Hưởng ứng “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ”, ngày 22/2, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị tổ chức phát động Tết trồng cây xuân Bính Ngọ 2026. Dịp này, Ban Chỉ huy đề nghị cán bộ, chiến sĩ hăng hái tham gia trồng cây, gây rừng phù hợp với điều kiện địa bàn nơi đóng quân của từng đơn vị.