Cho một "lần đầu tiên"

Đó không chỉ thuần túy là một cuộc bầu cử, với những ý nghĩa chính trị vốn có.

Bà Sanae Takai chi - nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản.
Bà Sanae Takai chi - nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản.

Với việc nhận được sự đồng thuận cao để đắc cử, bà Sanae Takaichi đã trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử Nhật Bản, và vì vậy, thắng lợi này cũng còn là cả một biểu tượng, một bước tiến về bình đẳng giới trong lãnh đạo và quản lý trên "đất nước Mặt trời mọc".

Mọi chuyện diễn tiến như một cơn lốc, nhanh đến chóng mặt và vô cùng suôn sẻ.

Sáng ngày 21/10, sau một cuộc họp bất thường, Chính phủ của Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba đã đồng loạt từ chức, chấm dứt một năm hoạt động. Ngay 13 giờ chiều hôm đó (theo giờ Nhật Bản), tại cuộc họp toàn thể Hạ viện, các nghị sĩ đã tiến hành bầu chọn Thủ tướng mới.

Kết quả, như Chủ tịch Hạ viện Nukaga Fukushiro công bố: Bà Sanae Takaichi (64 tuổi) nhận được 237 phiếu trên tổng số 465 phiếu hợp lệ, chính thức được Hạ viện bầu làm Thủ tướng Nhật Bản thứ 104 và là nữ Thủ tướng đầu tiên kể từ năm 1885, mà không cần đến vòng bỏ phiếu thứ hai.

Đây là một kết quả đã được báo trước, bởi một ngày trước đó, đảng Dân chủ Tự do (LDP) và đối tác mới trong liên minh cầm quyền là đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP) đã đạt được nhất trí cùng ủng hộ bà Takaichi trở thành tân Thủ tướng Nhật Bản. Một kết quả làm đẹp lòng tất cả các bên.

Sinh ngày 7/3/1961 tại Osaka, bà Sanae Takaichi lần đầu trở thành nghị sĩ Hạ viện vào năm 1993, và từ đó từng đảm nhiệm một số cương vị quan trọng trong chính quyền cũng như trong đảng Dân chủ Tự do như Bộ trưởng An ninh Kinh tế, Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông, Chủ tịch Hội đồng nghiên cứu chính sách của LDP. Nói cách khác, có thể xem bà là một nhà lý luận giàu kinh nghiệm thực tiễn, hoặc ngược lại, một nhà quản lý thực tiễn vững vàng về cơ sở lý luận.

Cho dù tiếp cận theo cách nào, thì điểm quan trọng nhất vẫn không thay đổi: Trên chính trường Nhật Bản hiện tại, bà là người duy nhất được liên minh cầm quyền lựa chọn để đảm đương vị trí Thủ tướng đầy áp lực, cáng đáng những trọng trách, ra các quyết định then chốt, và kiến tạo những đổi thay tích cực. Như chính bà phát biểu tại lễ ký kết thỏa thuận liên minh giữa LDP và JIP: Hai đảng cùng chia sẻ tầm nhìn về tương lai của Nhật Bản, và cam kết hợp tác để xây dựng một đất nước có thể được gìn giữ để trao lại một cách có trách nhiệm cho các thế hệ tương lai.

Thống đốc tỉnh Osaka Hirofumi Yoshimura, lãnh đạo JIP, xem đây là cơ hội thúc đẩy cải cách nhằm nâng cao vị thế của Nhật Bản. JIP và LDP đã đạt đồng thuận ở phần lớn những điều khoản cốt lõi, bao gồm cả sửa đổi hiến pháp, xóa bỏ thuế xăng tạm thời và cải cách bộ máy nhà nước.

Dĩ nhiên, song song với những kỳ vọng tươi tắn, nữ Thủ tướng đầu tiên của "xứ sở hoa anh đào" cũng sẽ phải đối diện không ít thách thức - vốn cũng chính là các tác nhân khiến người tiền nhiệm Shigeru Ishiba thất bại trong cuộc bầu cử mùa hè vừa qua (nhưng vẫn tại vị cho đến trước khi bà Sanae Takaichi tiếp nhiệm, nhằm tránh tạo nên khoảng trống chính trị).

Tựu trung, hai vấn đề lớn nhất bao gồm: Tình trạng kinh tế-xã hội trong nước thiếu ổn định, mà minh chứng là chuyện chi phí sinh hoạt tăng cao và sức ép cân bằng chiến lược đối ngoại, với thí dụ điển hình là những hệ lụy từ căng thẳng thuế quan trong thương mại song phương với nước Mỹ.

Bà Sanae Takaichi, và phía sau bà là liên minh cầm quyền, sẽ không dễ dàng để giải quyết các bài toán hóc búa đó. Song, dù sao, ngay trong phiên giao dịch sau khi bà chính thức đắc cử, thị trường chứng khoán Tokyo của Nhật Bản đã tăng mạnh và đạt mức cao nhất mọi thời đại. Chỉ trong 15 phút đầu giao dịch phiên 21/10, chỉ số Nikkei 225 tăng 405,55 điểm (0,82%), lên 49.591,05 điểm, trong khi chỉ số Topix tăng 11,64 điểm (0,36%), đạt 3.260,09 điểm.

Những con số nhảy múa như gửi gắm niềm tin và lời chúc lành, cho một "lần đầu tiên"…■

Có thể bạn quan tâm

Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.

Giữa sa mạc lòng tin

Ngày 2/6, Israel và Liban đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington (Mỹ). Song, cùng lúc, thị trấn Toul (miền nam Liban) lại rung chuyển, dưới một cuộc oanh kích của không quân Israel.

Nắng nóng cực đoan đang thiêu đốt cả những khu vực thời tiết ôn hòa truyền thống, như châu Âu.

Những vết rạn dưới vòm nắng lửa

Nắng nóng cực đoan đang hành hạ thế giới, khi liên tiếp phá vỡ các đỉnh nhiệt. Thế nhưng, ở cao tầng, các nỗ lực chung tay ngăn chặn tiến trình nóng lên của Trái đất lại bộc lộ rõ những mâu thuẫn và bất đồng không dễ san lấp.

Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Tổ kiến nơi chân đê

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 79 diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố: Sự gia tăng đột biến các ca nhiễm virus Ebola có tính lây lan cao là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Ðòi hỏi tất yếu từ hiện thực

“Chúng ta cần cải cách sâu rộng các thể chế toàn cầu, bao gồm cả Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nơi vẫn tồn tại một sự bất công mà lịch sử để lại, khi châu Phi đến lúc này vẫn chưa có ghế thường trực”.

Đó là rủi ro thảm họa, không chỉ là vấn đề kỹ thuật thuần túy.

“Ðại dịch số” – nguy cơ có thật

Năm 2025, ước tính có khoảng 376 tỷ email được gửi và nhận mỗi ngày, trên toàn thế giới. Vậy, điều gì sẽ xảy ra, nếu hệ thống đang hoạt động trơn tru trên không gian internet này đột nhiên trục trặc?

Một cú sốc đích thực dành cho OPEC và OPEC+.

Khoảng lặng sau cuộc chia ly

“Rất có khả năng”, nhiều quốc gia sẽ rút khỏi OPEC sau quyết định rời nhóm của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Phát biểu của cựu đại sứ UAE tại Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, ông Obaid Ahmed Al-Zaabi, trên kênh RT để lại những dư âm lặng lẽ, nhưng cũng gợi lên nhiều suy ngẫm.

Hội nghị Mùa xuân IMF - WB 2026 chỉ ra những nguy cơ hiển hiện đối với cơ cấu kinh tế - xã hội toàn cầu.

Nguy cơ hiện hữu

Cho dù đến rạng sáng ngày 22/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran “cho đến khi các lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất” (nhằm chấm dứt cuộc chiến), thì trên thực tế, ở nhiều khía cạnh toàn cầu, tình hình đã thật sự đi vào một quỹ đạo tiêu cực.

Ở Sudan lúc này, mỗi miếng ăn đã là cả một sự may mắn lớn lao.

Giới hạn của lương tri

Hàng triệu gia đình, nếu may mắn, có thể có được một bữa ăn mỗi ngày. Bình thường, họ phải chấp nhận nhịn đói. Có người đã phải ăn cả lá cây và thức ăn dùng cho chăn nuôi để tồn tại…

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như hiện tại.

Cẩn tắc vô áy náy!

Những diễn biến căng thẳng xoay quanh cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz, cũng như hệ quả tiêu cực mà nó mang lại cho hệ thống an ninh năng lượng toàn cầu đã và đang chỉ rõ: Việc xây dựng các lộ trình thay thế, đa dạng hóa nguồn cung đã và đang trở thành yếu tố sống còn, đối với mọi nền kinh tế.

"Mưa cực đoan" - thách thức mới đối với thế giới.

Áp lực dưới màn mưa

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục gia tăng, hệ thống tài nguyên nước cũng như ngành nông nghiệp thế giới hiện đã bắt đầu phải đối diện với một thách thức mới: Hiện tượng “mưa cực đoan (extreme rain)”.

BBNJ được kỳ vọng sẽ trở thành bước đột phá trong việc bảo vệ đại dương.

Cứu lấy đại dương

Một thực tế đáng suy ngẫm: Dù chiếm gần một nửa diện tích hành tinh, hiện mới chỉ khoảng 1% vùng biển quốc tế được áp dụng các biện pháp bảo tồn.

Cảnh tượng ám ảnh này vẫn đang hiện hữu ở Dải Gaza.

Trên những phận người vẫn là bão tố

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên hợp quốc dự báo: Hàng chục triệu người có thể rơi vào tình cảnh thiếu đói nghiêm trọng, nếu xung đột quân sự Trung Đông kéo dài đến tháng 6/2026.

Giá dầu thế giới đã tăng lên mức cao nhất, kể từ đợt khủng hoảng năm 2022.

Đường vòng qua đứt gãy

Như Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva, cảnh báo: Kịch bản giá dầu tăng 10% trong một năm có thể khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 40 điểm cơ bản, đồng thời làm giảm 0,1-0,2% sản lượng kinh tế toàn cầu.

Một hệ thống năng lượng mặt trời tại Côn Đảo.

Hướng đi cho tương lai

Ngay sau khi ngọn lửa xung đột bùng lên tại Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu lập tức chao đảo và thậm chí trở nên hỗn loạn. Chính trong bối cảnh đó, vai trò của năng lượng tái tạo, đối với mọi hệ thống an ninh năng lượng quốc gia, lại càng được đề cao.

Ông Donald Trump đang phải đối diện khá nhiều áp lực.

Thông điệp trong sức ép

Tối 24/2 (giờ Washington, tức sáng 25/2 giờ Việt Nam), đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu đọc Thông điệp Liên bang ở nhiệm kỳ thứ hai của mình. Trong suốt thời gian bài phát biểu ấy diễn ra, giới quan sát có thể cảm nhận được rất rõ những áp lực mà ông chủ Nhà trắng đang phải chịu đựng.

WHO buộc phải thu hẹp đáng kể các hoạt động cứu trợ nhân đạo.

Một tỷ USD, cho niềm tin vào lòng nhân ái

Theo số liệu ước tính từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), năm 2026 này sẽ có khoảng 239 triệu người cần hỗ trợ nhân đạo khẩn cấp. Song, mức ngân sách mà WHO kêu gọi các nước đóng góp, nhằm duy trì các dịch vụ y tế thiết yếu cho nhóm yếu thế ấy lại chỉ vỏn vẹn là một tỷ USD - đề xuất vang lên như một lời than thở bất lực.

Nợ công - vấn đề trầm trọng đối với G7.

Cơn trọng bệnh của các đại gia

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), hiện tại, nợ công của sáu trong số bảy thành viên Nhóm Các nước công nghiệp phát triển (G7) đã bằng hoặc vượt tổng sản lượng kinh tế hằng năm - điều mà giới quan sát quốc tế xem là nguy cơ đe dọa kìm hãm tăng trưởng, cũng như gieo mầm bất ổn tài chính trên phạm vi toàn cầu.

Trong "Tinh thần Đối thoại", tiềm ẩn rất nhiều mâu thuẫn gay gắt.

Để trật tự cũ lại sau lưng

Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), thường được gọi ngắn gọn là Diễn đàn Davos (Thụy Sĩ) năm 2026 chứng kiến sự thay đổi rõ rệt trong cấu trúc chương trình nghị sự. Theo giới quan sát quốc tế, điều này thể hiện đường nét của một trật tự thế giới mới.

Gaza vẫn đau đáu mong chờ hòa bình đích thực.

Và bình yên còn vương mùi khói súng

Đó là một nỗi lo lắng mơ hồ, nhưng không phải vô căn cứ. Từ rất lâu rồi, quyền quản lý Dải Gaza vẫn như một vết hằn, chia rẽ ngay cả nội bộ Palestine.

Cuộc bầu cử tại Hungary sẽ có những tác động mạnh mẽ tới kết cấu của EU.

Đợi chờ những đổi thay

Năm 2026 sẽ là một năm đáng để giới quan sát quốc tế chờ đợi, cho dù mới trôi qua những ngày đầu tiên. Bởi, không ít những cuộc bầu cử từ nhiều châu lục có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến tình hình cũng như cục diện địa chính trị toàn thế giới.

Những nỗi ưu tư hằn lên khuôn mặt Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Hãy chọn con người, thay vì nỗi đau!

“Năm 2026, tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo ở khắp nơi trên thế giới: Hãy nghiêm túc. Hãy chọn con người và hành tinh thay vì nỗi đau. Chúng ta hãy cùng nhau đứng lên - vì công lý, vì nhân loại, vì hòa bình!” - Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nói trong thông điệp đón chào năm mới.

Sự chia rẽ trong nội tại EU đang mang tới những hoài nghi cho Hiệp định thương mại tự do với Mercosur.

Rào cản trước vạch đích

Cho dù nước chủ nhà vẫn giữ lập trường lạc quan về tiến trình ký kết Hiệp định tự do thương mại (FTA) giữa khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) và Liên minh châu Âu (EU), dự kiến diễn ra vào ngày 20/12.

Có rất nhiều nguy cơ rình rập trẻ em trên không gian mạng, nhưng cùng đó cũng còn là cơ hội phát triển bản thân.

Bước ngoặt đầy tâm tư

Từ ngày 10/12, Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới chính thức áp dụng quy định độ tuổi tối thiểu đối với mạng xã hội, khi luật cấm người dưới 16 tuổi sử dụng các nền tảng như Facebook, Instagram, TikTok hay YouTube có hiệu lực. Một quyết định nhận được nhiều sự ủng hộ, nhưng cũng không ít những ý kiến trái chiều.

Sri Lanka chìm trong lũ dữ.

"Bình thường mới" đầy những âu lo

Tính đến ngày 2/12, theo số liệu thống kê chính thức, các tình trạng mưa lớn, bão lụt và lở đất tại hai khu vực Đông Nam Á - Nam Á đã khiến hơn 1.140 người thiệt mạng, cùng rất nhiều người vẫn còn đang mất tích. "Mùa bão" khốc liệt chưa từng thấy này đang đặt ra những mệnh đề vô cùng nghiêm túc và khó khăn.

Bạo lực trên không gian mạng - hiểm họa rình rập phụ nữ và trẻ em gái toàn cầu.

Đi về phía văn minh

Có một ngày đặc biệt, mang cái tên vẫn còn tương đối xa lạ đối với phần đông nhân loại: Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực đối với phụ nữ (International Day for the Elimination of Violence against Women), được Liên hợp quốc ấn định vào ngày 25/11 hằng năm.

Một bữa ăn no, ở đâu đó, cũng đã là cả một giấc mơ.

Lời khẩn cầu vô vọng

Sẽ có ít nhất 318 triệu người đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào năm 2026. Song, đến cả các cơ quan của Liên hợp quốc cũng chưa chắc đủ sức làm gì đó, để giảm bớt nỗi đau khổ ấy.

Phía sau cánh cửa

Phía sau cánh cửa

Với 60 phiếu thuận và 40 phiếu chống, ngày 11/11, Thượng viện Quốc hội Mỹ đã thông qua dự luật tài trợ nhằm mở cửa trở lại chính phủ liên bang, mở ra hy vọng chấm dứt tình trạng đóng cửa đã kéo dài từ ngày 1/10. Tuy nhiên…

Trước thềm COP30, vẫn còn quá nhiều vấn đề ngổn ngang.

Chờ "sự thật" lên tiếng

143 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh về Khí hậu, diễn ra trong hai ngày 6 và 7/11 tại thành phố Belém do Pará (Brasil) - "cuộc họp trù bị" quan trọng trước thềm Hội nghị lần thứ 30 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về Biến đổi khí hậu (COP30).