Bộ Y tế trả lời vướng mắc về quản lý an toàn thực phẩm khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp

Thực hiện Kết luận số 179-KL/TW ngày 25/7/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tiếp tục triển khai các nhiệm vụ hoàn thiện tổ chức bộ máy và hoạt động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp và Kết luận số 195-KL/TW ngày 26/9/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tình hình, kết quả hoạt động của bộ máy hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp, Bộ Y tế đã ban hành văn bản trả lời, hướng dẫn cụ thể đối với các nội dung thuộc lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm.

Bộ Y tế cho biết, để góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức, doanh nghiệp thực hiện hiệu quả thủ tục hành chính trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; trong quá trình thực hiện nếu có khó khăn, vướng mắc đề nghị gửi về Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) để tiếp tục được hướng dẫn, giải quyết.

Làm rõ thẩm quyền, phân cấp quản lý an toàn thực phẩm

Bộ Y tế cho biết, trong báo cáo gửi về Bộ Y tế, có một số Sở Y tế kiến nghị cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung chuyển một số nhiệm vụ quản lý an toàn thực phẩm của Sở Y tế tại khoản 12 Điều 3 Thông tư số 20/2025/TT-BYT về Ủy ban nhân dân cấp xã như: “Quản lý an toàn thực phẩm; điều tra, xử lý các vụ ngộ độc dưới 30 người mắc/vụ xảy ra trên địa bàn; giám sát, kiểm tra điều kiện bảo đảm an toàn đối với cơ sở kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý”.

Trả lời kiến nghị liên quan nội dung này, Bộ Y tế cho biết, hiện nay, Bộ Y tế đang chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm; trong đó quy định giao Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý an toàn thực phẩm ở địa phương. Trên cơ sở quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị định thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP, các địa phương sẽ ban hành các quy định về phân cấp/ủy quyền quản lý tùy thuộc vào tình hình thực tiễn tại từng địa phương.

Trả lời ý kiến của một số Sở Y tế nêu chưa có thông tư của Bộ Y tế hướng dẫn về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền lĩnh vực an toàn thực phẩm và đề nghị sớm đề xuất ban hành Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), Bộ Y tế sớm rà soát ban hành các quy chuẩn cho các sản phẩm thực phẩm còn thiếu; Bộ Y tế cho biết, việc phân cấp, phân quyền được thực hiện theo Nghị định số 148/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Chính phủ giao Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) báo cáo Chính phủ, trình Quốc hội trong tháng 5-6/2026. Bộ Y tế đang phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan để xây dựng dự án Luật, trình cấp có thẩm quyền đúng tiến độ.

Hiện nay, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đang soát xét các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế, trên cơ sở đó sẽ xây dựng kế hoạch sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các quy chuẩn kỹ thuật cho các năm tiếp theo.

Hướng dẫn xử lý vi phạm và giải quyết thủ tục hành chính

Trả lời vướng mắc khi thực hiện chính quyền 2 cấp, việc kiểm tra công tác bảo đảm an toàn thực phẩm các cơ sở kinh doanh khi có sai phạm thì chưa tham mưu được đơn vị ký ban hành văn bản xử phạt (trước đây có Phòng Y tế tham gia đoàn và tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện ký quyết định xử phạt), Bộ Y tế cho biết, khoản 1 Điều 5 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính; điểm d, khoản 1 Điều 4 Thông tư số 48/2015/TT BYT ngày 1/12/2015 của Bộ Y tế quy định: “d) Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã), trạm y tế xã chịu trách nhiệm kiểm tra an toàn thực phẩm trên địa bàn xã”. Theo đó, trạm y tế xã và các Phòng chuyên môn do Ủy ban nhân dân xã cấp xã được giao nhiệm vụ trên cơ sở quy định của pháp luật tham mưu cho Ủy ban nhân dân xã cấp xã ra quyết định xử phạt".

Theo phản ánh của một số sở y tế, thời gian giải quyết đối với một thủ tục hành chính ngắn, có thủ tục (3-5 ngày) trong khi phải kiểm tra, đối chiếu rất nhiều chỉ tiêu trong khi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm chưa hoàn thiện, còn nhiều điểm trống, đặc biệt là hệ thống quy chuẩn cho các sản phẩm thực phẩm chưa đủ với thực tế các sản phẩm đang lưu hành trên thị trường, vì vậy cơ quan quản lý khó khăn trong tra cứu, tham mưu quản lý.

Trả lời nội dung này, Bộ Y tế cho biết, các đơn vị chủ trì soạn thảo sẽ rà soát, xem xét trong quá trình xây dựng các văn bản trong đó có quy định về thời gian thực hiện thủ tục hành chính. Tuy nhiên, hiện nay theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ là cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh, cắt giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Bộ Y tế cho biết, có địa phương đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về phân cấp liên quan đến thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực an toàn thực phẩm tại Nghị định số 148/2025/NĐ CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ, để địa phương có cơ sở phân cấp thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với các cơ sở thực phẩm phù hợp trên địa bàn cho Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện, quản lý.

Về vấn đề này, Bộ Y tế cho biết, các nội dung phân cấp về lĩnh vực quản lý an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế tại Nghị định số 148/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế, trong đó chỉ phân cấp các nội dung thuộc thẩm quyền thực hiện của Bộ Y tế; Các nội dung thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được quy định tại các văn bản.

- Căn cứ khoản 1 Điều 13 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, cụ thể: “1. Hội đồng nhân dân cấp tỉnh phân cấp cho Ủy ban nhân dân cùng cấp hoặc Hội đồng nhân dân cấp xã; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp cho cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân cấp mình, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp pháp luật quy định không được phân cấp”. Do vậy, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền phân cấp cho Hội đồng nhân dân cấp xã hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp cho Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật.

- Trường hợp thực hiện ủy quyền thì đề nghị quý cơ quan nghiên cứu Điều 14 Luật Tổ chức chính quyền địa phương để tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh triển khai thực hiện các nội dung theo đúng quy định của pháp luật.

Hiện nay, Bộ Y tế đang xây dựng Nghị định thay thế Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm để trình Chính phủ ban hành.

Theo đó, các thủ tục hành chính về lĩnh vực an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Y tế đã phân cấp cho địa phương tại Nghị định số 148/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực y tế sẽ được giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; trên cơ sở đó, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân cấp/ủy quyền cho các cơ quan chuyên môn thực hiện phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đặc điểm kinh tế, xã hội của địa phương.