“Bình dân học vụ số” ở miền quê

Từ những lớp “bình dân học vụ số” bài bản cho đến những buổi hướng dẫn đơn giản, xã Lập Thạch (tỉnh Phú Thọ) đang đưa kỹ năng số đến với người dân bằng cách làm gần gũi, dễ hiểu, dễ thực hiện, từng bước hình thành thói quen số trong đời sống nông thôn.

Thứ Ba, ngày 06/01/2026 - 22:25

Tổ công nghệ số cộng đồng hướng dẫn người dân tại nhà.

MÔ HÌNH PHÙ HỢP THỰC TẾ

Buổi sáng tại nhà văn hóa thôn Guồng, hàng chục nông dân chăm chú vào những chiếc điện thoại di động để học cách sử dụng. Học viên chủ yếu là những nông dân lớn tuổi, quen với việc đồng áng. Người hướng dẫn là những công chức trẻ của xã và thành viên tổ công nghệ số cộng đồng thôn. Xen lẫn tiếng cười là những câu hỏi ngộ nghĩnh như: Bấm vào đâu? Mật khẩu là cái gì? Những người cao tuổi như bác Hội, bác Phong, bác Thanh, bà Phương, bà Hân lần đầu tự tay đăng nhập một cổng học tập trực tuyến, tích hợp giấy tờ cá nhân vào ứng dụng VNeID. Một bác cao tuổi nở nụ cười ngượng nghịu nói với bạn công chức trẻ: Bác chưa có điện thoại thông minh. Làm thế nào, các cháu phải bảo bác nhé.

Nhóm công chức trẻ hướng dẫn thẳng vào những việc người dân cần làm: Đăng ký, kích hoạt định danh điện tử mức độ 2; tạo tài khoản đăng nhập nền tảng Bình dân học vụ số; lựa chọn khóa học phù hợp; thực hành ngay trên điện thoại và ký xác nhận khi hoàn thành. Người hướng dẫn không chỉ thao tác mẫu, mà còn giải thích cặn kẽ cách đổi mật khẩu, giải thích cách bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng. Với nhiều người dân thôn Guồng, công nghệ số vẫn còn rất mới, có người học trước quên sau nhưng không vì thế nản lòng, ngại học.

Lập Thạch là xã trung du của tỉnh Phú Thọ, người dân chủ yếu làm nông nghiệp. Với nhiều người dân, đây là lần đầu họ “chạm” vào công nghệ số theo cách bài bản. Có người quên mật khẩu, có người lúng túng khi thao tác, nhưng khi làm được, ai cũng phấn khởi.

Theo ông Nguyễn Hữu Phong, Bí thư Chi bộ thôn Guồng, ở thôn đảng viên học trước, nhân dân học sau. Chi bộ và tổ công nghệ số cộng đồng thông báo lịch học trên loa truyền thanh, nhắn tin qua các nhóm Zalo để người dân nắm được thời gian học. Ban ngày học tại nhà văn hóa thôn, buổi tối thì “đến từng ngõ, gõ từng nhà”, học theo nhóm hộ. Có hôm, tổ công nghệ số cộng đồng làm việc đến 22 giờ, bởi lúc đó cả gia đình mới đông đủ. Cách tổ chức linh hoạt phù hợp nhịp sống nông thôn, được người dân hưởng ứng.

Những hình ảnh được ghi lại trong điện thoại của cán bộ xã phản ánh rõ không khí ấy. Bà Nguyễn Thị Hồng Nhung, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã, khoe hàng trăm bức ảnh chụp tại nhà văn hóa thôn, nhà dân vào buổi tối. Dưới ánh đèn điện, các cụ ông, cụ bà xúm xít quanh những chiếc điện thoại, cùng nhau “bổ túc văn hóa số”. Phong trào bình dân học vụ số lan tỏa từ thôn này sang thôn khác, đến từng nhà, từng người dân. Những ngày này, người dân Lập Thạch nói nhiều về công nghệ số, kỹ năng số, đăng nhập, tài khoản mạng. Trong suy nghĩ của những người nông dân, đó là thứ “rất khó, rất mới”, nhưng rất nhiều người cao tuổi muốn học để “không thua kém con cháu”.

TỪNG BƯỚC HÌNH THÀNH THÓI QUEN SỐ

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Lập Thạch, Phạm Thị Thu Hường cho biết: Đảng ủy xã giao chỉ tiêu đến từng đơn vị, từng thôn. Đến nay xã thành lập 45 tổ công nghệ số cộng đồng tại 45 thôn, khu dân cư. Phân công ba nhóm nòng cốt là Phòng Văn hóa-Xã hội, Mặt trận Tổ quốc xã và Công an xã triển khai phong trào, mỗi nhóm phụ trách 15 thôn, trực tiếp xuống cơ sở hướng dẫn người dân.

Các lớp học không tổ chức tập trung đông người kéo dài, mà chia nhỏ theo cụm dân cư, tổ liên gia, thậm chí học ngay tại nhà dân. Nội dung học rất cụ thể như: Cài đặt và sử dụng VNeID; tích hợp giấy tờ cá nhân; đăng nhập và học trên nền tảng binhdanhocvuso.gov.vn; nộp hồ sơ trực tuyến; thanh toán không dùng tiền mặt; nhận diện các hình thức lừa đảo trên mạng… Trong quá trình triển khai, cán bộ xã và các tổ công nghệ số cộng đồng không làm thay người dân, mà hướng dẫn để người dân tự làm. Ai chưa làm được thì làm lại, ai quên thì được nhắc. Cách làm ấy giúp người dân không ngại, không sợ công nghệ, từng bước hình thành thói quen sử dụng các nền tảng số trong đời sống hằng ngày.

Điểm nổi bật ở Lập Thạch là sự vào cuộc đồng bộ và cách thức tổ chức rất bài bản. Ngay từ đầu, Đảng ủy xã xác định phổ cập kỹ năng số cho cán bộ, đảng viên và nhân dân là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, phải làm thực chất. Trước khi hướng dẫn người dân, toàn bộ cán bộ, công chức xã được yêu cầu hoàn thành các khóa học trên nền tảng số để hiểu và làm gương. Công tác tuyên truyền về kỹ năng số được lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi bộ, chi hội, họp thôn và các sự kiện của Ngày Chuyển đổi số quốc gia.

Qua ba tháng triển khai, công nghệ số ở Lập Thạch không còn là câu chuyện trên giấy. Người dân từng bước sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin, nộp hồ sơ hành chính, theo dõi kết quả giải quyết thủ tục, học tập trên nền tảng số. Theo tổng hợp của xã, 100% cán bộ, công chức có hiểu biết và kỹ năng số cơ bản; toàn bộ 45 thôn đều triển khai phong trào; hơn 80% số người dân được đào tạo, hướng dẫn kỹ năng số. Đáng chú ý, có hơn 50% người dân trong độ tuổi lao động đăng ký và học tập trên nền tảng binhdanhocvuso.gov.vn; tỷ lệ người từ 14 tuổi trở lên được cấp định danh điện tử đạt hơn 90%; tỷ lệ hồ sơ hành chính giải quyết trực tuyến đạt hơn 98%.

Phong trào bình dân học vụ số ở Lập Thạch cho thấy, công nghệ số chỉ thật sự đến được với người dân khi “nắm tay chỉ việc”, xây dựng các phương pháp dễ hiểu, dễ nhớ.

HÀ HỒNG HÀ

bình dân học vụ định danh điện tử mức độ 2 Lập Thạch