Sau gần một giờ băng rừng, vượt dốc theo chân cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lào Cai), chúng tôi có mặt tại điểm cao 350, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát. Dưới cái nắng “cháy da”, hàng chục cán bộ, chiến sĩ miệt mài đào bới, cẩn trọng gạt từng lớp đất, đào từng gốc cây với hy vọng sớm tìm thấy và đưa các liệt sĩ trở về.
Theo Thượng tá Phùng Đức Anh, Đội trưởng đội tìm kiếm, từ những tài liệu đơn vị thu thập được và nguồn tin của các cựu chiến binh, điểm cao 368 là một trong những nơi diễn ra trận đánh ác liệt nhất trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía bắc năm 1979. Sau đó, thi thể các liệt sĩ được đưa về điểm cao 350 để chôn cất. Tuy nhiên, qua gần nửa thế kỷ, những dấu tích đã bị thời gian và thiên nhiên xóa nhòa, địa hình cũng có nhiều thay đổi. Để tiếp cận các khu vực tìm kiếm, cán bộ, chiến sĩ phải tự mở đường, phát dọn cây cối tiêu tốn nhiều thời gian và công sức. Cùng với đó, các cựu chiến binh - những nhân chứng trực tiếp đều đã cao tuổi, không thể di chuyển tới thực địa khiến công tác tìm kiếm gặp khó khăn.
Lau vội những giọt mồ hôi trên khuôn mặt rám nắng, Thiếu tá Đặng Xuân Trường, thành viên đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ cho biết: “Ngay sau khi được tập huấn, từ cuối tháng 4/2026, tôi cùng các đồng đội đã “cắm chốt” tại đây. Lần đầu tôi tham gia nhiệm vụ đặc biệt như thế này, nhưng với ý chí và trách nhiệm của người lính, chúng tôi luôn cố gắng hết sức để tìm kiếm, quy tập hài cốt các Anh hùng liệt sĩ”.
Ngoài địa hình hiểm trở và thời tiết khắc nghiệt, hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên các cao điểm biên giới Lào Cai cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm do bom, mìn và vật liệu nổ sót lại sau chiến tranh. Để bảo đảm an toàn, trước khi tìm kiếm, lực lượng công binh đã khảo sát, rà phá toàn bộ khu vực. Thượng tá Phùng Đức Anh cho biết: “Do địa hình đồi núi, công tác tìm kiếm, quy tập được thực hiện chủ yếu bằng sức người với các dụng cụ thủ công, không có máy móc cơ giới nên việc bảo đảm an toàn luôn được đơn vị đặt lên hàng đầu. Dù lực lượng công binh đã rà phá bom, mìn và các chất nổ, nhưng trước mỗi đợt tìm kiếm, chúng tôi vẫn tổ chức kiểm tra, rà soát lại tránh mọi nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra”.
Theo lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã Bát Xát, là vùng đất biên cương địa đầu Tây Bắc, nơi đây đã trở thành một trong những địa bàn chiến sự ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ ở khắp mọi miền đã anh dũng chiến đấu, kiên cường bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc. Vì vậy, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng mà còn là trách nhiệm, sự tri ân sâu sắc của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương đối với các Anh hùng liệt sĩ. Đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã cho biết: Ngay từ khi triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, xã đã tích cực phối hợp các lực lượng chức năng cung cấp thông tin, rà soát các khu vực nghi có mộ liệt sĩ, huy động lực lượng hỗ trợ để đạt hiệu quả cao nhất.
Với quyết tâm và những nỗ lực không ngừng nghỉ, đến nay, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lào Cai đã huy động hơn 2.229 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tổ chức tìm kiếm trên diện tích 280 ha, với khối lượng đào bới hơn 4.050 m³ đất đá; tìm kiếm được 13 hài cốt liệt sĩ, trong đó 9 hài cốt được tìm thấy tại điểm cao 350B, thôn Đồng Quang, xã Bát Xát; 4 hài cốt liệt sĩ có danh tính, tất cả các hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, truy điệu và an táng theo đúng quy định. Lực lượng chức năng cũng khai quật 931/1.262 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, lấy được hơn 600 mẫu hài cốt liệt sĩ để xác định danh tính.
Đại tá Nguyễn Đức Cương, Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lào Cai cho biết, đơn vị đã chỉ đạo các lực lượng chủ động khắc phục khó khăn; tổ chức nghiên cứu tài liệu lịch sử, xác minh thông tin, đối chiếu thực địa; khẩn trương triển khai tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sĩ. Với trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, lực lượng vũ trang tỉnh Lào Cai sẽ tiếp tục tham mưu với Ban Chỉ đạo tỉnh triển khai đồng bộ các giải pháp; đẩy mạnh tuyên truyền, thu thập thông tin; bảo đảm kinh phí, phương tiện, cơ sở vật chất phục vụ nhiệm vụ; tăng tốc tìm kiếm tại các khu vực trọng điểm, quyết tâm hoàn thành các mục tiêu của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã đề ra.
