Bảo tồn, phát triển dược liệu dưới tán rừng Cúc Phương

Mặc dù tiềm năng dược liệu dưới tán rừng Cúc Phương rất lớn, nhưng việc đầu tư nghiên cứu, phát triển và khai thác chưa nhiều do thiếu nguồn lực. Các chuyên gia cho rằng, cần điều tra tổng thể hiện trạng nguồn tài nguyên dược liệu nơi đây, định hướng hình thành vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia vùng Đồng bằng Bắc Bộ để lưu giữ nguồn gen cây dược liệu đặc hữu, quý, hiếm và có giá trị kinh tế đặc trưng cho vùng, cũng như xây dựng quy trình khai thác dược liệu bền vững.
Các chuyên gia khảo sát, thu thập mẫu các loại cây thuốc tại Vườn quốc gia Cúc Phương.
Các chuyên gia khảo sát, thu thập mẫu các loại cây thuốc tại Vườn quốc gia Cúc Phương.

Cúc Phương là vườn quốc gia đầu tiên trong cả nước và cũng là khu bảo tồn có diện tích lớn nhất Việt Nam. Là một trong những địa điểm có nguồn tài nguyên thực vật đa dạng và phong phú vào loại bậc nhất của Việt Nam, Vườn quốc gia Cúc Phương có nhiều loài cây thuốc đặc hữu, quý hiếm và có giá trị kinh tế đặc trưng cho vùng Đồng bằng Bắc Bộ (Đồng bằng sông Hồng).

Theo kết quả điều tra năm 2008, nguồn tài nguyên cây thuốc của Vườn quốc gia Cúc Phương có 649 loài thuộc 455 chi, 148 họ thực vật được sử dụng làm thuốc. Trong đó, có 51 loài cây thuốc có nguy cơ bị tuyệt chủng cần ưu tiên bảo tồn, 29 loài thường xuyên được khai thác. Con số này sẽ còn tăng nếu tiếp tục điều tra, đánh giá chuyên sâu về các loài cây thuốc. Tại vùng này cũng có nhiều loài cây thuốc có giá trị như: Trà hoa vàng Cúc Phương, hài long, hài đốm, bổ béo, khôi, trám đen, cốt toái bổ, hoàng đằng, lan một lá, ba gạc vòng, lan kim tuyến, gù hương, đảng sâm, thiên tuế lá dài, tuế hòa bình, thạch hộc, pơ-mu, các loài bình vôi,…

Trao đổi về công tác bảo tồn đa dạng sinh học của Vườn quốc gia Cúc Phương, ông Lê Phương Triều, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và Phát triển sinh vật cho biết, thời gian qua, ngoài việc bảo tồn nguyên vị các loài động, thực vật, Vườn quốc gia Cúc Phương đã xây dựng vườn ươm cây giống, nhân nuôi sinh sản một số loài động vật, thực vật quý hiếm có giá trị, đặt nền móng cho việc bảo tồn chuyển vị.

Vườn thực vật cũng được xây dựng từ năm 1985, diện tích 167 ha, với trên 800 loài thực vật; đặc biệt, xây dựng được 3 bộ sưu tập của các nhóm loài nguy cấp, quý hiếm gồm: Bộ sưu tập, bảo tồn lan hơn 100 loài; bộ sưu tập, bảo tồn 24 loài tuế của Việt Nam, bộ sưu tập bảo tồn cây thuốc hơn 200 loài. Ngoài ra, Vườn thực hiện một số đề tài về bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen một số loại dược liệu có giá trị như: Trà hoa vàng Cúc Phương, hoàng đằng, khôi tía, đà nam…

Với những giá trị về tài nguyên thiên nhiên và những kết quả đạt được trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học, Vườn quốc gia Cúc Phương trở thành địa chỉ nghiên cứu khoa học, học tập và du lịch sinh thái hấp dẫn.

Dù tiềm năng dược liệu rất lớn, nhưng đến nay, việc khai thác, phát triển chưa nhiều. Theo ông Lê Phương Triều, việc khai thác mới chỉ dừng ở một số loài thực vật do thiếu nguồn lực, cũng như các quy định của pháp luật còn chưa có cơ chế thuận lợi để đẩy mạnh việc phát triển dược liệu dưới tán rừng.

Do đó, thời gian tới, Vườn quốc gia Cúc Phương sẽ tiếp tục hợp tác nghiên cứu gắn với chuyển giao kỹ thuật, xây dựng các mô hình bảo tồn, mô hình kinh tế, chú trọng khai thác phát triển dược liệu dưới tán rừng. Bên cạnh khai thác cây dược liệu, các nhà chuyên môn của Vườn quốc gia Cúc Phương cũng cho rằng, cần phối hợp các nhà khoa học nghiên cứu để khai thác và sử dụng côn trùng, các loài nấm của Cúc Phương như một loại dược liệu bởi nơi đây có hàng nghìn loài côn trùng và rất nhiều loài nấm có tiềm năng.

Các chuyên gia về dược liệu cho rằng, nếu điều tra tổng thể thì số lượng các loài cây thuốc ở vùng lõi, vùng đệm của Vườn quốc gia Cúc Phương còn nhiều hơn so với con số thống kê hiện nay. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Huyền, Giám đốc Trung tâm Tài nguyên dược liệu (Bộ Y tế) cho biết, Vườn quốc gia Cúc Phương được xác định là một trong 7 trung tâm đa dạng thực vật của Việt Nam, là nơi cung cấp các loài thực vật quý hiếm có giá trị kinh tế cao.

Vườn quốc gia Cúc Phương có tiềm năng phát triển thành vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia đại diện vùng Đồng bằng Bắc Bộ của Việt Nam. Đây là một trong những định hướng để đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu và đào tạo giữa Trung tâm Tài nguyên dược liệu (Viện Dược liệu) và Vườn quốc gia Cúc Phương trong thời gian tới.

Chia sẻ thêm về việc xây dựng các vườn quốc gia lưu giữ các nguồn gen cây thuốc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Huyền cho biết, trước tình trạng đáng báo động về thất thoát nguồn gen, suy giảm đa dạng sinh học và nhu cầu về nguồn nguyên liệu làm thuốc, công tác bảo tồn nguồn gen và giống cây thuốc đã và đang được Chính phủ và các bộ, ngành quan tâm.

Triển khai các chương trình, chiến lược của Thủ tướng Chính phủ đề ra, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt các nhiệm vụ cấp quốc gia để triển khai bảo tồn gần 300 nguồn gen cây thuốc đặc hữu, quý, hiếm và có giá trị kinh tế tại vùng Đông Nam Bộ và 500 nguồn gen tại vùng núi cao Tây Bắc; đồng thời, xây dựng vườn bảo tồn tại Khu Bảo tồn thiên nhiên-Văn hóa Đồng Nai (giai đoạn 2017-2021) và Vườn quốc gia Hoàng Liên (giai đoạn 2021-2024). Tuy nhiên, đây mới chỉ là hai vùng sinh thái đặc trưng về cây thuốc ở Việt Nam bên cạnh các vùng sinh thái khác như: Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ, Đông Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ.

Với nguồn tài nguyên thực vật rất đa dạng và phong phú vào bậc nhất của Việt Nam và đặc trưng cho vùng Đồng bằng sông Hồng, Vườn quốc gia Cúc Phương rất thuận lợi và có tiềm năng để xây dựng thành vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia vùng Đồng bằng Bắc Bộ để bảo tồn các nguồn gen cây thuốc đặc hữu, quý, hiếm và có giá trị kinh tế cao.

Có thể bạn quan tâm

Các thành viên Tổ tình nguyện bảo vệ rừng ngập mặn thôn Mỹ Hòa; Đội tình nguyện bảo vệ rùa biển của Vườn quốc gia Núi Chúa trồng dặm những chỗ cây non chết trước đó. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa hồi sinh rừng ngập mặn, kiến tạo hệ sinh thái đa dạng sinh học

Hơn một thập kỷ trước, trên nền san hô cổ khô cằn ở thôn Mỹ Hòa, xã Vĩnh Hải (tỉnh Khánh Hòa), ý tưởng gây dựng một cánh rừng ngập mặn từng bị coi là khó thành hiện thực. Nhưng bằng sự bền bỉ của người dân, các tình nguyện viên..., những mầm đước nhỏ bé đã lớn lên thành một vành đai xanh, trở thành “lá chắn sinh thái” đa dạng.

(Ảnh: MINH DUY)

Thời tiết ngày 13/8: Cả nước nắng nóng, Bắc Bộ và Trung Bộ nắng nóng gay gắt hơn 38 độ C

Dự báo, ngày 13/8, cả nước nắng nóng, mưa dông tập trung vào chiều tối và đêm. Bắc Bộ và Trung Bộ nhiều nơi nắng nóng gay gắt, nhiệt độ cao nhất hơn 38 độ C, chiều tối và đêm có mưa rào, dông. Nam Bộ nhiệt độ từ 33-35 độ C. Cao nguyên Trung Bộ thời tiết dễ chịu hơn, nhiệt độ cao nhất từ 28-31 độ C.

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

[Video] Từ giữa tháng 8 đến giữa tháng 9, mưa lớn diện rộng sẽ tập trung ở Bắc Bộ và từ Thanh Hóa - Quảng Trị

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, từ ngày 12/8 đến 10/9, mưa lớn diện rộng tập trung chủ yếu tại Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Trị. Khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nhiều ngày mưa rào và dông, riêng Cao nguyên Trung Bộ có ngày mưa vừa đến mưa to, tập trung vào chiều và đêm.

Ông Tăng Thế Cường, Cục trưởng Cục Môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu. (Ảnh: LÊ VÂN)

Hoàn thiện EPR, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam

Ngày 11/8, tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), thông qua Chương trình Đối tác Hành động quốc gia về nhựa tại Việt Nam (NPAP) và Mạng lưới kinh tế tuần hoàn Việt Nam (CE Hub), tổ chức Hội thảo “Định hướng hoàn thiện hệ thống trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) tại Việt Nam”.

Khai thác mủ cao-su ở Điện Biên. (Ảnh: nhandan.vn)

Mở cơ hội thị trường tín chỉ carbon cho ngành cao-su

Chiều 11/8, Hiệp hội Cao-su Việt Nam (VRA), Forest Trends và Mạng lưới Cao-su thiên nhiên bền vững tổ chức hội thảo trực tuyến “Cơ hội thị trường tín chỉ carbon đối với ngành cao-su Việt Nam”, nhằm cập nhật chính sách, cơ chế thị trường và nhận diện những cơ hội, vướng mắc từ thực tiễn doanh nghiệp.

Dự báo khu vực Hà Nội ngày có nắng nóng và nắng nóng gay gắt. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Cảnh báo nắng nóng ở khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ

Ngày 10/8, khu vực Bắc Bộ (trừ Lai Châu, Điện Biên), Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi đến Gia Lai có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi hơn 38 độ C.

Một góc hồ chứa nước Sông Biêu, xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa: Nguồn nước hồ chứa nước Sông Biêu đổi màu, người dân lo lắng cho mùa màng, vật nuôi

Dòng nước có màu xám đục theo địa hình chảy về hồ chứa nước Sông Biêu đang khiến người dân xã Phước Hà, tỉnh Khánh Hòa lo lắng. Nhiều hộ dân cho biết, tình trạng này xuất hiện trong thời gian dài, trong khi cây trồng có dấu hiệu kém phát triển, vật nuôi phát sinh những biểu hiện bất thường.