Bảo tồn đa dạng sinh học ở Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng

Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Bình) có diện tích hơn 123 nghìn héc-ta, là một trong 200 vùng sinh thái quan trọng nhất trên toàn cầu, được UNESCO hai lần công nhận Di sản thiên nhiên thế giới. Để quản lý và bảo tồn bền vững các giá trị của di sản, những năm qua, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã nỗ lực trong bảo tồn đa dạng sinh học, bảo vệ hệ sinh thái nơi đây.
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình) phối hợp các đơn vị tổ chức thả gần 200 cá thể động vật hoang dã sau cứu hộ về môi trường tự nhiên. (Ảnh NGỌC HẢI)
Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (Quảng Bình) phối hợp các đơn vị tổ chức thả gần 200 cá thể động vật hoang dã sau cứu hộ về môi trường tự nhiên. (Ảnh NGỌC HẢI)

Theo đánh giá của UNESCO, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng có 15 kiểu sinh cảnh rộng lớn với 10 kiểu thảm thực vật quan trọng. Nơi đây rừng kín thường xanh che phủ 93,57% diện tích, trong đó 83,74% là rừng nhiệt đới trên núi đá vôi điển hình hiếm có và hầu như chưa bị tác động. Đây là một trong những Vườn quốc gia có độ che phủ và tỷ lệ rừng nguyên sinh lớn nhất trong hệ thống các rừng đặc dụng ở Việt Nam.

Tại Vườn quốc gia này ghi nhận sự có mặt của 1.394 loài động vật, trong đó có 116 loài ghi trong sách đỏ IUCN, 82 loài nằm trong sách đỏ Việt Nam; hàng chục loài có tên trong phụ lục bảo vệ khẩn cấp của Chính phủ và các tổ chức bảo tồn quốc tế. Sự đa dạng về rừng nguyên sinh trên núi đá vôi, hang động là điều kiện lý tưởng về sinh cảnh của 10 loài linh trưởng, chiếm 42% tổng số loài thuộc bộ linh trưởng ở Việt Nam.

Vườn quốc gia này cũng ghi nhận sự có mặt của 2.953 loài thực vật bậc cao, trong đó có 121 loài được ghi trong Sách đỏ IUCN, 111 loài có trong sách đỏ Việt Nam. Sự đa dạng về hệ thực vật ở Phong Nha-Kẻ Bàng bao gồm cả thành phần loài, nguồn gien và tài nguyên thực vật.

Trong khoảng 20 năm qua, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu ghi nhận và công bố 43 loài mới cho khoa học, trong đó có 38 loài động vật, 5 loài thực vật. Đặc biệt, 10 năm trước, các nhà khoa học ghi nhận mẫu chuột đá Trường Sơn tại khu vực mở rộng của Vườn. Đây là đại diện sống duy nhất của họ thú cổ, được xem là đã tuyệt chủng cách đây hàng triệu năm.

Bên cạnh đó, việc phát hiện quần thể Bách xanh đá 500 tuổi, diện tích khoảng 4.000ha, mọc ưu thế trên núi đá vôi ở độ cao hơn 600m được coi là sinh cảnh rừng độc đáo nhất bởi tầm quan trọng toàn cầu và giá trị bảo tồn. Loài thực vật cổ và đặc hữu này của Việt Nam hiện chỉ còn sót lại chủ yếu ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái cho biết, vùng đệm của Vườn trải dài trên địa bàn 13 xã của ba huyện Minh Hóa, Bố Trạch và Quảng Ninh. Dân số trong vùng đệm khoảng 68,5 nghìn người, trong đó có người dân tộc Chứt và Bru-Vân Kiều. Đời sống đồng bào dân tộc thiểu số phần lớn còn khó khăn, sống dựa vào rừng cho nên tạo ra áp lực lớn đối với công tác bảo vệ rừng và các giá trị đa dạng sinh học của di sản.

Vì thế, lãnh đạo Ban quản lý Vườn xác định, công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật để người dân nâng cao nhận thức là biện pháp quan trọng, mang tính bền vững trong các giải pháp bảo tồn đa dạng sinh học. Ban quản lý Vườn triển khai nhiều hoạt động như lồng ghép vào các buổi sinh hoạt thôn, bản, duy trì hoạt động các câu lạc bộ bảo tồn ở cơ sở, phát tài liệu, ấn phẩm truyền thông, tổ chức hoạt động ngoại khóa tại trường học vùng đệm về quản lý, bảo vệ rừng và động vật hoang dã.

Gần 1.200 đợt tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật cho 9.262 người dân và 25 đợt diễn giải môi trường cho gần 700 học sinh, đoàn thanh niên; đã giúp nhận thức của người dân có nhiều chuyển biến tích cực, ý thức trách nhiệm trong bảo vệ rừng được nâng cao.

Đến nay, Vườn thành lập, hỗ trợ hoạt động 29 tổ bảo vệ rừng thôn, bản ở vùng đệm để tham gia tuần tra, bảo vệ rừng nhằm mang lại thu nhập cho người dân; thành lập các nhóm truyền thông bảo tồn cộng đồng, bảo vệ rừng, động vật hoang dã và môi trường sống tại vùng đệm của Vườn.

Những năm qua, người dân vùng đệm được hỗ trợ hơn 3,7 tỷ đồng thông qua hoạt động bảo vệ rừng; được trợ giúp về vật nuôi, cây giống, xây dựng công trình phúc lợi nhằm nâng cao đời sống. Nhờ đó, các hành vi vi phạm pháp luật tại Phong Nha-Kẻ Bàng giảm ở mức thấp nhất, không xảy ra các vụ vi phạm có quy mô lớn, mức độ nghiêm trọng.

Chủ tịch UBND thị trấn Phong Nha Trần Đức Bình cho biết, trước đây trên địa bàn có hàng trăm người sống dựa vào rừng, lén lút khai thác rừng trái phép. Tuy nhiên, từ khi du lịch Phong Nha-Kẻ Bàng phát triển, những người này được tuyển dụng làm nhân viên phục vụ các tua du lịch khám phá hang động. Từ chỗ phá rừng, nay họ đã chuyển biến nhận thức và trở thành nhân tố bảo vệ rừng tích cực.

Nhiều người còn đầu tư các mô hình du lịch cộng đồng, góp phần tạo việc làm, thu nhập ổn định cho những người khác. Đáng chú ý, từ khi Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 có hiệu lực, Ban quản lý Vườn tuyên truyền, phổ biến đến các đơn vị khai thác du lịch trong khu vực thực hiện đúng các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường Di sản thiên nhiên thế giới.

Cùng với việc thực hiện đánh giá tác động môi trường và quan trắc môi trường theo quy định, các đơn vị khai thác du lịch dịch vụ trong Vườn tổ chức thu gom, xử lý rác thải tại các tuyến, điểm du lịch; sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên để phát triển du lịch bền vững.

Nổi bật trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học ở Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng là hoạt động cứu hộ, bảo tồn động, thực vật hoang dã. Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Phong Nha-Kẻ Bàng Lê Thúc Định cho biết, thời gian qua, đơn vị đã ký kết thực hiện nhiều dự án cứu hộ, bảo tồn với Vườn thú Cologne (Đức), chương trình tái hòa nhập linh trưởng của Hội động vật Frankfurt (Đức), hỗ trợ các hoạt động cứu hộ và tái thả động vật hoang dã do Tổ chức Động vật châu Á tài trợ.

Đến nay, trung tâm đã tiếp nhận và cứu hộ 1.378 cá thể động vật hoang dã, trong đó có nhiều loài nguy cấp, quý hiếm như vượn siki, voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu... Đơn vị phối hợp Trung tâm Cứu hộ động vật hoang dã Hà Nội thả 175 cá thể động vật hoang dã và 38,5 kg rắn thuộc 22 loài về môi trường tự nhiên. Gần đây, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng tiếp nhận 7 cá thể hổ từ tỉnh Nghệ An về nuôi dưỡng, hiện tất cả đều khỏe mạnh, sinh trưởng tốt.

Để công tác bảo tồn đa dạng sinh học đạt hiệu quả, nhất là hoạt động chăm sóc, cứu hộ động, thực vật hoang dã, Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã xây dựng, đưa vào hoạt động 4 cơ sở như vườn thực vật, khu cứu hộ động vật hoang dã, khu nuôi bán hoang dã linh trưởng ở Núi Đôi; ứng dụng nhiều công nghệ hiện đại phục vụ cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học, như giám sát diễn biến rừng qua hệ thống GIS và RS; giám sát các loài thú bằng bẫy ảnh; quản lý nền tảng dữ liệu trên các phần mềm chuyên dụng, ứng dụng giải pháp phòng ngừa diệt trừ các loài thực vật ngoại lai xâm hại đa dạng sinh học...

Có thể bạn quan tâm

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 01/5/2026: Không khí lạnh suy yếu, cả nước giảm mưa, miền Trung nắng đẹp, Nam Bộ còn nắng nóng cục bộ

Trong đêm nay và ngày mai, khối không khí lạnh đang suy yếu dần, Bắc Bộ và miền Trung duy trì trạng thái khô ráo vào ban ngày, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời; trong khi Nam Bộ vẫn có khả năng xuất hiện mưa dông cục bộ về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

[Video] Dự báo thời tiết ngày 30/4/2026: Ngày nghỉ lễ thời tiết thuận lợi: Bắc Bộ mát mẻ, miền Trung nắng đẹp

Trong ngày nghỉ lễ 30/4 hôm nay, thời tiết trên cả nước thuận lợi cho các hoạt động vui chơi, du lịch và di chuyển. Bắc Bộ duy trì trạng thái mát mẻ, ít mưa nhờ ảnh hưởng của không khí lạnh; miền Trung trời đẹp, biển êm; trong khi Nam Bộ tiếp tục nắng nóng ban ngày nhưng cần lưu ý khả năng xuất hiện mưa dông về chiều tối.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 30/4/2026: Không khí lạnh tăng cường, Bắc Bộ khô ráo, Nam Bộ tiếp diễn nắng nóng

Không khí lạnh tiếp tục tăng cường xuống nước ta trong đêm nay 29/04, giúp Bắc Bộ duy trì trạng thái khô ráo, trời mát và ít mưa. Trong khi đó, mưa ở miền Trung có xu hướng giảm dần, nắng trở lại từ ngày mai; riêng Nam Bộ vẫn duy trì trạng thái nắng nóng ban ngày nhưng cần đề phòng mưa dông về chiều tối.

Du khách lên đảo Cô Tô được hướng dẫn sử dụng túi đựng thân thiện với môi trường thay cho túi nilon và túi nhựa. (Ảnh: QUANG THỌ)

Giải pháp giảm rác thải nhựa trong du lịch

Tình trạng xả rác thải nhựa trong du lịch đang tạo sức ép ngày càng lớn đối với nhiều địa phương. Nếu không sớm khắc phục, áp lực bảo vệ môi trường tiếp tục gia tăng, đồng thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng điểm đến và tính bền vững của ngành du lịch.

Các nhà thầu xuyên đêm thi công các công trình chống ngập tại Hà Nội.

Tăng tốc hoàn thành các dự án chống ngập

Chỉ còn vài ngày nữa là đến 30/4, thời hạn phải hoàn thành các hạng mục chính của các công trình, dự án chống ngập khẩn cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội. Những ngày này, các đơn vị đang chạy đua với thời gian, thi công xuyên đêm để hoàn thành công trình đúng tiến độ, kịp thời đưa vào vận hành ngay trong mùa mưa năm 2026.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Từ những vùng đất từng bị xem là chai cứng, khó canh tác, các mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ sinh học đang từng bước tạo nên sự thay đổi rõ rệt. Không chỉ giúp giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao giá trị nông sản, những vườn chanh leo, dâu tây, cà chua… còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh, bền vững.

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Khu vực Nam Bộ nắng nóng gay gắt tới hết tháng 4

Ngày 27/4, ở khu vực Nam Bộ có nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt với nhiệt độ cao nhất ngày phổ biến 35-37 độ C. Cơ quan khí tượng dự báo, ngày 28-29/4 tới, khu vực Nam Bộ tiếp tục duy trì nắng nóng gay gắt và tình hình nắng nóng tại đây có khả năng kéo dài đến khoảng ngày 30/4.

(Ảnh minh họa: THÀNH ĐẠT)

Từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa to đến rất to, trời chuyển mát

Dự báo, do ảnh hưởng không khí lạnh, từ chiều tối 28/4, khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa dông, cục bộ có nơi mưa to đến rất to, trời chuyển mát. Tàu thuyền trên biển khu vực phía bắc vịnh Bắc Bộ và vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông đề phòng gió mạnh cấp 5-6, giật cấp 7, biển động, sóng biển cao 1,5-2,5m.

Mỏ than Khánh Hòa, tỉnh Thái Nguyên. (Ảnh NGỌC LINH)

Bài 2: Xử lý đồng bộ các điểm nghẽn

Sau bước chuyển về thể chế, điều cần thiết là tiếp tục tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Từ mặt bằng, thủ tục, nhân lực đến cơ chế tài chính và chế tài xử lý, nhiều điểm nghẽn vẫn cần được xử lý đồng bộ để nguồn lực khoáng sản được khai thác hiệu quả, minh bạch và bền vững.