Chương trình nhằm hưởng ứng Kết luận 153/KL-TTg của Phó Thủ tướng Chính phủ, ngày 3/4/2025 về các giải pháp toàn diện và cấp bách để xử lý ô nhiễm môi trường không khí tại các thành phố lớn nhằm kiểm soát ô nhiễm không khí, hướng tới mục tiêu đưa chỉ số chất lượng không khí về ngưỡng an toàn trong vòng 5 năm tới.
Trong bối cảnh Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh liên tục nằm trong nhóm đô thị ô nhiễm không khí nghiêm trọng nhất thế giới với nồng độ bụi mịn PM2.5 thường xuyên vượt ngưỡng an toàn, các chuyên gia, cơ quan chức năng đưa ra nhiều cảnh báo cũng như các giải pháp, mô hình giảm ô nhiễm không khí tại các đô thị.
Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch mạng lưới không khí sạch Việt Nam cho rằng, không khí giúp con người duy trì sự sống hằng ngày. Nếu nguồn này bị ô nhiễm sẽ tác động rất lớn đến chất lượng sống.
Vấn đề ô nhiễm không khí, nhất là ô nhiễm bụi mịn (là loại bụi có kích thước nhỏ hơn 2,5 µm, nhỏ hơn 1/30 sợi tóc).
Theo thống kê, trong quý 1 và quý 2 năm nay, có hơn 65 ngày ô nhiễm vượt chuẩn. Riêng Thành phố Hồ Chí Minh xếp thứ 4 trong danh sách các thành phố lớn ô nhiễm không khí nhất thế giới.
Còn tại Hà Nội, 6 tháng đầu năm 2025, địa phương này đã ghi nhận hơn 80 ngày có nồng độ PM2.5 vượt ngưỡng “xấu” và “rất xấu”.
Về nguồn gây ô nhiễm, Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng cho rằng, nguồn phát thải từ phương tiện giao thông; sản xuất công nghiệp, xây dựng; sản xuất nông nghiệp; đốt rác thải…
Hệ quả của ô nhiễm không khí tạo ra tình trạng những vấn đề khẩn cấp về sức khỏe. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi năm có khoảng 7 triệu ca tử vong sớm do ô nhiễm không khí với nhiều bệnh lý như: bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, ung thư phổi, nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính…
Nêu các giải pháp tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, các đơn vị, địa phương cần rà soát, tham mưu xây dựng các chính sách lớn có tầm quan trọng vĩ mô liên quan đến quản lý chất lượng không khí; thực hiện kiểm kê, giám sát chặt chẽ các nguồn phát sinh khí thải để xác định chính xác mức độ tác động nguồn khí thải, bụi gây ô nhiễm môi trường không khí; ưu tiên bố trí nguồn lực cho hệ thống quan trắc môi trường đủ dày, phủ rộng; bố trí nguồn lực để thực hiện các biện pháp vệ sinh môi trường thường xuyên, liên tục.
Đồng thời siết chặt các quy định về tiêu chuẩn, quy chuẩn khí thải phương tiện giao thông cơ giới đường bộ; đẩy mạnh hoạt động chuyển đổi phương tiện xanh, không phát thải; sử dụng nhiên liệu sạch, thân thiện với môi trường; sử dụng phương tiện công cộng.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh triển khai bảy nhóm giải pháp để giảm thiểu ô nhiễm không khí: Phòng ngừa, giảm thiểu phát thải gây ô nhiễm không khí đối với từng ngành, lĩnh vực; Thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường không khí; Nâng cao năng lực quan trắc, dự báo, cảnh báo chất lượng môi trường không khí; Tăng cường mảng xanh tại các khu dân cư, cơ quan, trường học, hộ gia đình; Đa dạng hóa nguồn lực cho hoạt động quản lý chất lượng môi trường không khí; Hợp tác quốc tế và nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực quản lý chất lượng môi trường không khí.
