Sau khi chính phủ mới được quốc tế công nhận trở lại tiếp quản thành phố cảng Aden ở miền nam, bất ổn an ninh và mâu thuẫn phe phái tiếp tục là thách thức lớn và là “bài toán nan giải” ở Yemen khi căng thẳng tiếp diễn giữa chính phủ với phe ly khai. Mâu thuẫn giữa các phe phái đối địch ở miền nam Yemen có nguy cơ làm sâu sắc thêm những rạn nứt trong lực lượng chống Houthi, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng ở quốc gia nghèo trên Bán đảo Arab này.
Trong nhiều năm qua, mâu thuẫn nghiêm trọng giữa các phe phái đối địch tại các vùng lãnh thổ bị chia cắt của Yemen khiến cuộc xung đột kéo dài. Cuối năm ngoái, Hội đồng Chuyển tiếp miền Nam (STC), phong trào ly khai được Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hậu thuẫn đã kiểm soát nhiều khu vực rộng lớn tại tỉnh Hadramaut giàu tài nguyên. Căng thẳng leo thang sau khi STC chiếm giữ thành phố Mukalla, thủ phủ của tỉnh Hadramaut giáp Saudi Arabia. STC cáo buộc Saudi Arabia, vốn ủng hộ lực lượng chính phủ Yemen, tiến hành các cuộc không kích nhằm vào lực lượng STC gây thương vong lớn. Bộ Ngoại giao Saudi Arabia bày tỏ thất vọng trước việc UAE ủng hộ lực lượng ly khai miền nam Yemen, coi bước tiến của lực lượng này tại Yemen là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia của Riyadh. Đáp lại, Bộ Ngoại giao UAE bác bỏ mọi cáo buộc cho rằng Abu Dhabi can dự hoặc chỉ đạo các bên Yemen tiến hành các hoạt động quân sự gây phương hại tới an ninh của Saudi Arabia.
Trong bối cảnh những mâu thuẫn âm ỉ kéo dài giữa các lực lượng chính phủ và lực lượng đối lập ở miền nam Yemen có thể làm bùng phát xung đột, Chính phủ mới của Yemen cho rằng đối thoại Nam-Nam do Riyadh bảo trợ có thể mở ra giải pháp hòa bình cho nước này, đồng thời kêu gọi các bên từ bỏ luận điệu chia rẽ, tăng cường khoan dung và vượt qua xung đột trong quá khứ. Người dân miền nam cần quyết định tương lai thông qua đối thoại, tránh áp đặt ý chí cá nhân hoặc phe phái, coi đây là vấn đề mang tính quốc gia của toàn thể Yemen.
Trong khi đó, phía STC vẫn luôn tuyên bố đánh giá cao cam kết của Saudi Arabia trong việc giải quyết các vấn đề chính trị thông qua đối thoại, đặc biệt là liên quan đến quyền của người dân miền nam trong việc khôi phục nhà nước của họ.
STC cũng cho biết họ đã tham gia tất cả các giai đoạn đối thoại do Saudi Arabia và Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) bảo trợ, từ Thỏa thuận Riyadh năm 2019, Tham vấn Riyadh năm 2022 cho đến Đối thoại miền nam toàn diện dẫn tới việc thông qua Hiến chương quốc gia miền Nam năm 2023, qua đó khẳng định cam kết nhất quán của STC đối với đối thoại và trách nhiệm chính trị. Tuy nhiên, hội đồng này vẫn khẳng định, bất kỳ cuộc đối thoại có ý nghĩa nào cũng phải công nhận ý chí của người dân miền nam, bao gồm đầy đủ các bảo đảm quốc tế và xem xét trưng cầu dân ý tự do như một phần của bất kỳ đề xuất hoặc giải pháp chính trị nào trong tương lai.
Trong bối cảnh cục diện chính trị, an ninh ở miền nam Yemen ngày càng phức tạp và khó lường, UAE đã chính thức rút toàn bộ lực lượng khỏi Yemen, khép lại nhiều năm hiện diện quân sự trực tiếp tại quốc gia Trung Đông này.
Một quan chức Chính phủ UAE xác nhận, Abu Dhabi đã “hoàn tất việc rút các đơn vị chống khủng bố”, đồng thời nhấn mạnh UAE vẫn cam kết đối thoại, giảm leo thang căng thẳng và ủng hộ các tiến trình hòa bình do cộng đồng quốc tế bảo trợ, coi đây là con đường bền vững duy nhất để chấm dứt xung đột kéo dài tại Yemen. Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh cảnh báo, việc UAE rút các đơn vị chống khủng bố khỏi Yemen có thể tạo ra một khoảng trống an ninh đáng lo ngại. Những nhóm khủng bố như Al Qaeda ở Bán đảo Arab (AQAP) có nguy cơ lợi dụng tình trạng bất ổn chính trị và chia rẽ nội bộ để tái tập hợp lực lượng, mở rộng phạm vi hoạt động.
Các nhà phân tích cho rằng, mâu thuẫn và xung đột giữa các phe phái làm sâu sắc thêm những rạn nứt trong phe chống lực lượng nổi dậy Houthi tại Yemen. Quốc gia này cần một giải pháp toàn diện thông qua đối thoại, tránh sự can thiệp từ bên ngoài để giải quyết những mâu thuẫn lợi ích vốn là nguyên nhân chính dẫn tới khủng hoảng và xung đột kéo dài nhiều năm qua, nhằm đem lại an ninh, ổn định và phát triển.
