VSDC - 20 năm đồng hành cùng sự lớn mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam

Lễ kỷ niệm có sự tham dự của nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc; Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn; Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Hồ Sỹ Hùng; Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương; cùng đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành trung ương; lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở giao dịch chứng khoán, các thành viên thị trường, các tổ chức tài chính trong và ngoài nước; các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, người lao động của VSDC.

Hai thập kỷ xây dựng nền tảng an toàn cho thị trường chứng khoán

Lễ kỷ niệm không chỉ là dịp nhìn lại những thành quả đã đạt được trong suốt hai thập kỷ xây dựng và phát triển, mà còn khẳng định vai trò của VSDC với tư cách là thiết chế hạ tầng quan trọng của thị trường chứng khoán, góp phần bảo đảm thị trường chứng khoán Việt Nam vận hành an toàn, thông suốt, minh bạch và hiệu quả; đồng thời đánh dấu một bước chuyển mới của VSDC trong việc tiếp tục đầu tư nguồn lực, đổi mới, hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu phát triển trong giai đoạn mới của thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Được thành lập theo Quyết định số 189/2005/QĐ-TTg ngày 27/7/2005 của Thủ tướng Chính phủ và chính thức đi vào hoạt động từ ngày 07/7/2006 với tiền thân là Trung tâm Lưu ký Chứng khoán, VSDC ra đời trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam còn ở giai đoạn đầu phát triển, hệ thống hạ tầng sau giao dịch đang từng bước được xây dựng và hoàn thiện.

Trong 20 năm qua, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán Việt Nam, VSDC đã không ngừng hoàn thiện về mô hình hoạt động, năng lực quản trị, hạ tầng và chất lượng cung cấp dịch vụ về đăng ký, lưu ký và thanh toán cho thị trường. Từ bước ngoặt chuyển mình từ đơn vị sự nghiệp có thu sang mô hình doanh nghiệp là Công ty trách nhiệm hữu hạn Một thành viên 100% vốn nhà nước vào năm 2009, đã tạo nên một cuộc cách mạng về tư duy vận hành. Đến đầu năm 2023, VSDC chính thức chuyển đổi thành Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam - đánh dấu bước chuyển về mô hình tổ chức của hạ tầng sau giao dịch trong giai đoạn thị trường chứng khoán bước vào phát triển theo chiều sâu, từ đó nâng cao năng lực quản trị, hoàn thiện các cơ chế kiểm soát và vận hành hệ thống theo hướng chặt chẽ, đồng bộ hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu về an toàn và ổn định của thị trường.

Trong thời gian VSDC mới đi vào hoạt động, quy mô thị trường còn khiêm tốn với 44 tổ chức đăng ký chứng khoán, khoảng 3,2 tỷ chứng khoán đăng ký lưu ký và giá trị thanh toán mới hơn 60 nghìn tỷ đồng trên thị trường cơ sở.

Hai mươi năm sau, tính đến hết ngày 30/6/2026, VSDC quản lý 106 thành viên lưu ký, gồm 87 công ty chứng khoán, 11 ngân hàng lưu ký trong nước và 8 ngân hàng lưu ký nước ngoài; phục vụ 19 tổ chức mở tài khoản lưu ký trực tiếp tại VSDC; quản lý 2.110 tổ chức đăng ký chứng khoán với tổng khối lượng 327 tỷ chứng khoán đăng ký tập trung. Đặc biệt, tổng giá trị thanh toán giao dịch chứng khoán qua hệ thống VSDC trong 20 năm đã đạt 66 triệu tỷ đồng, phản ánh sự phát triển vượt bậc về quy mô giao dịch của thị trường chứng khoán Việt Nam. Số lượng tài khoản nhà đầu tư được VSDC quản lý đạt hơn 13 triệu tài khoản, cho thấy sức lan tỏa ngày càng lớn của kênh đầu tư chứng khoán đối với nền kinh tế và xã hội.

Đằng sau những con số tăng trưởng ấy là một hệ thống vận hành liên tục, chính xác và an toàn. Một trong những dấu ấn nổi bật là quá trình liên tục rút ngắn chu kỳ thanh toán. Trong giai đoạn 10 năm, từ 2012 đến 2022, VSDC đã thực hiện 3 lần rút ngắn chu kỳ thanh toán từ 15 giờ ngày T+3 xuống sáng T+2. Việc rút ngắn thời gian thanh toán không chỉ giúp tăng vòng quay vốn và thanh khoản thị trường mà còn đưa Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn mực thanh toán quốc tế.

Bên cạnh thị trường cổ phiếu, VSDC đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng cho nhiều phân khúc mới. Với thị trường trái phiếu chính phủ, đơn vị xây dựng hệ thống thanh toán chuyên biệt, bảo đảm an toàn cho công cụ huy động vốn quan trọng của Nhà nước. Trên thị trường phái sinh, từ năm 2017, VSDC đảm nhiệm vai trò thanh toán bù trừ đối tác trung tâm (CCP), góp phần kiểm soát và quản trị rủi ro cho toàn hệ thống.

Năm 2023, VSDC tiếp tục phối hợp đưa vào vận hành thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ thứ cấp, hỗ trợ nâng cao thanh khoản và tính minh bạch của thị trường. Đồng thời, cung cấp dịch vụ phục vụ chứng quyền có bảo đảm, quỹ đầu tư, đặc biệt là các quỹ ETF và dịch vụ quản trị tài khoản hưu trí cá nhân cũng từng bước được hoàn thiện, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái đầu tư chuyên nghiệp và dài hạn tại Việt Nam.

Ngày 29/6/2026, sàn giao dịch carbon trong nước cũng đã chính thức được vận hành. Với vai trò là đơn vị cung cấp dịch vụ lưu ký, thanh toán giao dịch, VSDC cũng đã góp phần tạo nên dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam.

Không chỉ bảo đảm vận hành thị trường, dưới sự chỉ đạo của cơ quan quản lý, VSDC còn là một trong những đơn vị tiên phong tham gia tháo gỡ các nút thắt kỹ thuật và pháp lý phục vụ mục tiêu nâng hạng thị trường. Các giải pháp như cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch đối với nhà đầu tư nước ngoài (Non Pre-Funding), phương án kết nối thẳng giữa công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký (STP), cùng nhiều đề xuất hoàn thiện khung pháp lý đã góp phần giúp thị trường đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của các tổ chức quốc tế.

Ngoài ra, công tác quản lý thành viên tại VSDC đóng vai trò then chốt trong việc tổ chức và điều phối sự tham gia của các định chế trung gian trên thị trường. Đến nay, hệ thống thành viên đã không ngừng được mở rộng cả về quy mô lẫn chất lượng, với các tiêu chí gia nhập và duy trì tư cách thành viên ngày càng được hoàn thiện.

Công tác hợp tác quốc tế liên tục được VSDC đẩy mạnh. Cùng với việc trở thành thành viên chính thức của nhiều hiệp hội và tổ chức chuyên ngành về lưu ký và cấp mã chứng khoán, VSDC còn là đối tác song phương, đa phương với nhiều tổ chức lưu ký, thanh toán, bù trừ và định chế tài chính lớn trên thế giới, góp phần từng bước khẳng định vai trò, vị thế quan trọng trong khu vực và trên thế giới.

Tiếp tục hiện đại hóa hạ tầng, đồng hành cùng mục tiêu nâng hạng thị trường

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn khẳng định, sau 2 thập kỷ xây dựng và phát triển, cùng với sự phát triển của thị trường, hoạt động của VSDC đã giữ vai trò thiết yếu và có đóng góp quan trọng cho sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thay mặt lãnh đạo Bộ Tài chính, Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn ghi nhận và đánh giá cao những đóng góp của VSDC và hoàn toàn tin tưởng trong thời gian tới VSDC sẽ tập trung đầu tư vào hạ tầng công nghệ cũng như là xây dựng năng lực đội ngũ cán bộ để cùng với các tổ chức thị trường khác tiếp tục đưa thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển bền vững.

Đánh giá cao vai trò của VSDC trong thành công của quá trình nâng hạng của thị trường chứng khoán Việt Nam thời gian qua, cũng tại Lễ kỷ niệm, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương bày tỏ sự tin tưởng: Với truyền thống đoàn kết, tinh thần trách nhiệm, năng lực chuyên môn và nền tảng đã được xây dựng trong suốt 20 năm qua, VSDC sẽ tiếp tục phát huy những thành quả đã đạt được, giữ vững vai trò là thiết chế hạ tầng trọng yếu của thị trường chứng khoán, cùng toàn ngành chứng khoán thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng hiện đại, minh bạch, an toàn, bền vững và hội nhập sâu rộng.

Tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thay mặt Ban lãnh đạo VSDC, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC cam kết sẽ tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, tinh thần trách nhiệm và khát vọng đổi mới; tập trung triển khai hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm đã được giao. VSDC sẽ tiếp tục ưu tiên hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin; nâng cao năng lực quản trị, giám sát và phòng ngừa rủi ro hệ thống; hoàn thiện mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường cơ, bảo đảm lộ trình vận hành chính thức vào quý I/2027; chủ động nghiên cứu và chuẩn bị nền tảng cho các cơ chế, sản phẩm, dịch vụ mới của thị trường tài chính hiện đại; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý, các sở giao dịch chứng khoán và các thành viên thị trường để góp phần triển khai hiệu quả lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Lễ kỷ niệm 20 năm hoạt động là dịp để VSDC bày tỏ sự tri ân tới các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước qua các thời kỳ; các sở giao dịch chứng khoán, thành viên lưu ký, tổ chức niêm yết, các định chế tài chính, đối tác trong và ngoài nước cùng toàn thể các thế hệ cán bộ, người lao động đã đồng hành, đóng góp cho quá trình hình thành và phát triển của VSDC. Trong khuôn khổ chương trình, VSDC tổ chức vinh danh các tập thể, cá nhân và các tổ chức thị trường có nhiều đóng góp nổi bật; giới thiệu phim tài liệu và kỷ yếu 20 năm hình thành, phát triển; đồng thời triển khai nhiều hoạt động truyền thông, văn hóa, thể thao và thiện nguyện hướng tới kỷ niệm 20 năm hoạt động của Tổng công ty và 30 năm hình thành, phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đặc biệt, tại buổi lễ, với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong quá trình xây dựng và phát triển, cũng như những đóng góp tích cực, quan trọng đối với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam, Tập thể VSDC và Chủ tịch Hội đồng thành viên đã vinh dự được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đồng thời, tại buổi lễ, tập thể và một số cá nhân thuộc VSDC được nhận danh hiệu thi đua, khen thưởng của Bộ Tài chính.