Cuộc gặp nhằm trao đổi các biện pháp thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực an ninh lương thực, phát triển nông thôn, khai thác bền vững tài nguyên biển và đào tạo nguồn nhân lực. Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh Timor-Leste đang chú trọng nâng cao năng lực sản xuất trong nước, từng bước giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và khai thác hiệu quả hơn tiềm năng biển.
Trao đổi tại cuộc gặp, Phó Thủ tướng Mariano Assanami Sabino Lopes cho biết sản xuất trong nước hiện mới đáp ứng khoảng 40% nhu cầu lương thực của Timor-Leste. Trong bối cảnh đó, nâng cao năng lực sản xuất không chỉ nhằm tăng mức độ tự chủ về lương thực, mà còn gắn chặt với các mục tiêu phát triển xã hội như cải thiện dinh dưỡng, giảm nghèo, tạo việc làm và bảo đảm thu nhập ổn định cho hộ gia đình ở khu vực nông thôn.
Chia sẻ kinh nghiệm phát triển của Việt Nam, Đại biện Phạm Bình Đàm nhấn mạnh an ninh lương thực là một trong những nền tảng quan trọng của ổn định và phát triển xã hội. Từ một quốc gia từng đối mặt với tình trạng thiếu lương thực, suy dinh dưỡng và nhiều khó khăn tại khu vực nông thôn, Việt Nam đã từng bước nâng cao năng suất, vươn lên bảo đảm an ninh lương thực, mở rộng chuỗi giá trị nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân.
Theo Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste, hợp tác lương thực giữa hai nước có thể được triển khai theo hai hướng bổ trợ lẫn nhau. Trước mắt, Việt Nam tiếp tục góp phần bảo đảm nguồn cung gạo ổn định, chất lượng và phù hợp nhu cầu của thị trường Timor-Leste, qua đó duy trì vai trò của gạo trong trao đổi thương mại song phương. Về lâu dài, hợp tác cần được mở rộng từ thương mại sang hỗ trợ phát triển năng lực sản xuất tại chỗ. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về giống cây trồng, kỹ thuật canh tác, thủy lợi, cơ giới hóa, bảo quản sau thu hoạch và xây dựng chuỗi giá trị nông sản.
Đề cập về lĩnh vực thủy sản, Phó Thủ tướng Mariano Assanami Sabino Lopes cho biết Timor-Leste sở hữu vùng biển rộng lớn hơn gấp 4 lần diện tích đất liền cùng tiềm năng thủy hải sản dồi dào, song năng lực đánh bắt, bảo quản và chế biến tại chỗ còn hạn chế, đóng góp của ngành thủy sản vào nền kinh tế phi dầu khí còn khiêm tốn.
Phó Thủ tướng Timor-Leste mong muốn hai nước tăng cường trao đổi kinh nghiệm về khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản, trước hết nhằm cải thiện nguồn cung thực phẩm trong nước, tạo thêm việc làm và sinh kế cho cộng đồng ven biển, sau đó hướng tới thương mại và xuất khẩu.
Trao đổi về hướng hợp tác, Đại biện Phạm Bình Đàm cho rằng doanh nghiệp Việt Nam có nhiều thế mạnh phù hợp nhu cầu phát triển ngành thủy sản của Timor-Leste, từ đóng tàu, chuyển giao kỹ thuật khai thác và nuôi trồng, đến đầu tư cơ sở bảo quản, kho lạnh và chế biến. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp hai nước có thể nghiên cứu xây dựng các mô hình hợp tác sản xuất phù hợp tại Timor-Leste, gắn đầu tư với tuyển dụng, đào tạo lao động địa phương và từng bước chuyển giao kỹ thuật cho người dân tại các địa phương ven biển.
Tiềm năng hợp tác này đã bước đầu được cụ thể hóa. Chiều cùng ngày, Đại biện Phạm Bình Đàm đã dự lễ hạ thủy các tàu cá bán công nghiệp của Timor-Leste do Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi, Thủy sản và Lâm nghiệp Timor-Leste chủ trì, có sự tham dự của Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão, Phó Thủ tướng Mariano Assanami Sabino Lopes, và Bộ trưởng Nông nghiệp, Chăn nuôi, Thủy sản và Lâm nghiệp Marcos da Cruz. Trong số 3 tàu được hạ thủy có tàu do doanh nghiệp Việt Nam tham gia góp vốn đóng mới và đưa vào khai thác, cho thấy doanh nghiệp Việt Nam tại địa bàn đang từng bước chuyển từ thương mại sang đầu tư sản xuất trong lĩnh vực này.
Để những dự án như vậy vận hành hiệu quả và có thể nhân rộng, bài toán nguồn nhân lực được hai bên đặc biệt coi trọng. Phó Thủ tướng Mariano Assanami Sabino Lopes cho biết, Timor-Leste có lực lượng lao động trẻ dồi dào, song việc thiếu kỹ năng chuyên môn đang hạn chế khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường và thu hút các dự án sản xuất mới.
Đại biện Phạm Bình Đàm khẳng định, Việt Nam sẵn sàng phối hợp Timor-Leste trong đào tạo nghề và nâng cao năng lực cho người lao động, gắn nội dung đào tạo với nhu cầu thực tế của các ngành sản xuất. Đây cũng là một hướng triển khai cụ thể các thỏa thuận hợp tác giáo dục mà hai nước đã ký kết trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão vào tháng 6/2026.
Hai bên nhất trí tiếp tục duy trì trao đổi, sớm xác định các nội dung ưu tiên để triển khai thành những chương trình hợp tác cụ thể. Hợp tác về an ninh lương thực cần được triển khai đồng bộ với phát triển nông thôn, mở rộng sinh kế, tạo việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, qua đó góp phần củng cố nền tảng ổn định và phát triển lâu dài tại Timor-Leste.
