Hành trình hơn ba thập niên đồng hành cùng ASEAN là minh chứng sống động cho khát vọng hội nhập sâu rộng và tinh thần tiên phong, trách nhiệm của Việt Nam góp sức xây dựng một “ngôi nhà chung” lớn mạnh, mang đến lợi ích cho người dân toàn khu vực.
Gia nhập ASEAN là quyết sách đúng đắn, kịp thời, mang ý nghĩa chiến lược của Đảng, Nhà nước ta và gắn với quá trình đổi mới tư duy đối ngoại của Việt Nam. Trong hơn 30 năm là thành viên ASEAN, Việt Nam luôn đặt ASEAN ở vị trí ưu tiên trong chính sách đối ngoại. Những đóng góp thiết thực của Việt Nam gắn liền với từng dấu mốc phát triển mang tính bước ngoặt của ASEAN. Ngay trong giai đoạn đầu tham gia, Việt Nam đã góp phần thúc đẩy quá trình kết nạp Lào, Myanmar và Campuchia, qua đó hiện thực hóa ý tưởng về ASEAN-10, tạo ra sự chuyển biến về chất, nâng tầm vị thế của Hiệp hội trên trường quốc tế. Việt Nam là một trong những quốc gia đi đầu trong việc ủng hộ và hỗ trợ Timor Leste gia nhập “đại gia đình”, chính thức trở thành thành viên thứ 11 của ASEAN vào năm 2025, đánh dấu lần mở rộng đầu tiên của Hiệp hội kể từ năm 1999.
Dấu ấn Việt Nam được khẳng định qua tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, tích cực tham gia xác định phương hướng, đề ra quyết sách lớn định hình con đường phát triển của ASEAN. Việt Nam đã cùng các nước thành viên xây dựng nhiều văn kiện quan trọng như Tầm nhìn ASEAN năm 2020, Hiến chương ASEAN, Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN năm 2025, 2045 và các kế hoạch tổng thể về kết nối, thu hẹp khoảng cách phát triển trong ASEAN. Đảm nhiệm các trọng trách nước chủ nhà Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 6, Chủ tịch Ủy ban Thường trực ASEAN khóa 34, cũng như trong các nhiệm kỳ Chủ tịch luân phiên ASEAN vào các năm 2010, 2020, Việt Nam luôn phát huy tinh thần tiên phong, trách nhiệm, chủ động, qua đó góp phần duy trì đoàn kết, thống nhất, củng cố vai trò trung tâm của Hiệp hội trong một thế giới đầy biến động.
Việc tham gia ASEAN được triển khai trên cơ sở các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước ta. Gia nhập Hiệp hội là bước đi chiến lược giúp phá thế bao vây cấm vận, đưa đất nước từng bước hội nhập sâu rộng với khu vực và vươn tầm quốc tế. Tham gia các cơ chế của ASEAN mở ra cơ hội và điều kiện thuận lợi để Việt Nam làm sâu sắc hơn mạng lưới quan hệ đa phương và song phương trên toàn cầu. Đây cũng là cơ hội huy động hiệu quả các nguồn lực, mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường phục vụ mục tiêu phát triển kinh tếxã hội của đất nước. Những đóng góp tích cực, chủ động và ngày càng sâu rộng của Việt Nam trong suốt hơn 30 năm qua được các nước thành viên cùng cộng đồng quốc tế đánh giá cao.
Sau gần 60 năm hình thành và phát triển, ASEAN đã trở thành hình mẫu thành công về hợp tác và liên kết khu vực, với vai trò, uy tín ngày càng cao trên trường quốc tế. Để chuẩn bị cho giai đoạn phát triển mới, ASEAN thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN năm 2045, hướng tới xây dựng một Hiệp hội tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Hiện nay, tình hình thế giới trải qua những biến động sâu sắc; khu vực châu Á-Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương vừa là trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, vừa là nơi cạnh tranh chiến lược gay gắt. Trước thời cơ và thách thức đan xen, Việt Nam khẳng định quyết tâm cống hiến hết mình vì tương lai Hiệp hội, đảm nhiệm các trọng trách và phát huy vai trò dẫn dắt, trong đó có tiếp tục triển khai sáng kiến tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF).
Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhận định, việc Việt Nam duy trì và phát triển AFF qua các năm cho thấy năng lực kết nối, tập hợp và dẫn dắt đối thoại khu vực về các vấn đề mang tính chiến lược. Từ một thành viên mới với những bỡ ngỡ ban đầu, sau hơn ba thập niên, Việt Nam đã trở thành một nhân tố chủ chốt, có uy tín cao và luôn đóng góp có trách nhiệm, tích cực, hiệu quả cho ASEAN. Giữa những biến động khôn lường của thời cuộc, Việt Nam tiếp tục kiên định cùng các nước thành viên chung tay kiến tạo tương lai tự cường và phát triển thịnh vượng của ASEAN.
