KỲ VỌNG VỀ LỢI THẾ CỦA MỘT SIÊU ĐÔ THỊ
Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất tạo ra một vùng siêu đô thị công nghiệp - dịch vụ - cảng biển với quy mô diện tích 6.772 km2, dân số hơn 14 triệu người, tổng sản phẩm (GRDP) chiếm gần 24% GDP của cả nước và đóng góp gần một phần ba ngân sách nhà nước (theo số liệu thống kê năm 2024). Dưới góc nhìn của các chuyên gia, các ngành công nghiệp chủ lực của từng khu vực như: dịch vụ, sản xuất công nghệ cao, logistics ở khu vực Thành phố Hồ Chí Minh (cũ); sản xuất công nghiệp của khu vực tỉnh Bình Dương (trước đây) và công nghiệp hóa dầu của tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu (trước đây) đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi được hợp nhất thành một tổng thể, mở ra những lợi thế, tiềm năng và định hình không gian phát triển, thúc đẩy các kết nối cho phát triển công nghiệp gắn với định hướng phát triển đa trung tâm của siêu đô thị.
Bà Huỳnh Đinh Thái Linh, Giám đốc Trung tâm Thương mại Thế giới thành phố mới Bình Dương cho biết: "Thành phố Hồ Chí Minh mở rộng không chỉ tập trung vào các dịch vụ logistics công nghiệp, mà còn thúc đẩy các hoạt động liên quan đến logistics đô thị và các chuỗi cung ứng phát triển thuận lợi hơn, nhất là mở rộng không gian liên kết và góp phần giảm chi phí logistics. Đặc biệt, trong bối cảnh mới và đòi hỏi nhu cầu xuất khẩu có nhiều thách thức như hiện nay thì chúng tôi cho rằng việc tiết kiệm chi phí logistics là vấn đề quan trọng nhằm nâng cao lợi thế cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trong nội địa và xuất khẩu, giúp đem hàng đến cảng một cách thuận tiện, nhanh chóng, dễ dàng và tiết kiệm nhất. Từ đó chúng ta có nguồn hàng và lợi thế có thể cạnh tranh với thế giới".
Theo Hội Lương thực thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh, ngành chế biến thực phẩm là một ngành thiết yếu, có giá trị xuất khẩu cao và cũng là một trong những ngành công nghiệp lâu đời, gắn bó mật thiết với quá trình phát triển kinh tế-xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh. Hiện nay, sau khi hợp nhất ba địa phương năng động là Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh đã trở thành một địa phương mới với quy mô lớn hơn, năng lực công nghiệp mạnh hơn và tiềm năng phát triển đa dạng hơn. Sự chuyển mình này đòi hỏi một tư duy hoàn toàn mới trong hoạch định chính sách công nghiệp không còn chia cắt theo địa giới cũ, mà cần tiếp cận tích hợp toàn diện trong một không gian kinh tế thống nhất. Đó chính là nền tảng để chuyển từ tiềm năng sang hành động cụ thể.
GIAO THÔNG CÔNG CỘNG LÀM NỀN TẢNG
Để phát huy tiềm năng, lợi thế của một siêu đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hà Minh Quân, Trường Tài năng UEH.ISB (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, việc đầu tư phát triển hạ tầng giao thông liên vùng trở thành yếu tố sống còn. Vì vậy, các tuyến giao thông huyết mạch như Vànhđai 3, Vành đai 4, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài, Biên Hòa-Vũng Tàu hay Dầu Giây-Bến Lức không chỉ giúp giảm áp lực giao thông đô thị mà còn kết nối hiệu quả các khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và trung tâm logistics, từ đó nâng cao năng lực vận chuyển và giảm chi phí logistics, một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh vùng. Bên cạnh đó, việc phát triển đồng bộ hệ thống cảng biển như: Cát Lái, Cái Mép-Thị Vải và mạng lưới cảng cạn (ICD) dọc các tuyến vành đai là điều kiện cần thiết để hình thành mạng lưới logistics đa phương thức, thông minh và có khả năng trung chuyểnquốc tế.
Tiến sĩ Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính-Tiền tệ quốc gia cho biết: Việc hợp nhất Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, về mặt kinh tế trước hết là tam giác phát triển có vị trí chiến lược và vô cùng thuận lợi trên bản đồ địa kinh tế thế giới. Với diện tích rộng và dân số đông trong hiện tại và tương lai, tự thân thành phố sẽ hình thành một siêu đô thị. Để phát triển xu hướng một siêu đô thị như vậy cần có các bài học kinh nghiệm thế giới về các siêu đô thị. Trong đó, bài toán lớn nhất cần phải đưa vào đây hướng phát triển đa trung tâm, giảm các loại đô thị vệ tinh với giao thông con thoi, thay vào đó tạo ra những đô thị đối trọng; đặc biệt, phải quy hoạch dựa trên nguyên tắc lấy giao thông công cộng làm nền tảng. Do đó, cần nhanh chóng hoàn thành mạng lưới hệ thống đường sắt đô thị nối các đô thị nằm trong tổng thể siêu đô thị này. Tiếp đó, với lợi thế hướng tới một đô thị hiện đại, Thành phố Hồ Chí Minh cần nhanh chóng và đi đầu trong chuyển đổi kép, tức là chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, trên tinh thần đó cần xây dựng theo mô hình phát triển đô thị thông minh.
Chính vì vậy, cùng với việc xây dựng hạ tầng giao thông như đang tập trung làm hiện nay, thành phố phải xây dựng hạ tầng số và năng lượng tái tạo để thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và xây dựng đô thị văn minh. Quyết tâm của Trung ương đã chọn tam giác phát triển để xây dựng siêu đô thị kiểu mẫu - một động lực, một biểu tượng, một đô thị toàn cầu từ nay đến năm 2045. Để làm được điều đó, việc đầu tiên hiện nay là cần điều chỉnh, xây dựng lại quy hoạch đã phê duyệt, phác thảo được hình hài Thành phố Hồ Chí Minh, một siêu đô thị năm 2035, năm 2045 và năm 2060 có hình hài như thế nào. Với hình hài phác thảo đó, cần xây dựng lộ trình và chính sách phù hợp
