Nỗ lực này nhằm hỗ trợ phát hiện nguy cơ, thông báo kịp thời về mất rừng, suy thoái rừng; giúp phát hiện sớm các hành vi khai thác lâm sản trái phép trên đất rừng, qua đó từng bước nâng cao ý thức cho người dân trong công tác bảo vệ rừng và hướng tới bảo vệ, phát triển rừng bền vững.
Hạt Kiểm lâm khu vực I, Chi Cục kiểm lâm tỉnh đang quản lý diện tích hơn 45.234 ha rừng (theo số liệu thống kê năm 2024) của 10 xã sau hợp nhất, sáp nhập là: Sơn Thủy, Phú Lương, Trường Sinh, Hồng Sơn, Tân Thanh, Sơn Dương, Đông Thọ, Bình Ca, Minh Thanh, Tân Trào. Để phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ và phát triển rừng, Hạt đã tích cực, chủ động phối hợp các địa phương, các ngành để thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, trong đó chú trọng công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, bảo vệ rừng.
Đồng chí Trần Ngọc Sơn, Hạt Kiểm lâm khu vực I, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang cho biết, thời gian qua, Hạt Kiểm lâm đã chủ động thực hiện cài đặt và sử dụng các ứng dụng như: Phần mềm FRMS mobile cài đặt trên điện thoại để cập nhật diễn biến rừng; phần mềm cảnh báo cháy rừng Hotspot TQU. Đây là những giải pháp ứng dụng công nghệ số hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời cảnh báo các tình huống khi xảy ra cháy rừng. Đối với phần mềm Hotspot TQU, khi có điểm cháy, hệ thống sẽ ngay lập tức thông báo qua phần mềm và liên kết với Google Maps để chỉ đường đến vị trí điểm cháy, giúp cán bộ xác định chính xác vị trí, từ đó nhanh chóng phối hợp địa phương, tổ chức lực lượng kiểm tra, xác minh, xử lý tình huống. Không chỉ giảm thời gian tiếp cận hiện trường, ứng dụng còn góp phần quan trọng vào việc tăng cường khả năng chủ động, giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do cháy rừng gây ra.
Với đặc thù địa bàn rộng, địa hình phức tạp, việc sử dụng, ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ giúp cán bộ kiểm lâm nâng cao hiệu quả công tác, mà còn góp phần bảo đảm an toàn cho lực lượng làm nhiệm vụ, nâng cao hiệu quả, giúp ứng phó kịp thời hơn trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn.
Trước đây, những dụng cụ hỗ trợ như: Bản đồ giấy, máy định vị, la bàn… là những vật “bất ly thân” của cán bộ kiểm lâm địa bàn, nhưng hiện nay, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã triển khai, ứng dụng tích hợp các công cụ hỗ trợ, cài đặt trên máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh, với đầy đủ tính năng cần thiết thông qua các ứng dụng, phần mềm như: Phần mềm Locus Map, Google Earth Pro giúp mở hệ thống bản đồ trên điện thoại khi tích hợp nền bản đồ quy hoạch ba loại rừng và nền bản đồ kiểm kê rừng; phần mềm QGIS phục vụ theo dõi diễn biến rừng, biên tập bản đồ; MapInfo Pro giúp mở hệ thống bản đồ trên máy tính bảng. Các phần mềm này hỗ trợ nhiều tính năng như: Đo đạc, hỗ trợ kiểm tra thực địa, quản lý số lô rừng, trạng thái rừng, tên chủ rừng, loại cây trồng, năm trồng, trữ lượng… hỗ trợ đắc lực cho công chức kiểm lâm trong quá trình thực hiện nhiệm vụ; giúp lực lượng kiểm lâm phát hiện, cảnh báo sớm các thay đổi bất thường, cập nhật chính xác những biến động về tài nguyên rừng.
Rừng đặc dụng Cham Chu có tổng diện tích gần 15.000 ha, nằm trên địa bàn 83 thôn, bản thuộc các xã: Trung Hà, Tân An, Yên Nguyên, Bạch Xa, Phù Lưu. Theo đồng chí Vương Văn Ninh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực III (đơn vị quản lý, bảo vệ rừng đặc dụng Cham Chu), với diện tích quản lý lớn, địa bàn rộng, trước kia việc nắm bắt thông tin về diễn biến rừng rất khó khăn, mất nhiều thời gian. Từ khi sử dụng phần mềm Locus Map phục vụ công tác tuần tra, kiểm tra đã giúp cán bộ kiểm lâm dễ dàng có được những hình ảnh và nắm bắt tình hình các khoảnh rừng. Ứng dụng cung cấp bản đồ hiện trạng, xác định vị trí người dùng, ranh giới các tiểu khu, chụp hình có tọa độ, quay phim, sử dụng điện thoại như một thiết bị GPS. Đặc biệt, luôn cập nhật thông tin cụ thể vị trí, loại rừng, tên từng trưởng thôn, số điện thoại... Qua đó, giúp cán bộ kiểm lâm theo dõi, nắm bắt những gì đang diễn ra trên diện tích rừng được phân công quản lý, kịp thời hướng dẫn chủ rừng thực hiện phương án trong trường hợp cần thiết.
Tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất, sáp nhập hiện có hơn 1.011.000 ha rừng và đất lâm nghiệp, chiếm hơn 73% diện tích đất tự nhiên; trong đó diện tích đất rừng đặc dụng là hơn 106.043 ha; đất rừng phòng hộ hơn 352.645 ha, đất rừng sản xuất hơn 549.545 ha và diện tích có rừng ngoài ba loại rừng là hơn 3.062 ha; tỷ lệ che phủ rừng 61,8% đứng thứ ba cả nước.
Đồng chí Đào Duy Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang cho biết: Hiện nay, Chi cục đang vận hành hiệu quả hệ thống dự báo, cảnh báo cháy rừng trên dữ liệu ảnh vệ tinh. Nhờ khả năng phát hiện sớm các điểm cháy thông qua hệ thống cảnh báo hiện đại, lực lượng chức năng có thể nhanh chóng xây dựng phương án ứng phó phù hợp, chủ động tổ chức lực lượng, phương tiện, từ đó nâng cao hiệu quả chỉ đạo và điều hành chữa cháy rừng ngay từ đầu. Chi cục đã triển khai thí điểm ứng dụng công nghệ cao xây dựng hệ thống phát hiện sớm mất rừng từ ảnh vệ tinh. Với việc sử dụng dữ liệu vệ tinh và các thuật toán phân tích mạnh mẽ, hệ thống sẽ giúp phát hiện nhanh chóng những biến đổi về diện tích rừng và những điểm có dấu hiệu nghi ngờ bị xâm hại rừng hoặc mất rừng để cung cấp cảnh báo sớm. Từ đó, lực lượng kiểm lâm các hạt và trạm được chỉ đạo tổ chức kiểm tra tại thực địa, kịp thời xử lý các trường hợp vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.
Trước yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả quản lý, việc ứng dụng công nghệ số vào lĩnh vực bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng là xu hướng tất yếu. Hệ thống dự báo, cảnh báo cháy rừng và phát hiện sớm mất rừng từ ảnh vệ tinh, đã và đang hỗ trợ tích cực cho lực lượng kiểm lâm trong việc phát hiện nhanh chóng, chính xác các biến động tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp. Qua đó, nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triển rừng bền vững, phù hợp mục tiêu phát triển lâm nghiệp hiện đại, bền vững và thích ứng biến đổi khí hậu. Đồng thời góp phần chuyển đổi căn bản phương thức quản lý từ “bị động-xử lý” sang “chủ động-phòng ngừa”.
