Từ học tập đến thực hành theo Bác, lấy hiệu quả công việc làm thước đo

Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển mạnh việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực, gắn với chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Theo Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Chủ nhiệm bộ môn, Khoa Tư tưởng Hồ Chí Minh, Trường Sĩ quan Chính trị, Bộ Quốc phòng, yêu cầu cốt lõi là chuyển từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực vận dụng, lấy kết quả công việc và những chuyển biến thực chất trong hành động làm thước đo.

Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13/7/2026 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” xác định học tập, thực hành theo Bác là nhiệm vụ thường xuyên của cả hệ thống chính trị và mỗi cán bộ, đảng viên. Đây không chỉ là yêu cầu tiếp tục nâng cao nhận thức mà còn đòi hỏi đưa những giá trị tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh vào thực tiễn công tác, gắn với chức trách và nhiệm vụ của từng tổ chức, cá nhân.

Nhìn lại hơn 10 năm thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã đạt nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm và ý thức tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng viên. Tuy nhiên, ở một số nơi, việc triển khai vẫn còn biểu hiện hình thức, thiếu chiều sâu; nội dung học tập chưa gắn chặt với thực tiễn công tác, việc vận dụng phương pháp Hồ Chí Minh chưa thường xuyên, nên chuyển biến từ nhận thức sang hành động chưa rõ nét.

Từ thực tiễn đó, Chỉ thị số 07-CT/TW nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh sang thực hành thường xuyên, tự giác, thiết thực; gắn việc học tập theo Bác với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và kết quả phục vụ nhân dân. Đáng chú ý, sản phẩm, chất lượng, hiệu quả công việc và sự hài lòng của nhân dân, doanh nghiệp được xác định là những căn cứ quan trọng để đánh giá kết quả học tập, thực hành theo Bác. Điều này đòi hỏi phải đổi mới cả cách tổ chức thực hiện và phương thức đánh giá, khắc phục tình trạng coi trọng hình thức, cam kết mà chưa chú ý đúng mức đến kết quả thực tế.

Từ góc độ thực tiễn giảng dạy và nghiên cứu tại Trường Sĩ quan Chính trị, Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm cho rằng, chuyển từ học tập sang thực hành trước hết phải bắt đầu từ nhận thức đúng về mục đích, yêu cầu; tiếp đó là đổi mới phương pháp tổ chức thực hiện và cách đánh giá kết quả. Giá trị của việc học tập theo Bác không chỉ thể hiện ở mức độ hiểu biết mà quan trọng hơn là khả năng vận dụng vào công việc, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Chuyển từ trang bị kiến thức sang năng lực vận dụng

Theo Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, việc nhấn mạnh yêu cầu “học tập và thực hành” tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ trang bị kiến thức sang phát triển năng lực vận dụng và tổ chức thực hiện nhiệm vụ cho người học. Giá trị của việc học tập chỉ được phát huy đầy đủ khi những điều đã nhận thức trở thành năng lực tư duy, phương pháp hành động và khả năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Nếu học tập giúp học viên hiểu đúng, hiểu sâu những giá trị trong di sản Hồ Chí Minh thì thực hành đòi hỏi phải biết vận dụng những giá trị đó vào giải quyết các vấn đề cụ thể, tạo chuyển biến thực chất trong học tập, rèn luyện và thực hiện chức trách sau khi tốt nghiệp. Quá trình này không chỉ yêu cầu ghi nhớ và hiểu kiến thức mà còn đòi hỏi người học biết phân tích tình hình, lựa chọn cách giải quyết phù hợp và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Vì vậy, công tác giáo dục, đào tạo cán bộ chính trị trong Quân đội không chỉ hướng đến trang bị kiến thức lý luận, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức mà còn phải chú trọng hình thành năng lực tư duy, kỹ năng chuyên môn và kỹ năng thực hành công tác đảng, công tác chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thực tiễn xây dựng Quân đội. Người cán bộ chính trị cần có khả năng tham mưu, tổ chức và tiến hành các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị phù hợp với đặc điểm con người, tình hình đơn vị và yêu cầu nhiệm vụ cụ thể.

Để đạt mục tiêu đó, nội dung đào tạo cần gắn kiến thức lý luận với yêu cầu thực tiễn của từng chức danh, cương vị công tác. Bên cạnh trang bị kiến thức cơ bản, cần chú trọng rèn luyện cho học viên khả năng phân tích tình hình, nắm bắt và giải quyết vấn đề tư tưởng, tổ chức hoạt động giáo dục chính trị, xây dựng đoàn kết nội bộ và vận dụng kiến thức vào thực tiễn công tác ở các cấp. Đặc biệt, cần giúp học viên biết vận dụng nguyên tắc một cách vững chắc, đồng thời linh hoạt lựa chọn biện pháp phù hợp với điều kiện thực tế, tránh máy móc, rập khuôn.

Trong quá trình giảng dạy, giảng viên cần tăng cường gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp thuyết trình với nêu vấn đề, thảo luận nhóm, trao đổi, phản biện và xử lý tình huống. Đặc biệt, giảng viên cần tạo điều kiện để học viên thực hành các nội dung, nhiệm vụ sát với chức trách của cán bộ chính trị, qua đó rèn luyện kỹ năng tham mưu, tổ chức, điều hành và giải quyết các tình huống nảy sinh trong thực tiễn. Thông qua quá trình thực hành, học viên từng bước hình thành tư duy độc lập, khả năng phối hợp và bản lĩnh xử lý công việc trong những điều kiện khác nhau.

Một yêu cầu quan trọng nữa là gắn quá trình đào tạo với rèn luyện phẩm chất, tác phong, ý thức trách nhiệm và năng lực thực hành nghề nghiệp; phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên, đồng thời tăng cường phối hợp giữa nhà trường với đơn vị trong quản lý, giáo dục và đánh giá kết quả rèn luyện của học viên. Trong đó, cần chú trọng rèn luyện tác phong sâu sát cơ sở, tôn trọng tập thể, gần gũi bộ đội, khách quan trong đánh giá và kiên trì trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Theo Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, việc học tập và thực hành theo Bác cần được cụ thể hóa thành các yêu cầu, tiêu chí phù hợp với từng đối tượng, từng nội dung đào tạo, từng giai đoạn học tập và rèn luyện, bảo đảm kiến thức được trang bị gắn với kỹ năng được hình thành, phẩm chất được bồi dưỡng gắn với năng lực thực hiện nhiệm vụ.

Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng phát triển toàn diện người học, bảo đảm học viên sau khi tốt nghiệp không chỉ có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, kiến thức lý luận sâu sắc mà còn thành thạo kỹ năng chuyên môn, kỹ năng thực hành công tác đảng, công tác chính trị và có khả năng vận dụng sáng tạo kiến thức vào thực tiễn. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có năng lực hành động, tinh thần chủ động, sáng tạo và khả năng hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Khắc phục bệnh hình thức, lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo

Một trong những yêu cầu xuyên suốt của Chỉ thị 07 là khắc phục tình trạng học tập hình thức, thiếu chiều sâu, chưa tạo được chuyển biến thực chất từ nhận thức sang hành động.

Chỉ thị yêu cầu gắn việc học tập, thực hành theo Bác với trách nhiệm nêu gương, đạo đức công vụ, phương pháp làm việc khoa học, dân chủ, gần dân, sát dân, vì dân; đồng thời, lấy kết quả công việc làm căn cứ đánh giá. Điều đó đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách đánh giá, chuyển từ chú trọng những gì đã triển khai sang xem xét những giá trị học tập đã được chuyển hóa như thế nào trong thực tiễn công tác.

Từ yêu cầu này, Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm cho rằng, để đánh giá cán bộ chính trị đã thực sự học tập và thực hành theo Bác hay chưa, cần căn cứ vào sự chuyển biến thực chất về phẩm chất, đạo đức, phương pháp công tác và kết quả thực hiện nhiệm vụ, chứ không chỉ dựa vào bài thu hoạch, bản đăng ký cam kết hay mức độ tham gia các hoạt động học tập.

Trước hết, cần xem xét sự chuyển biến về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống và tinh thần trách nhiệm. Cán bộ chính trị phải thể hiện sự vững vàng về lập trường, trung thực, tận tụy với công việc, có ý thức tổ chức kỷ luật, nói đi đôi với làm và gương mẫu trong lời nói, hành động.

Đồng thời, phải thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; công tâm trong giải quyết công việc, giữ gìn đoàn kết, không né tránh trách nhiệm, không chạy theo thành tích mà phải trung thực trong tự đánh giá, dám nhìn nhận và khắc phục hạn chế. Những phẩm chất ấy cần được kiểm chứng qua cách ứng xử, giải quyết công việc và trách nhiệm của cán bộ đối với tập thể, đồng chí, đồng đội.

Thứ hai, cần đánh giá qua sự chuyển biến trong phương pháp và tác phong công tác. Cán bộ chính trị phải biết làm việc khoa học, có kế hoạch, xác định đúng nhiệm vụ trọng tâm, phân công rõ trách nhiệm, theo dõi tiến độ và kiểm tra kết quả.

Đặc biệt, phải sâu sát cơ sở, gần gũi bộ đội, chủ động lắng nghe, nắm bắt tư tưởng, kịp thời phát hiện và giải quyết những vấn đề nảy sinh; biết phát huy dân chủ, trí tuệ tập thể, gắn lý luận với thực tiễn và vận dụng linh hoạt phương pháp Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của cơ quan, đơn vị. Hiệu quả của phương pháp công tác không nằm ở số lượng hoạt động được tiến hành, mà ở khả năng giải quyết đúng vấn đề, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và tạo được sự đồng thuận trong tập thể.

Chẳng hạn, hiệu quả công tác giáo dục chính trị không chỉ thể hiện ở việc tổ chức đủ các buổi học mà còn ở sự chuyển biến trong nhận thức, thái độ và ý thức thực hiện nhiệm vụ của bộ đội. Nếu hoạt động giáo dục được duy trì đầy đủ nhưng bộ đội chưa chuyển biến về trách nhiệm, ý thức chấp hành kỷ luật và tinh thần thực hiện nhiệm vụ thì chưa thể coi đó là kết quả thực chất.

Thứ ba, cần lấy chất lượng, hiệu quả hoàn thành chức trách, nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để kiểm chứng kết quả học tập và thực hành theo Bác. Cần xem xét nhiệm vụ được giao có hoàn thành đúng thời gian, bảo đảm chất lượng hay không; sản phẩm công việc có giải quyết được vấn đề thực tế không; những khó khăn, hạn chế có được phát hiện và khắc phục kịp thời không; kết quả công tác của cá nhân có đóng góp thiết thực vào việc hoàn thành nhiệm vụ chung của đơn vị hay không.

Đánh giá phải gắn với chức trách, nhiệm vụ và điều kiện thực hiện cụ thể, tránh cào bằng hoặc chỉ căn cứ vào một vài chỉ tiêu định lượng. Đối với công tác chính trị, có những kết quả được thể hiện qua sản phẩm cụ thể, nhưng cũng có những chuyển biến cần được xem xét thông qua quá trình, chất lượng và tác động đối với con người, tập thể. Vì vậy, cần kết hợp giữa tiêu chí rõ ràng, minh chứng cụ thể với đánh giá khách quan về chất lượng và hiệu quả thực tế.

Liên quan đến phương pháp tổ chức thực hiện, Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm cho rằng nguyên tắc “6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền” có thể vận dụng để cụ thể hóa yêu cầu làm việc khoa học, xác định rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ theo phương pháp Hồ Chí Minh.

Nếu phương pháp Hồ Chí Minh định hướng cách tư duy và tổ chức công việc thì “6 rõ” cụ thể hóa những yêu cầu đó thành các tiêu chí xác định nhiệm vụ, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả.

Rõ người giúp xác định chủ thể thực hiện; rõ việc làm rõ nhiệm vụ và yêu cầu cần đạt; rõ thời gian bảo đảm tiến độ; rõ trách nhiệm gắn quyền hạn với nghĩa vụ; rõ sản phẩm xác định kết quả cụ thể; rõ thẩm quyền bảo đảm công việc được giải quyết đúng phạm vi, đúng quy định. Sự kết hợp giữa các nội dung này góp phần khắc phục tình trạng giao nhiệm vụ chung chung, phân công chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm hoặc thiếu kiểm tra trong quá trình thực hiện.

Chẳng hạn, với nhiệm vụ nâng cao chất lượng nắm bắt tư tưởng bộ đội, phải xác định rõ người phụ trách, nội dung cần thực hiện, thời hạn xử lý, trách nhiệm phối hợp, kết quả cần đạt và thẩm quyền giải quyết. Sau đó, cần kiểm tra xem những vấn đề tư tưởng đã được phát hiện, phản hồi và xử lý kịp thời hay chưa. Qua đó, việc đánh giá không dừng ở chỗ đã triển khai công việc theo kế hoạch, mà phải làm rõ vấn đề được giải quyết đến đâu và hiệu quả thực tế như thế nào.

Tuy nhiên, việc vận dụng “6 rõ” phải linh hoạt, phù hợp với tính chất từng nhiệm vụ, tránh máy móc hoặc phát sinh thêm thủ tục không cần thiết. Đặc biệt, đối với công tác giáo dục và giải quyết tư tưởng, cần kết hợp các tiêu chí cụ thể với đánh giá chất lượng, sự chuyển biến và hiệu quả thực tế. Không nên tuyệt đối hóa các chỉ tiêu có thể đo đếm, bởi kết quả công tác chính trị còn thể hiện ở sự tiến bộ về nhận thức, thái độ, trách nhiệm và khả năng tự giác thực hiện nhiệm vụ của bộ đội.

Theo Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, cán bộ chính trị thực sự học tập và thực hành theo Bác khi những giá trị đã học trở thành phẩm chất, phương pháp làm việc và hành động cụ thể, được kiểm chứng bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Vì vậy, cần đánh giá thường xuyên, khách quan, có minh chứng; coi trọng cả quá trình rèn luyện, sự tiến bộ của cá nhân và hiệu quả công tác, lấy kết quả hoàn thành nhiệm vụ và sự chuyển biến thực chất của cơ quan, đơn vị làm những căn cứ quan trọng. Đây cũng là cách khắc phục bệnh hình thức trong học tập và thực hành theo Bác: không dừng ở việc hoàn thành các nội dung đăng ký, mà phải tạo ra những thay đổi có thể nhận thấy, kiểm chứng trong thực tiễn công tác và xây dựng đơn vị.