Từ Geneva, lan tỏa mạnh mẽ thông điệp ngoại giao đa phương toàn cầu

Cuối tháng 7, nắng vàng óng dọc các tuyến đường phố ngăn nắp, sạch tinh trong nội đô Geneva (Thụy Sĩ) và trên con đường cao tốc chạy lên thành phố Morges vòng quanh hồ nước xanh ngắt xa xa.
Tòa nhà trụ sở của Liên hợp quốc (Palais des Nations) được xem là công trình biểu tượng đẹp nhất của ngoại giao đa phương toàn cầu uy nghi nép mình giữa rừng cây tỏa bóng mát.

Nằm tọa lạc giữa Công viên Ariana rộng lớn tại địa chỉ Avenue de la Paix 14, 1211 Genève, công trình mang phong cách kiến trúc tân cổ điển những ngày này tấp nập khách mời đủ màu da là lãnh đạo Quốc hội, nghị viện trên toàn thế giới tề tựu tại hội nghị mang tầm vóc toàn cầu.

Điểm nhấn là cổng chính Allée des Drapeaux treo cờ của tất cả các quốc gia thành viên, dẫn vào sảnh Nhân quyền và các phòng họp lớn Salle des Assemblées thường xuyên diễn ra nhiều hoạt động ngoại giao đa phương, nơi các nhà lãnh đạo toàn cầu, khu vực và các quốc gia thảo luận các chủ đề thời sự thiết thân với chính phủ, cử tri và người dân các nước.

Hội nghị năm nay được xem là sự kiện nghị viện cấp cao quan trọng nhất, đánh dấu sự tham gia mạnh mẽ của nghị viện vào các vấn đề toàn cầu, đề cập những nội dung nổi bật như sự tham gia tích cực của phụ nữ và thanh niên, vai trò nghị viện trong tương lai kỹ thuật số, bảo vệ nhóm dễ bị tổn thương, và cam kết thực thi SDGs trong tương lai.

Thông qua các phiên thảo luận chuyên đề, nghị viện các quốc gia thể hiện vai trò đầu tàu trong thúc đẩy đa phương hiệu quả, đối thoại bình đẳng, pháp quyền quốc tế và phát triển xã hội toàn diện. Đặc biệt, các cam kết tại phiên bế mạc và Tuyên bố cấp cao sẽ đặt nền móng cho hành động nghị viện trong thời kỳ nhiều biến động và khủng hoảng toàn cầu hiện nay.

Những ngày này, Hội nghị Chủ tịch Quốc hội thế giới lần thứ 6 do Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) phối hợp Liên hợp quốc tổ chức, diễn ra với nghị trình bận rộn, sôi động với nhiều hoạt động đa phương, song phương ngoại giao con thoi... Là một trong những Trưởng đoàn phát biểu đầu tiên tại Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chia sẻ thông điệp lớn với chủ đề chung “Thúc đẩy hợp tác, đoàn kết nghị viện và chủ nghĩa đa phương vì lợi ích của mọi người dân trên thế giới”.

Trong phần trình bày, đề cập thế giới đang trải qua những biến động chưa từng có đang đe dọa nghiêm trọng hòa bình và ổn định toàn cầu, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ: Những thách thức này không phân biệt biên giới quốc gia, giàu nghèo, màu da, tôn giáo, đòi hỏi tất cả phải cùng chung tay hành động. Hơn bao giờ hết, đại diện cho tiếng nói của người dân, các nghị viện có trách nhiệm tiên phong trong việc thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, góp phần bảo đảm hòa bình, công bằng, thịnh vượng cho mọi người dân.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hợp tác nghị viện không chỉ là việc chia sẻ kinh nghiệm lập pháp hay thông qua các nghị quyết, đó còn là cam kết biến lời nói thành hành động, biến ý tưởng thành hiện thực và biến hy vọng thành cơ hội thật sự cho hàng tỷ người dân trên toàn thế giới. “Chúng ta, những người đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân, phải bảo đảm rằng các chính sách và luật pháp được xây dựng dựa trên các giá trị cốt lõi: Hòa bình, công lý và bình đẳng” - Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ.

Để đạt được những mục tiêu này, Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh sự “tăng cường đối thoại và xây dựng lòng tin”; “đối thoại thay cho đối đầu - đó là con đường duy nhất để xây dựng lòng tin và tinh thần hợp tác cùng có lợi giữa các quốc gia, dân tộc”.

Trong thông điệp gửi gắm tới các nhà lãnh đạo nghị viện toàn cầu, lãnh đạo các tổ chức quốc tế hàng đầu và khu vực, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ yêu cầu tiên quyết hiện nay là cần “thúc đẩy công lý và bình đẳng, cần ưu tiên các chính sách bảo vệ quyền con người, giảm bất bình đẳng và bảo đảm rằng không ai bị bỏ lại phía sau”.

Trong khuôn khổ Hội nghị đã diễn ra nhiều nội dung quan trọng về “Sự tham gia của phụ nữ và thanh niên trong nghị viện giữa thời phân cực và khó khăn”, được thiết kế tương tác với các bên liên quan. Đại biểu Quốc hội, nghị sĩ các nước thảo luận về những rào cản, cả bạo lực trực tuyến như hiện nay và cách các nghị viện có thể trở nên nhạy cảm giới hơn, thúc đẩy môi trường đại diện hiệu quả cho phụ nữ trẻ.

Các buổi khai mạc và phiên tranh luận có sự tham gia của các lãnh đạo tổ chức quốc tế và học giả như lãnh đạo Diễn đàn Nam nữ trẻ IPU; Chủ tịch Ban Nghị viện nữ giới IPU; Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC); Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE); Tổ chức Lao động quốc tế (ILO)… Đặc biệt, chủ đề mới và bắt nhịp xu thế về kỹ thuật số và trí tuệ nhân tạo tập trung vào vai trò của nghị viện trong xây dựng môi trường chính sách kỹ thuật số, quản trị AI, internet và bảo vệ quyền công dân trong môi trường số hóa toàn cầu.

Có thể thấy, chủ đề trọng tâm xuyên suốt được các nhà lãnh đạo nghị viện thế giới quan tâm là tăng cường hợp tác nghị viện-Liên hợp quốc và cùng nhau thảo luận, đưa ra tuyên bố cuối cùng (Tuyên bố cấp cao) khi kết thúc hội nghị, khẳng định chính trị nghị viện là bàn tay nối kết giữa người dân và các cơ chế đa phương quốc tế; khẳng định và xác định mạnh mẽ sứ mệnh kết nối nghị viện với Liên hợp quốc nhằm tăng tính minh bạch, giám sát và trách nhiệm trong các cơ chế đa phương, bên cạnh đó là tầm quan trọng của chuyển từ cam kết toàn cầu sang hành động quốc gia thực chất tại mỗi nước.

Thông điệp của Chủ tịch Quốc hội Việt Nam tại phiên khai mạc như lời kêu gọi hành động cụ thể, truyền cảm hứng cho nghị viện toàn cầu cùng hợp lực vì một tương lai hòa bình, công bằng và thịnh vượng. Trong lịch trình hoạt động, Chủ tịch Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội, Phó Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Đoàn tiến hành hàng chục cuộc làm việc, tiếp xúc với lãnh đạo nghị viện các nước và Liên hợp quốc.

Trong chuyến thăm chính thức nước bạn lần này, qua các cuộc làm việc, lãnh đạo Việt Nam đánh giá cao và rất quan tâm những kinh nghiệm của Thụy Sĩ trong các lĩnh vực mới đối với Việt Nam mà Thụy Sĩ có thế mạnh như đổi mới sáng tạo, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, công nghệ tài chính-ngân hàng… Điều đó sẽ giúp Việt Nam xác định tầm nhìn, phương hướng xây dựng khung pháp lý phù hợp, góp phần giúp Việt Nam kiện toàn khuôn khổ pháp luật phù hợp yêu cầu phát triển nhanh, bền vững, đưa những quyết sách lớn của Quốc hội, Chính phủ đi vào thực tiễn đời sống.