Tiếp tục nâng cao hiệu quả tham gia xây dựng khu vực biên giới trong tình hình mới

Ngày 25/8, tại Hà Nội, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng tổ chức Hội nghị tổng kết, tôn vinh các mô hình, chương trình, phong trào Bộ đội Biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh giai đoạn 2015-2025.

Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Quốc phòng dự, phát biểu chỉ đạo.

Dự hội nghị có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Nguyễn Đình Khang, Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo; Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Quốc phòng; Thượng tướng Trương Thiên Tô, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Trung tướng Vũ Trung Kiên, Tư lệnh Bộ đội biên phòng.

Hội nghị nhằm đánh giá toàn diện kết quả 10 năm triển khai các mô hình, chương trình, phong trào do bộ đội biên phòng phát động, tổ chức thực hiện; biểu dương, tôn vinh những tập thể, cá nhân có thành tích tiêu biểu; đồng thời rút ra những kinh nghiệm thực tiễn, xác định phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp tiếp tục nâng cao hiệu quả tham gia xây dựng khu vực biên giới trong tình hình mới.

Tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở

Báo cáo tại hội nghị cho thấy, trong 10 năm qua, toàn lực lượng đã xây dựng và duy trì 24 mô hình, chương trình, phong trào tiêu biểu, tạo sức lan tỏa sâu rộng trong đời sống xã hội. Nổi bật như: “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng”; “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”; “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo”; “Đồng hành cùng phụ nữ biên cương”; “Thầy giáo quân hàm xanh”; “Thầy thuốc quân hàm xanh”; “Cán bộ đồn Biên phòng tham gia cấp ủy địa phương”; “Đảng viên đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt chi bộ thôn, bản”; “Đảng viên đồn Biên phòng phụ trách hộ gia đình ở khu vực biên giới”; phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”...

Các mô hình được triển khai ngày càng nền nếp, thực chất, bám sát nhiệm vụ chính trị, đặc điểm địa bàn và nhu cầu của nhân dân. Ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, các đơn vị tập trung hỗ trợ giáo dục, xóa mù chữ, phát triển sinh kế, hỗ trợ cây, con giống, nước sạch, nhà ở, chăm sóc sức khỏe và củng cố hệ thống chính trị cơ sở.

Ở khu vực biển, đảo, bộ đội biên phòng tập trung tuyên truyền pháp luật, vận động ngư dân chấp hành pháp luật, chống khai thác IUU, xây dựng các tổ tàu thuyền đoàn kết, hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển, phòng chống thiên tai. Tại khu vực cửa khẩu, các mô hình hướng mạnh vào tuyên truyền pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự, phòng, chống tội phạm, xuất nhập cảnh trái phép và các hoạt động vi phạm pháp luật.

Một trong những kết quả nổi bật là bộ đội biên phòng đã tích cực tham gia xây dựng, củng cố hệ thống chính trị cơ sở. Năm 2026, có 2.626 đảng viên các đồn Biên phòng tham gia sinh hoạt tại 2.375 chi bộ thôn, bản biên giới.

Trong phát triển kinh tế-xã hội, Bộ đội biên phòng phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, bộ, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nhà hảo tâm huy động nhiều nguồn lực hướng về biên giới, hải đảo. Qua đó, góp phần giúp 112 xã từ yếu, kém lên trung bình và 195 xã từ trung bình lên khá về phát triển kinh tế-xã hội.

Chương trình “Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng” là một trong những điểm sáng tiêu biểu, thể hiện sâu sắc tình cảm, trách nhiệm của lực lượng đối với thế hệ trẻ nơi biên giới. Mỗi năm, toàn lực lượng nhận đỡ đầu gần 3.000 học sinh có hoàn cảnh khó khăn ở khu vực biên giới; nhận nuôi hơn 300 cháu.

Từ năm 2013 đến nay, cán bộ, chiến sĩ toàn lực lượng đã đóng góp gần 300 tỷ đồng thực hiện chương trình. Cùng với giáo dục, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được lực lượng quan tâm triển khai hiệu quả.

Các mô hình, chương trình, phong trào đã góp phần quan trọng xây dựng và phát huy sức mạnh của nhân dân trong tham gia quản lý, bảo vệ biên giới. Thông qua phong trào “Toàn dân tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới”, hàng nghìn tổ tự quản đường biên, cột mốc; tổ tự quản an ninh, trật tự; tổ tàu thuyền đoàn kết; tổ bến bãi an toàn được xây dựng, duy trì. Nhân dân tích cực cung cấp nguồn tin có giá trị, tham gia bảo vệ đường biên, cột mốc, giữ gìn an ninh, trật tự và chấp hành pháp luật trên biển.

Tạo chuyển biến từ “hỗ trợ đơn lẻ” sang “hỗ trợ có chuỗi giá trị”

Theo Trung tướng Nguyễn Anh Tuấn, Chính ủy Bộ đội biên phòng: Các mô hình, chương trình, phong trào đã tạo thành một hệ thống tác động toàn diện trên các lĩnh vực an sinh xã hội, giáo dục, y tế, phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng hệ thống chính trị, đối ngoại nhân dân và bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Từ hỗ trợ đời sống, nâng cao dân trí, phát triển sinh kế đến củng cố hệ thống chính trị và phát huy vai trò tự quản của nhân dân, các hoạt động đã từng bước tạo chuyển biến từ “hỗ trợ đơn lẻ” sang “hỗ trợ có chuỗi giá trị”, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Phát biểu tại hội nghị, Đại tướng Phan Văn Giang biểu dương, ghi nhận những đóng góp to lớn, thầm lặng nhưng hết sức vẻ vang của lực lượng đã vượt qua mọi khó khăn về điều kiện sinh hoạt, xa gia đình, người thân bám nắm địa bàn, “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc” với đồng bào.

Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định: Mỗi ngôi nhà đại đoàn kết được dựng lên, mỗi đàn bò giống, mỗi con lợn giống, dê giống trao tay, mỗi cháu học sinh được nâng bước tới trường, mỗi “Con nuôi đồn Biên phòng” được học tập và trưởng thành, mỗi lớp học tình thương được duy trì... đều là những viên gạch hồng góp phần đắp bồi “thế trận lòng dân” vững chắc.

Để các mô hình, chương trình, phong trào bộ đội biên phòng tham gia xây dựng khu vực biên giới vững mạnh ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất và bền vững, Đại tướng Phan Văn Giang đề nghị Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng, các đơn vị toàn quân và các địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ cơ sở; tiếp tục đổi mới tư duy và phương thức triển khai mô hình, tránh sáo rỗng, hình thức, cần chuyển mạnh từ phương thức “hỗ trợ trước mắt, mang tính từ thiện” sang “tạo sinh kế tự chủ, gắn với chuỗi giá trị và thị trường”.

Quá trình xây dựng mô hình phải khảo sát kỹ lưỡng theo phương châm “Sát nhiệm vụ, sát địa bàn, sát nhu cầu của dân và sát khả năng của đơn vị”. Phải có tiêu chí đánh giá tác động đầu ra rõ ràng, tránh chạy theo số lượng hay báo cáo hình thức.

“Bộ đội Cụ Hồ đến với nhân dân bằng sự chủ động, trách nhiệm, hiệu quả chứ không phải khi nhân dân cần thì bộ đội mới đến. Rà soát, nhân rộng các mô hình hiệu quả cao và loại bỏ các mô hình mang tính hình thức, kém hiệu quả”, Đại tướng Phan Văn Giang nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Đại tướng Phan Văn Giang chỉ đạo tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ bộ đội biên phòng tham gia cấp ủy và củng cố hệ thống chính trị cơ sở; tiếp tục phối hợp chặt chẽ các Tỉnh ủy, Thành ủy biên giới và các Quân khu thực hiện tốt Quy chế phối hợp. Thường xuyên bồi dưỡng, tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ tăng cường xã, cán bộ tham gia cấp ủy về kỹ năng quản lý nhà nước, công tác xây dựng Đảng, kiến thức kinh tế-xã hội, công tác dân tộc, tôn giáo và tiếng dân tộc thiểu số; tạo cơ chế, chính sách động viên kịp thời để cán bộ yên tâm công tác dài ngày tại cơ sở.

Dịp này, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng đề nghị các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và cấp ủy, chính quyền 30 tỉnh, thành phố biên giới tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với Bộ Quốc phòng và Bộ đội biên phòng. Đưa nội dung phối hợp phát triển dân sinh khu vực biên giới vào nghị quyết, kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của địa phương; ưu tiên nguồn lực từ các Chương trình mục tiêu quốc gia, bố trí kinh phí đối ứng và quỹ đất để bộ đội biên phòng triển khai các mô hình an sinh, hạ tầng biên giới, phòng chống thiên tai và chống khai thác IUU.

Dịp này, Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhất do có thành tích xuất sắc trong tổ chức Chương trình “Xuân Biên phòng ấm lòng dân bản”. Thiếu tướng Vũ Quốc Ân, Phó Chính ủy Bộ đội Biên phòng được trao tặng Huân chương Lao động hạng Ba.

Cùng với đó, 6 tập thể và cá nhân được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen; 15 tập thể và cá nhân được Bộ trưởng Quốc phòng tặng Bằng khen, 14 tập thể và cá nhân được Bộ Dân tộc và Tôn giáo tặng Bằng khen và nhiều tập thể, cá nhân khác nhận Bằng khen của Bộ Tư lệnh Bộ đội biên phòng.