Thúc đẩy sản xuất, sử dụng phân bón hữu cơ

Phân bón là vật tư quan trọng trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, việc lạm dụng, sử dụng không đúng kỹ thuật phân bón vô cơ (hóa học) sẽ gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường, gây hại đến sức khỏe con người, sinh vật có ích, ảnh hưởng đến chất lượng nông sản.

Thứ Ba, ngày 13/02/2024 - 06:01

Hướng dẫn kỹ thuật sản xuất phân bón hữu cơ cho nông dân huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh ĐỨC THUẬN)

Việc chuyển đổi sử dụng phân bón vô cơ sang phân bón hữu cơ được coi là giải pháp tối ưu, tiến tới xây dựng một nền sản xuất nông nghiệp an toàn, chất lượng, hiệu quả và bền vững.

Phát triển chưa tương xứng tiềm năng

Theo thống kê, lượng phân bón sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của Việt Nam vào khoảng 10 triệu tấn/năm và 75% trong số đó là phân bón vô cơ. Mức độ sử dụng phân bón của nước ta cao hơn nhiều quốc gia và gấp ba lần trung bình của thế giới.

Tình trạng bón phân mất cân đối, không đúng kỹ thuật là nguyên nhân chính dẫn tới hiệu suất sử dụng phân bón thấp, chỉ đạt 40-45% đối với phân đạm, 25-30% đối với phân lân và 55-60% đối với phân kali. Điều này gây thất thoát kinh tế, làm ô nhiễm đất, ô nhiễm nguồn nước, tăng phát thải khí nhà kính và ảnh hưởng tới chất lượng nông sản. Để sản xuất nông nghiệp bền vững cần sử dụng cân đối giữa phân hữu cơ và vô cơ.

Ngoài việc cung cấp chất dinh dưỡng ổn định cho cây trồng, phân bón hữu cơ còn có tác dụng cải thiện tính chất vật lý, hóa học, sinh học của đất, hạn chế rửa trôi, tăng độ thấm và khả năng giữ nước của đất, tăng khả năng chịu hạn cho cây trồng.

Số lượng sản phẩm phân bón hữu cơ (bao gồm cả phân bón sinh học) đã được công nhận lưu hành ở nước ta hiện vào khoảng hơn 7.000 sản phẩm, chiếm 27% tổng số phân bón đã được công nhận lưu hành. Công suất sản xuất phân bón hữu cơ hiện nay là 4,8 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, trên thực tế ngành phân bón mới chỉ đáp ứng được khoảng 10-25% nhu cầu về phân hữu cơ.

Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội phân bón Việt Nam Phùng Hà cho biết, những năm qua, phân bón hữu cơ phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chủ yếu do nước ta chưa có chính sách mạnh mẽ để khuyến khích đầu tư nghiên cứu, chuyển giao khoa học-công nghệ, sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ, giảm sử dụng phân bón vô cơ. Thêm nữa, thiếu định hướng cụ thể nhằm khuyến khích các cấp, chính quyền địa phương ưu tiên, hỗ trợ về vốn, đất,... cho nhà máy sản xuất phân bón hữu cơ. Nhiều địa phương chưa thật sự quan tâm việc quản lý sử dụng phân bón, chưa có các chính sách để khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ dẫn tới không thu hút được doanh nghiệp đầu tư sản xuất cũng như người dân sử dụng phân bón hữu cơ. Bên cạnh một số ít cơ sở đã đầu tư công nghệ sản xuất phân bón hữu cơ hiện đại thì vẫn còn nhiều cơ sở sử dụng dây chuyền thô sơ, tính tự động hóa chưa cao, công nghệ vi sinh trong sản xuất phân hữu cơ còn thấp... dẫn đến công suất sản xuất và hàm lượng chất hữu cơ cũng như chất lượng phân bón còn thấp.

Nâng tỷ lệ sử dụng phân hữu cơ lên hơn 30% vào năm 2030

Nhằm xây dựng nền nông nghiệp bền vững, có trách nhiệm, theo hướng tuần hoàn và tăng trưởng xanh, mới đây, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phê duyệt Đề án phát triển sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050. Theo đó, sẽ khai thác tiềm năng, lợi thế nguyên liệu hữu cơ sẵn có để sản xuất phân bón hữu cơ, mục tiêu đến năm 2030, nâng tỷ lệ sản phẩm phân bón hữu cơ được phép lưu hành lên hơn 30% so với tổng số sản phẩm phân bón. Nâng công suất sản xuất phân bón hữu cơ của các cơ sở sản xuất đủ điều kiện lên 5 triệu tấn/năm.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, thời gian tới ngành nông nghiệp sẽ tập trung nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về phân bón. Trong đó, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, nâng cao năng lực của hệ thống kiểm nghiệm. Phát triển và đa dạng hóa các sản phẩm phân bón hữu cơ. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký, công nhận lưu hành phân bón hữu cơ thuộc trường hợp không phải khảo nghiệm theo quy định pháp luật để phát triển bộ sản phẩm phân bón phong phú, đa dạng về số lượng và chủng loại. Phát triển và nhân rộng các công nghệ sản xuất phân bón hữu cơ.

Nâng cao nhận thức của người dân, chủ cơ sở buôn bán, doanh nghiệp sản xuất và cán bộ quản lý địa phương. Thúc đẩy nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Triển khai các mô hình sử dụng phân bón hữu cơ và xây dựng chuỗi liên kết. Thúc đẩy sử dụng phụ phẩm nông nghiệp và sản xuất phân bón quy mô nông hộ. Ưu tiên, tập trung điều tra, đánh giá thực trạng quản lý và sử dụng các nguồn nguyên liệu để sản xuất phân bón hữu cơ trong nước. Rà soát, đề xuất xây dựng các chính sách cụ thể để khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ.

MẠNH HÀ

Vô cơ Hữu cơ kali