Được khởi động vào tháng 9/2022, chương trình She Feeds the World, một sáng kiến hợp tác giữa Quỹ PepsiCo và CARE (một tổ chức toàn cầu hoạt động trong lĩnh vực phát triển cộng đồng), tập trung vào việc thúc đẩy thực hành nông nghiệp bền vững, nâng cao năng suất và hỗ trợ sinh kế cho người nông dân. Sáng kiến này có tổng vốn đầu tư 18,2 triệu USD, được triển khai tại tám quốc gia, trong đó có Việt Nam, nhằm cải thiện sinh kế của phụ nữ nông dân và cộng đồng. Chương trình giúp phụ nữ xây dựng kỹ năng và sự tự tin trong thực hành nông nghiệp bền vững, tham gia thị trường, bảo đảm an ninh lương thực và dinh dưỡng, từ đó tăng năng suất nông nghiệp và thu nhập.
Tại Việt Nam, chương trình được triển khai hiệu quả nhờ sự phối hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường - Đối tác phát triển nông nghiệp bền vững Việt Nam (PSAV), Trung tâm Khuyến nông quốc gia (NAEC), CARE và Trung tâm Phát triển cộng đồng (CDC) nhằm giải quyết các thách thức mà nông dân quy mô nhỏ tại Tây Nguyên đang gặp phải. Thông qua việc giới thiệu các phương pháp canh tác bền vững, thúc đẩy mô hình đối tác công tư (PPP), chương trình đã giúp nâng cao năng suất nông nghiệp, cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lực và mở ra cơ hội thị trường mới.
Tính đến tháng 4/2025, chương trình She Feeds the World tại Việt Nam đã tạo ra những tác động rõ rệt, hỗ trợ hơn 8.000 người dân, trong đó có hàng trăm người ở hai tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai tiếp cận, áp dụng các phương pháp canh tác bền vững, nâng cao quyền kiểm soát và tiếp cận nguồn lực sản xuất, cải thiện khả năng tham gia thị trường. Chương trình đã góp phần thay đổi phương pháp canh tác thông qua những đổi mới quan trọng như áp dụng công nghệ theo dõi sức khỏe đất, hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước và giải pháp bón phân cải tiến sử dụng phân hữu cơ…
Những thay đổi này đã giúp tăng 20% năng suất, giảm 30% việc sử dụng phân bón hóa học và giảm 20% lượng nước tiêu thụ. Trọng tâm của các nỗ lực này là nâng cao năng lực của phụ nữ nông dân, những người đã tích cực tham gia vào tất cả các hoạt động của chương trình.
Đã từ lâu, chị H'Nối Byă ở xã Cư Drăm, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk luôn ấp ủ mong muốn trồng nấm tại nhà. Sau khi tham gia chương trình She Feeds the World, chị được tham dự các buổi tập huấn, tham quan học hỏi kinh nghiệm và tìm hiểu thị trường tiêu thụ nấm. Chị H’Nối cùng một số chị em trong buôn thành lập nhóm trồng nấm, cùng nhau sản xuất, khảo sát thị trường và bán hàng qua mạng xã hội. Nhờ chất lượng tốt và được người tiêu dùng ủng hộ, nấm làm ra đến đâu bán hết đến đó, thậm chí không đủ cung cấp. Từ 200 bịch phôi nấm ban đầu, chị mạnh dạn đầu tư để nâng quy mô lên 1.000 bịch. Mỗi tháng, chị H'Nối thu nhập thêm hơn 3 triệu đồng. Không chỉ mang lại kinh tế, nấm còn giúp gia đình chị cải thiện bữa ăn hằng ngày.
Theo chị H’Nối, trồng nấm không quá phức tạp, phù hợp với cả những người có ít vốn và thời gian. Với nhu cầu tiêu dùng nấm sạch ngày càng cao, đây là sinh kế bền vững và tiềm năng. Hiện chị đang liên kết với nhà hàng để ổn định đầu ra. “Trồng nấm khiến tôi tự tin hơn. Khi chị em đến tận nhà xem tôi chăm sóc và thu hoạch nấm, thấy họ hào hứng, tôi cảm thấy rất tự hào”, chị H’Nối chia sẻ.
Chương trình She Feeds the World không chỉ giúp chị thay đổi cuộc sống mà còn mở ra cơ hội để các phụ nữ khác trong buôn nhìn thấy tương lai tươi sáng hơn từ những điều tưởng như nhỏ bé. Đặc biệt, việc trồng nấm còn góp phần bảo vệ môi trường. Những nguyên liệu bỏ đi như rơm rạ, bẹ ngô sau thu hoạch được tận dụng hiệu quả. Các hộ không trồng nấm cũng có thể bán lại rơm cho các hộ trồng với giá 50.000 đồng mỗi bó, tạo thêm nguồn thu nhập thụ động cho cả buôn làng.
Bên cạnh đó, chương trình She Feeds the World cũng đã hỗ trợ các nghiên cứu cấp quốc gia và các sự kiện thường niên của Đối tác phát triển nông nghiệp bền vững Việt Nam về áp dụng công nghệ, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và thực hành giảm phát thải trong ngành rau quả. Thông qua chương trình, mạng lưới khuyến nông cộng đồng cũng tham gia tích cực tổ chức các khóa đào tạo thực hành, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng tài liệu hướng dẫn về các mô hình chuỗi giá trị nhằm nhân rộng trên toàn quốc.
Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia chia sẻ: “Hợp tác với Quỹ PepsiCo và CARE đã giúp chúng tôi hiện thực hóa mục tiêu chung trong việc thúc đẩy nông nghiệp bền vững tại Việt Nam. Thông qua chương trình này, không chỉ tăng năng suất sản xuất mà còn giúp nông dân tiếp cận thị trường, cải thiện thu nhập, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và tương lai tốt đẹp hơn cho các gia đình. Chương trình cũng góp phần củng cố quan hệ đối tác công tư để phát triển mô hình liên kết nông nghiệp tiên tiến một cách hiệu quả”.
Còn ông Bạch Thành Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển cộng đồng Đắk Lắk phấn khởi cho biết: “Chương trình She Feeds the World đã tạo ra sự thay đổi đáng kể cho nông dân tại Đắk Lắk. Không chỉ ghi nhận sự gia tăng sản lượng, cộng đồng cũng đã nâng cao khả năng thích ứng với các phương pháp canh tác bền vững. Sáng kiến này đã trao quyền cho nông dân địa phương, đặc biệt là phụ nữ, giúp họ cải thiện sinh kế bền vững lâu dài”.
Từ một người nông dân phụ thuộc vào các sản phẩm phân bón vô cơ bón cho cây trồng, đầu năm 2024, chị Đàm Thị Phương ở xã Ea M'dróh, huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk đã tham gia vào nhóm sinh kế trồng rau của chương trình She Feeds the World. Khi vào nhóm, chị Phương mạnh dạn đăng ký làm mô hình điểm và vay vốn từ quỹ của nhóm để đầu tư giống, hệ thống tưới phun sương và vật tư nhằm thay đổi cách canh tác cây trồng.
Qua các buổi tập huấn từ dự án, chị và các thành viên trong nhóm dễ dàng tạo ra chế phẩm vi sinh bản địa (IMO) và phân bón hữu cơ từ những nguyên liệu đơn giản có sẵn tại địa phương. Với chị, đây là những kiến thức hoàn toàn mới và rất hữu ích, không chỉ giúp tiết kiệm, giảm chất hóa học mà còn tốt cho môi trường và con người. Chị Phương chia sẻ: “Sử dụng chế phẩm vi sinh giúp cây phát triển nhanh, lá xanh và đẹp, cải tạo đất, tiết kiệm 50% chi phí so với sử dụng phân bón hóa học. Thời gian tới, tôi sẽ mở rộng sản xuất rau và thương mại hóa chế phẩm vi sinh để có thêm nguồn thu nhập”.
Kết quả chương trình cho thấy, thu nhập của nông dân đã được cải thiện đáng kể nhờ năng suất cao hơn, khả năng tiếp cận thị trường tốt hơn và áp dụng kỹ thuật canh tác mới. Một thành tựu nổi bật là chương trình tập trung hỗ trợ phụ nữ nông dân với hơn 60% số người tham gia là phụ nữ. Sáng kiến này đã giúp họ có thêm quyền kiểm soát trong hoạt động sản xuất nông nghiệp.
Bà Lê Kim Dung, Giám đốc Quốc gia CARE Việt Nam chia sẻ: “Chương trình cho thấy sức mạnh của mối quan hệ hợp tác đa bên và những chuyển biến tích cực từ việc áp dụng các thực hành nông nghiệp bền vững. Sự phối hợp chặt chẽ giữa Quỹ PepsiCo, CARE và các đối tác địa phương không chỉ góp phần nâng cao năng suất nông nghiệp mà còn thúc đẩy vai trò chủ động của phụ nữ trong quá trình sản xuất, nhất là đối với các tỉnh ở khu vực Tây Nguyên có đông đồng bào dân tộc thiểu số…”.
Ông Nguyễn Kim Hành, Giám đốc Nông nghiệp PepsiCo Foods Việt Nam nhấn mạnh: “Chương trình She Feeds the World là một minh chứng cho việc thực hiện chiến lược toàn cầu Pep Positive (pep tích cực) của PepsiCo tại Việt Nam. Chương trình đã thành công trong việc lan tỏa các thực hành nông nghiệp tái sinh, nâng cao sinh kế cho nông dân trong chuỗi cung ứng nông nghiệp và mở rộng quyền tiếp cận, kiểm soát nguồn lực sản xuất cho phụ nữ nông dân. Chương trình cũng thúc đẩy mô hình đối tác công tư trong nông nghiệp bền vững tại Việt Nam thông qua hợp tác hiệu quả với đối tác phát triển nông nghiệp bền vững Việt Nam và Trung tâm Khuyến nông quốc gia”.
Ông Phumjai Krisintu, Giám đốc Khu vực châu Á của Quỹ PepsiCo chia sẻ: “Trong giai đoạn đầu tiên của chương trình này đã mang lại những tiến triển rõ rệt và tác động tích cực cho cộng đồng. Chúng tôi mong muốn tiếp tục hợp tác tại Việt Nam, hỗ trợ nâng cao sinh kế cho nông dân cải tiến phương pháp canh tác, tăng năng suất và tạo thu nhập bền vững hơn, nhất là đối với khu vực Tây Nguyên”
