“Chạy đua” với mức độ xuống cấp
Nghị quyết về cơ chế ưu đãi cho các dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ vừa được HĐND Thành phố Hồ Chí Minh thông qua. Theo đó, thành phố sẽ hỗ trợ 50% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật bên ngoài tòa nhà (hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, chiếu sáng, xử lý chất thải...) với mức tối đa 10 tỷ đồng/dự án. Ngoài ra, thành phố cũng sẽ hỗ trợ 50% kinh phí di dời, cưỡng chế các hộ dân theo phương án đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Việc hỗ trợ chỉ thực hiện sau khi chủ đầu tư hoàn thành hạ tầng hoặc công tác di dời theo tiến độ được duyệt. Các dự án triển khai theo nhiều giai đoạn sẽ được xem xét hỗ trợ theo từng phần việc đã nghiệm thu. Đây được coi là hướng tháo gỡ khả quan khi thời gian qua, dù rất muốn nhưng thành phố vẫn loay hoay với kế hoạch cải tạo hàng trăm chung cư cũ, xuống cấp nghiêm trọng do thiếu nguồn lực.
Trước đó, vào tháng 2/2025, UBND thành phố đã phê duyệt đề án Cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn. Theo đề án này, từ nay đến năm 2030, thành phố sẽ dành thời gian cho khâu chuẩn bị cải tạo, xây dựng lại 467 chung cư cũ xây dựng trước năm 1975 và số chung cư xây dựng trong giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1994. Chung cư cấp B (không đáp ứng được yêu cầu sử dụng bình thường) và cấp C (xuất hiện tình trạng nguy hiểm) xây dựng trước năm 1975 cũng sẽ được nâng cấp, sửa chữa trong 5 năm tới. Riêng với 16 chung cư cấp D (hư hại nặng, nguy hiểm), thành phố tính phương án xây mới 7 tòa đã di dời, tháo dỡ; 9 chung cư trong diện chưa hoặc đang di dời sẽ được sửa chữa và xây lại.
Trong cuộc họp về tiến độ cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ hư hỏng, xuống cấp mới đây, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường đã chỉ đạo Sở Xây dựng khẩn trương chủ trì, phối hợp với UBND các phường xây dựng kế hoạch cải tạo, xây dựng lại 31 chung cư cũ trong năm 2025, đề xuất hướng xử lý các vướng mắc cho từng trường hợp cụ thể. Sở này cũng được giao rà soát, ưu tiên sửa chữa các chung cư có dấu hiệu hư hỏng, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
Trước khi xuống “gõ cửa” nhà dân, phường đã tập trung tuyên truyền về thông tin, kiến thức, kỹ năng phòng cháy chữa cháy thông qua hình thức treo băng-rôn tại các khu chung cư, trao đổi cụ thể vào các nhóm trò chuyện trên Zalo của khu dân cư, tận dụng các nền tảng mạng xã hội cũng như tuyên truyền lưu động.
Tăng lên các mô hình “Nhà tôi 3 có”
TP Hồ Chí Minh hiện có 474 chung cư với 573 lô xây trước năm 1975 đã xuống cấp, mất an toàn. Trong đó, 16 chung cư được xếp loại cấp D, 116 chung cư cấp C, 332 chung cư cấp B và 12 công trình đã tháo dỡ hoặc chuyển mục đích sử dụng. Đến nay, 5 chung cư cấp D đã được tháo dỡ hoàn toàn, 6 công trình khác cũng đã được dỡ bỏ. Quy trình triển khai đề án Cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ bị hư hỏng, xuống cấp trên địa bàn được chia thành 7 bước. Thành phố sẽ tiến hành đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư mới có đủ năng lực thay thế những đơn vị không còn phù hợp pháp lý hoặc chậm triển khai.
Bên cạnh lộ trình sửa chữa, xây lại chung cư xuống cấp, thành phố còn ra quân tuyên truyền, vận động người dân tháo dỡ “chuồng cọp”, lồng sắt tại các chung cư, cư xá cũ hoặc mở lối thoát nạn thứ hai phòng trường hợp xảy ra cháy nổ. Vận động các hộ gia đình trang bị bình chữa cháy xách tay, dụng cụ thô sơ phá dỡ và tính toán phương án nếu chẳng may hỏa hoạn xuất hiện. Người dân được hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng “HELP 114”, đăng ký theo dõi thông tin về phòng chống cháy nổ thông qua các nền tảng trên mạng của Phòng cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, Công an TP Hồ Chí Minh. Đồng thời đẩy mạnh mô hình “Tổ liên gia an toàn Phòng cháy chữa cháy”, “Điểm chữa cháy công cộng” và “Nhà tôi 3 có” (gồm: có thiết bị cảnh báo cháy, có mặt nạ phòng độc và có lối thoát nạn thứ hai).
Đến thời điểm hiện tại, việc tuyên truyền, hỗ trợ người dân sống tại các chung cư, đặc biệt chung cư cũ tháo dỡ “chuồng cọp” đang được thực hiện khẩn trương. Tại phường Bình Quới có 23 chung cư với hơn 3.550 hộ. Trong đó, gần 1.000 hộ có cơi nới “chuồng cọp”. Ông Mai Quang, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Quới cho biết, phường thành lập 9 tổ công tác xuống các chung cư tuyên truyền về phòng cháy chữa cháy, vận động 100% hộ dân tự nguyện tháo dỡ “chuồng cọp” và hướng dẫn kỹ năng xử lý tình huống, cứu hộ cứu nạn trong trường hợp hỏa hoạn.
