Với diện tích tăng gấp hơn bốn lần so với trước khi sáp nhập, thành phố Cần Thơ mới có nền tảng quy hoạch diện rộng. Hiện nay, thành phố triển khai nhiều hoạt động quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển đô thị phù hợp điều kiện mới sau sáp nhập; trong đó, tập trung thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư nhằm sớm khởi công các dự án trọng điểm đã được phê duyệt.
Các công trình này đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố, góp phần chỉnh trang đô thị Cần Thơ, xứng tầm đô thị trung tâm, trở thành động lực phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đáng chú ý, thành phố đã thống nhất Ðồ án điều chỉnh quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Trung tâm văn hóa Tây Ðô và lập thủ tục đầu tư xây dựng trung tâm hành chính tập trung (mới), phấn đấu đến cuối năm 2025 khởi công và cuối năm 2027 đưa công trình vào sử dụng.
Thành phố định hướng phát triển nền kinh tế xanh bền vững; trong đó, chú trọng đầu tư hạ tầng kỹ thuật giao thông xanh, xử lý rác thải, nước thải đô thị. Một số tuyến đường trong đô thị trung tâm đang hoàn thành nhằm giảm ùn tắc, tăng hiệu quả kết nối giao thông, giảm phát thải. Các hệ thống hạ tầng kiểm soát và điều tiết chống ngập tại trung tâm thành phố như âu thuyền Cái Khế, các trạm bơm tiêu nước tập trung, hệ thống cống kiểm soát triều… được đầu tư xây dựng.
Đáng chú ý, các công trình giao thông trọng điểm như đường vành đai phía tây, mở rộng Quốc lộ 91… đang được tập trung đẩy nhanh tiến độ. Theo Giám đốc Sở Xây dựng Mai Văn Tân, thành phố đang quyết liệt triển khai các dự án giao thông trọng điểm nhằm hoàn thiện hạ tầng, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Bên cạnh tổ chức thi công “3 ca 4 kíp”, các nhà thầu tăng cường nhân lực, thiết bị, vật tư, tổ chức thêm nhiều mũi thi công để triển khai phù hợp với điều kiện thực tế.
Mặc dù đạt được một số kết quả trong quá trình phát triển hạ tầng, tuy nhiên, hiện nay Cần Thơ đối mặt không ít hạn chế, bất cập trong quy hoạch và phát triển đô thị. Mặc dù thành phố đầu tư nhiều vào hạ tầng chống ngập nhưng vẫn chưa đủ ngăn ngừa tình trạng úng ngập cục bộ khi mưa lớn kết hợp triều tăng cao. Không chỉ mùa mưa, tình trạng nước dâng cao gây ngập tại nhiều tuyến đường trung tâm còn xảy ra cả trong mùa khô; nguyên nhân một phần là do hệ thống chống ngập thiếu đồng bộ, phụ thuộc nhiều vào thời tiết và nguồn vốn bảo trì, ảnh hưởng hiệu quả dài hạn.
Bên cạnh đó, theo đánh giá của các chuyên gia, tình trạng phát triển đô thị tại Cần Thơ chưa thật sự đồng bộ, thiếu liên kết vùng và chưa tận dụng được hiệu quả các lợi thế vốn có. Một số dự án xây dựng, đầu tư hạ tầng giao thông, logistics thực hiện dang dở, chậm tiến độ do vướng mắc về giải phóng mặt bằng. Thành phố xác định quy hoạch phát triển đô thị theo hướng xanh, thông minh, nhưng vẫn thiếu các giải pháp đột phá, chưa có khung pháp lý rõ ràng để triển khai đồng bộ giữa các địa phương. Thành phố cũng đang đối mặt với vấn đề thiếu hệ thống cơ sở dữ liệu đô thị đồng bộ, liên thông khi cơ sở dữ liệu đất đai, xây dựng, dân cư, hạ tầng kỹ thuật… chưa được số hóa đầy đủ hoặc chưa kết nối liên thông với nhau.
Để nâng cao hiệu quả quy hoạch và quản lý phát triển đô thị, thành phố Cần Thơ cần ưu tiên đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các công trình hạ tầng giao thông, thoát nước, xử lý chất thải, nhất là tại các đô thị vệ tinh, vùng chuyển tiếp nông thôn-đô thị mới sau sáp nhập. Hệ thống thoát nước đô thị phải được đầu tư hiện đại theo mô hình thích ứng thông minh với khí hậu, ứng dụng công nghệ điều tiết tự động và nâng cấp các công trình ngăn triều, trạm bơm, hồ điều hòa. Sớm hoàn thiện hạ tầng giao thông, nhất là các dự án giao thông trọng điểm cần được đẩy nhanh tiến độ. Giao thông đô thị phải phát huy hiệu quả trong kết nối liên vùng và nội đô thông qua các trục vành đai, giao thông công cộng.
Các cơ quan chuyên trách về quy hoạch, phát triển hạ tầng tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm về trật tự xây dựng, sử dụng đất sai mục đích. Rà soát các khu đô thị đã quy hoạch, đánh giá hiệu quả sử dụng đất, năng lực nhà đầu tư, từ đó có biện pháp thu hồi, điều chỉnh hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất phù hợp. Tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đô thị, áp dụng mô hình chính quyền điện tử, đô thị thông minh với hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai, công trình hạ tầng, giao thông, dân cư.
Theo nhà nghiên cứu văn hóa Nam Bộ Nhâm Hùng, một vấn đề rất quan trọng mà thành phố cần lưu ý là việc phát triển đô thị cần đi kèm giữ gìn bản sắc. “Cần Thơ có bản sắc rất riêng, gắn với văn hóa sông nước, miệt vườn, cần giữ gìn và tích hợp vào quá trình đô thị hóa. Phát triển đô thị theo hướng bền vững không chỉ về môi trường mà còn về văn hóa. Một đô thị văn minh không chỉ có nhà cao tầng, đường sá rộng rãi, mà còn cần có bản sắc, sự tiếp nối giữa cái cũ và cái mới, giữa truyền thống và hiện đại”, ông Nhâm Hùng chia sẻ.
