Danh tiếng của Nam Cao lan tỏa khi kỹ thuật rút lõi tơ tằm đạt độ tinh xảo hiếm có. Sợi đũi được rút hoàn toàn bằng tay, giữ độ xốp tự nhiên, tạo nên chất vải “đông ấm, hè mát”, mộc mạc nhưng tinh tế. Chính đặc tính ấy giúp đũi Nam Cao vượt ra khỏi nhu cầu sinh hoạt thông thường, bước vào lĩnh vực thời trang cao cấp và từng được xuất khẩu sang Pháp, Lào, Thái Lan.
Thời điểm năm 2000, nghề dệt đũi của làng phát triển mạnh với hơn 1.500 khung dệt hoạt động mỗi ngày. Tuy nhiên, những biến động của cơ chế thị trường khiến nghề bị mai một và suy giảm mạnh, nhiều hộ dân cất khung cửi, khoảng trống truyền nghề ngày một lớn. Dù vậy, ngọn lửa nghề chưa từng lụi tắt. Những năm gần đây phong trào khôi phục nghề dần lan tỏa, người dân dựng lại khung, gom kén, rút đũi như cách nối lại sợi dây giữa quá khứ và hiện tại.
Theo bà Lương Thanh Hạnh, Giám đốc Hợp tác xã lụa đũi Nam Cao, rút đũi là công đoạn vất vả nhất, đòi hỏi người thợ phải ngâm tay trong nước, tinh mắt lựa từng sợi tơ đứt rồi vê lại cho tròn. Mỗi người kéo đũi cả ngày chỉ được khoảng 70-100 gram, nhưng đó là kết tinh của sự kiên nhẫn và tay nghề thủ công mà chưa loại máy móc nào thay thế được. Hiện nay, làng còn gần 60 nghệ nhân cao tuổi thành thạo kỹ thuật này, đây chính là những “kho tư liệu sống” của nghề.
Chính bởi sở hữu những giá trị độc bản là lợi thế để đũi Nam Cao trở thành một trong những chất liệu thời trang đại diện cho bản sắc Việt Nam. Điểm khác biệt nằm ở sự thô mộc tinh tế, nơi mỗi tấm vải không chỉ là sản phẩm tiêu dùng mà là một tác phẩm nghệ thuật được tạo nên từ sức lao động thủ công bền bỉ.
Trong định hướng phát triển, Hợp tác xã lụa đũi Nam Cao lựa chọn con đường sản xuất xanh, nhuộm vải bằng nguyên liệu tự nhiên như lá bàng, nếp cẩm, gấc hay các loại lá bản địa. Những gam màu trầm, mềm mại như hơi thở thiên nhiên tạo nên bản sắc riêng cho đũi Nam Cao, phù hợp xu hướng tiêu dùng bền vững. Các sản phẩm như khăn lụa, áo dài, chăn ga hay vải thô cao cấp đều được hoàn thiện qua nhiều công đoạn thủ công công phu.
Song hành với sản xuất, du lịch trải nghiệm đang mở ra hướng đi mới cho làng nghề. Năm 2024, Nam Cao đón gần 30.000 lượt khách, trong đó có khoảng 10.000 khách quốc tế. Du khách bị cuốn hút bởi không gian làng quê yên bình, những mái hiên cũ nơi các cụ già vẫn kéo đũi, dệt vải, và đặc biệt là trải nghiệm tự tay nhuộm khăn, dệt lụa. Chính những trải nghiệm trực tiếp ấy giúp du khách hiểu và trân trọng hơn giá trị của từng thước vải đũi.
Nghề dệt đũi Nam Cao đã được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2023 và đạt tiêu chuẩn sản phẩm OCOP 4 sao năm 2025. Từ những sợi tơ thô mộc, đũi Nam Cao đang từng bước tô đậm thêm dấu ấn riêng, trở thành điểm nhấn văn hóa, du lịch đặc sắc trên bản đồ tỉnh Hưng Yên hôm nay.
