Việc siết chặt, chủ động hơn nữa để bảo đảm dịch không lây lan diện rộng đang đặt ra cấp bách.
Nguy cơ lây lan rộng
Theo Chi cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ, công tác phòng chống dịch tả heo châu Phi trên địa bàn thành phố đang bước vào giai đoạn cam go với nguy cơ phát tán và lây lan dịch bệnh được đánh giá ở mức rất cao. Tính đến ngày 29/10, mầm bệnh đã phát sinh tại 31 xã, phường, với số lượng heo tiêu hủy gần 2.000 con.
Đáng chú ý, toàn thành phố vẫn còn 19 xã, phường có các ổ dịch chưa qua 21 ngày. Đây là những địa bàn tiềm ẩn rủi ro bùng phát dịch nguy hiểm nếu không được giám sát và kiểm soát chặt chẽ.
Sự bùng phát của dịch tả heo châu Phi đặt ra thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi thành phố, đặc biệt trong bối cảnh tổng đàn heo của Cần Thơ tính đến tháng 9/2026 có hơn 507.000 con (tăng 5,6% so với cùng kỳ năm 2025), với sản lượng thịt hơn 83.000 tấn (tăng 5,1%), đóng góp tỷ trọng lớn vào nguồn cung thực phẩm cho toàn khu vực.
Việc bảo vệ an toàn cho đàn heo không chỉ là bài toán kinh tế của hàng chục nghìn hộ chăn nuôi mà còn là nhiệm vụ bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm cấp thiết khi thời điểm cuối năm và Tết Nguyên đán đang đến gần.
Ông Lâm Minh Hoàng, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y thành phố cho biết: Nguyên nhân khiến nguy cơ lây lan dịch bệnh luôn thường trực xuất phát từ nhiều khía cạnh chăn nuôi heo trong dân. Hiện tại các xã, phường mô hình chăn nuôi nhỏ lẻ, nông hộ vẫn còn chiếm tỷ lệ lớn.
Tại nhiều khu vực, chuồng trại chưa bảo đảm các tiêu chuẩn vệ sinh thú y; việc nuôi chung heo nái, heo con và heo thịt diễn ra phổ biến. Ý thức chấp hành các quy trình an toàn sinh học của một bộ phận người dân chưa đồng đều, dẫn đến việc mầm bệnh dễ dàng xâm nhập và lây lan diện rộng.
Bên cạnh đó, các hoạt động lưu thông, vận chuyển, mua bán và giết mổ heo gia tăng mạnh, nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thực phẩm cuối năm. Nguy cơ lây nhiễm càng trở nên trầm trọng hơn khi xuất hiện tình trạng một số hộ chăn nuôi “bán chạy” heo bệnh, tự ý giết mổ hoặc chôn hủy heo chết không đúng quy định, gây ô nhiễm môi trường và làm tán phát mầm bệnh ra diện rộng.
Ngoài ra, công tác giám sát dịch bệnh tại một số cơ sở vẫn còn thiếu sót, chưa báo cáo kịp thời. Tỷ lệ tiêm phòng vắc-xin đại trà cho đàn vật nuôi ở một số địa phương còn thấp, tạo ra khoảng trống miễn dịch lớn.
Siết chặt phòng, chống dịch bệnh
Nhằm siết chặt và nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch tả heo châu Phi, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành và triển khai kịp thời nhiều chỉ đạo, văn bản hướng dẫn sát thực tế.
Việc phối hợp liên ngành giữa Chi cục Chăn nuôi và Thú y với chính quyền các xã, phường đã tạo thuận lợi cho công tác giám sát, phát hiện, lấy mẫu xét nghiệm và xử lý triệt để các ổ dịch.
Đặc biệt, hệ thống chính sách hỗ trợ khắc phục thiệt hại do dịch bệnh động vật theo Nghị định số 116/2025/NĐ-CP ngày 5/6/2025 của Chính phủ và Nghị quyết số 44/2025/NQ-HĐND ngày 31/12/2025 của Hội đồng nhân dân thành phố Cần Thơ đã kịp thời tháo gỡ khó khăn về mặt tài chính cho người chăn nuôi (hỗ trợ 40.000 đồng/kg heo bệnh bị tiêu hủy).
Nhờ đó, người chăn nuôi có thêm cơ sở pháp lý và động lực để chủ động khai báo dịch bệnh, phối hợp cùng cơ quan chức năng.
Tuy nhiên, công tác phòng chống dịch bệnh còn nhiều hạn chế, bất cập từ cơ sở. Hiện thành phố còn khoảng 20/103 xã, phường chưa có cán bộ chuyên môn về thú y. Trong công tác phòng, chống dịch bệnh, nhiều xã phường giao cho Phòng kinh tế thực hiện trong khi nhiều xã, phường khác lại giao cho Trung tâm Dịch vụ tổng hợp nên việc phối hợp chưa đồng bộ, nhịp nhàng.
Ông Bùi Văn Toàn, cán bộ Phòng kinh tế xã Trường Khánh kiến nghị: Thành phố, ngành nông nghiệp cần tăng cường hỗ trợ về nhân lực, chuyên môn cho các xã, phường để xử lý các ổ dịch phát sinh đúng quy định, thực hiện tiêm phòng đàn heo, triển khai các đợt tiêu độc, khử trùng, thống kê hoạt động chăn nuôi ở hộ dân nhằm chủ động trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Đặc biệt, thành phố sớm hỗ trợ kinh phí, hướng dẫn việc thanh toán cho hoạt động này.
Để phòng chống dịch bệnh hiệu quả, thời gian tới, Chi cục Chăn nuôi và Thú y thành phố tăng cường giám sát, phát hiện sớm và xử lý triệt để các ổ dịch; theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh tại từng xã, phường; tổ chức lấy mẫu xét nghiệm nhanh chóng và khoanh vùng tiêu hủy heo mắc bệnh đúng quy trình kỹ thuật; phối hợp với các xã, phường siết chặt kiểm soát vận chuyển và giết mổ, buôn bán sản phẩm từ heo; xử lý kiên quyết các điểm giết mổ chui, heo không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc không qua kiểm dịch.
Ngành chức năng hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm các biện pháp vệ sinh, khử trùng, tiêu độc chuồng trại; khuyến khích không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt và chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh đầy đủ; đồng thời cập nhật chính xác, kịp thời dữ liệu dịch bệnh trên Hệ thống quản lý thông tin dịch bệnh động vật Việt Nam, bảo đảm thông tin thông suốt phục vụ công tác chỉ đạo và điều hành.
Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố cho biết: Ngành nông nghiệp thành phố sẽ tổ chức tập huấn công tác phòng chống dịch bệnh cho lực lượng chuyên trách ở các xã phường, đồng thời tăng cường hỗ trợ nhân lực, chuyên môn cho những địa bàn có diễn biến phức tạp về dịch bệnh.
Ủy ban nhân dân thành phố thống nhất hỗ trợ kinh phí cho lực lượng phòng chống dịch, thời gian thực hiện đến cuối năm 2026 và ngành nông nghiệp đang hướng dẫn các địa phương thực hiện để chủ động trong công tác này, nhằm bảo vệ an toàn tổng đàn vật nuôi và ổn định thị trường thực phẩm trên địa bàn dịp Tết Nguyên đán Đinh Mùi.
