Trước thực trạng báo động, tỉnh đã xác định quản lý chất thải rắn là nhiệm vụ chính trị cấp bách, quyết liệt tháo gỡ những nút thắt pháp lý để bảo vệ, gìn giữ môi trường sống cho hàng nghìn hộ dân.
Môi trường sống bị ô nhiễm nghiêm trọng
Nằm giữa tuyến đường nông thôn nối Tỉnh lộ 959 và 958, xã Ô Lâm hiện ra với vẻ đẹp cổ kính của ngôi chùa Khmer và sự nhộn nhịp của Trường trung cấp Nghề dân tộc nội trú. Thế nhưng, ở giữa hai công trình ấy lại là bãi rác An Tức.
Ghi nhận tại hiện trường, bãi rác An Tức cao khoảng 6 m, rộng khoảng 15.000 m². Đây là một bãi tập kết rác phát lộ. Nước rỉ rác đen kịt, đặc quánh chảy tràn ra lòng đường, bốc mùi hôi thối nồng nặc khiến ai đi ngang qua cũng phải rùng mình. Chị Neáng Sê, một cư dân có nhà đối diện bãi rác cho biết: “Gia đình tôi ở đây trước khi có bãi rác. Bây giờ, đêm ngủ không yên vì mùi hôi xộc vào tận giường, đến bữa cơm cũng phải đóng chặt cửa. Chúng tôi chỉ mong chính quyền sớm di dời bãi rác để cứu lấy sức khỏe người dân”.
Nỗi ám ảnh của chị Sê không phải cá biệt. Hàng trăm hộ dân tại ấp Tô Hạ và các khu vực lân cận đang phải đối mặt với nguy cơ ô nhiễm nguồn nước ngầm và sự bùng phát của dịch bệnh. Anh Nguyễn Văn Son sống gần khu vực bãi rác chia sẻ, vào mùa mưa, nước rác đen ngòm tràn vào tận sân nhà, làm cuộc sống sinh hoạt đảo lộn.
Theo ông Nguyễn Văn Tân, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Ô Lâm, bãi rác An Tức hình thành từ năm 2002. Từ một bãi rác địa phương, nơi đây đã trở thành điểm tập kết chung cho năm xã: Tri Tôn, Ba Chúc, Cô Tô, Vĩnh Gia và Ô Lâm. Mỗi ngày, “núi rác” phải tiếp nhận trung bình hơn 44 tấn rác thải, tương đương gần 960 tấn mỗi tháng. Sau hơn 20 năm, bãi rác đã hoàn toàn quá tải. Những vách ngăn tạm bợ và việc phun thuốc khử trùng định kỳ, giờ đây chỉ như “muối bỏ bể”.
Theo số liệu từ Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang, mỗi ngày toàn tỉnh phát sinh khoảng 2.274 tấn rác thải sinh hoạt, nhưng có tới 40% trong số đó vẫn đang được xử lý bằng hình thức đổ tại các bãi rác lộ thiên.
Quyết liệt tháo gỡ những nút thắt pháp lý
Trước thực tế ô nhiễm từ những bãi rác, lãnh đạo tỉnh An Giang đã chỉ đạo xử lý các “điểm nóng” rác thải. Tại cuộc họp ngày 23/12/2025, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Ngô Công Thức đã nghe báo cáo và xử lý dứt điểm vướng mắc. Ông Thức khẳng định: “Quản lý chất thải rắn là nhiệm vụ chính trị cấp bách. Các địa phương phải tuyệt đối tuân thủ pháp luật, chống lãng phí và lợi ích nhóm, đặt quyền lợi và sức khỏe của người dân lên hàng đầu”.
Với tinh thần “quyết liệt và dứt điểm”, lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã thiết lập một lộ trình cụ thể, gắn trách nhiệm trực tiếp cho từng đơn vị với những mốc thời gian nghiêm ngặt. Theo đó, đối với địa bàn cụm Long Xuyên, Ủy ban nhân dân xã Bình Hòa phải hoàn thành điều chỉnh quy hoạch trước ngày 15/1 và Ban Quản lý dự án tỉnh phải hoàn thiện hồ sơ đầu tư ô chôn lấp số 3 và nhà máy công suất 1.000 tấn/ ngày ngay trong tháng 1/2026.
Khu vực Chợ Mới (xã Long Điền), lãnh đạo tỉnh yêu cầu dứt điểm điều chỉnh quy hoạch chung thị trấn Mỹ Luông (cũ) để tạo quỹ đất sạch. Mục tiêu là hoàn thành báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư nhà máy xử lý 100 tấn/ngày trong quý I/2026.
Đối với khu vực Kiên Lương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang Ngô Công Thức giao Ủy ban nhân dân xã xử lý dứt điểm các hộ dân bao chiếm đất thuộc phạm vi nhà máy xử lý rác. Hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thành thủ tục điều chỉnh quy hoạch ngay trong tháng 1/2026.
Đặc biệt, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh An Giang đã giao Sở Tài nguyên và Môi trường lập bảng theo dõi tiến độ chi tiết theo từng tuần; tham mưu công nghệ xử lý rác theo quy trình mới được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành. Đây là một bước đi đột phá trong quản lý hành chính, nhằm ngăn chặn tình trạng “dự án nằm trên giấy” hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các cơ quan.
Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Ngô Công Thức yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương, các chủ đầu tư phải tuyệt đối tuân thủ đúng quy định của pháp luật, phòng chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí và lợi ích nhóm.
Ông Võ Văn Lên, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang cho biết, tỉnh đang điều tra, đánh giá tổng thể để lập quy hoạch quản lý chất thải rắn bền vững. Mục tiêu là xóa bỏ các bãi rác nhỏ lẻ, đưa vào khu tập trung để kiểm soát chặt chẽ theo tinh thần Chỉ thị số 20/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Bên cạnh vai trò của chính quyền, ông Lên cho rằng, ý thức của cộng đồng là yếu tố then chốt, đồng thời nhấn mạnh vai trò giám sát của người dân trong việc phản biện các hành vi vi phạm môi trường. “Sự chung tay từ việc phân loại rác tại nguồn đến việc giám sát các đơn vị vận hành sẽ giúp giảm tải áp lực cho các bãi tập kết”, ông Lên cho hay.
Các dự án và lò đốt hiện đại đang được lên kế hoạch, nhưng thực tế lộ trình hoàn thiện các dự án lớn thường kéo dài đến giai đoạn 2025-2027. Trong khi chờ đợi các thủ tục thu hồi đất và xây dựng nhà máy, người dân xã Ô Lâm và sinh sống gần các bãi rác trên địa bàn tỉnh An Giang cho rằng chính quyền cần thực hiện ngay các biện pháp giảm tác động tại chỗ như: Ngăn chặn tình trạng nước rỉ rác tràn ra đường; tăng tần suất phun xịt các chế phẩm khử mùi hiện đại để hạn chế mùi hôi phát tán; tổ chức kiểm tra sức khỏe định kỳ cho các hộ dân sống trong “bán kính đỏ” của vùng ô nhiễm.
Người dân An Giang đang mong đợi những rào cản pháp lý được tháo gỡ, các lò đốt hiện đại sẽ nhanh chóng thay thế những bãi chôn lấp lạc hậu để bầu không khí trong lành được trở lại...
